حضرت امام علی بن الحسین علیه السلام

0

 

فصل اول:عصمت و امامت حضرت امام سجّادg. 7

فصل دوم۱۵:ویژگی‌های شخصیتی حضرت امام سجّادg. 15

القاب و کنیه حضرت.. ۱۷

ولادت.. ۲۲

مدت امامت حضرت.. ۲۶

نقش انگشتری.. ۲۶

تاریخچه زندگی اولاد و زنان امامg. 28

زمان مختص به حضرت امام سجادg. 82

مادر گرامی حضرت.. ۸۲

فصل سوم:فضائل و مناقب حضرت زین العابدینg. 90

سیره و اخلاق امام سجادg. 102

نماز  حضرت.. ۱۵۲

فصل چهارم:مباحث علمی وفرمایشات حضرت امام زین العابدینg. 154

خطبه حضرت امام سجّاد g. 161

گفتگوی حضرت امام سجّاد g  با ابن زیاد ملعون. ۱۶۴

خطبه امام سجّاد g در مسجد اموی.. ۱۶۵

خطبه حضرت امام سجّاد g در بیرون مدینه. ۱۷۵

دانش آن جناب و اقرار دوست و دشمن به مقامش‏۱۷۸

فصل پنجم:کرامات و معجزات حضرت امام سجّاد g. 180

استجابت دعای امام ۲۱۷

فصل ششم:وقایع تاریخی مهم عصر حیات حضرت امام زین العابدینg. 224

ظلم و جوری که زمان امام سجّادg بر شیعیان وارد شد ۲۲۵

آنچه بین او و محمد بن حنفیه و سایر خویشاوندانش اتفاق افتاد ۲۲۷

جریانهاى مربوط به هم عصران امام از خلفا و دیگران و خدمتگزاران و غلامان آن جناب‏.. ۲۳۰

فصل هفتم:شهادت جانسوز حضرت امام زین العابدین. ۲۵۶

اندوه و گریه‏حضرت امام سجادg بر شهادت پدر بزرگوارشان. ۲۶۴

فصل هشتم:توسل و زیارت حضرت امام سجّادg. 270

صلوات مخصوص حضرت.. ۲۷۱

توسل به حضرت.. ۲۷۱

روز زیارتی حضرت.. ۲۷۲

فضیلت زیارت حضرت.. ۲۷۲

حرز حضرت.. ۲۷۳

فصل نهم:اصحاب ویاران راستین حضرت امام زین العابدینg. 274

 

پیش گفتار

سخن از امام انس و جان، عصاره فضایل ونیکی ها، حضرت سیدالسّاجدین امام  ابو الحسن علی بن الحسین زین العابدینF بس دشوار وسخت است که مقام و منزلت بی مثالش دست نیافتنی و غیر قابل درک و توصیف است. او که انسانهای آزاده، در مکتب آزادگی و حریّت حضرتش، راه به سوی نجات و نجابت انسانی جسته و از برکات وجودش عبودیت و بندگی درگاه احدیت را آموخته اند.

ادب و آداب بندگی حضرت حقّ و ایمان و اخلاص وصبر و حلم و دیگر فضایل برجسته عالم انسانیّت، میوه شیرین معرفت به آن حضرت است که در هیچ جای دیگر این عالم هستی پیدا نخواهد شد الّا درگاه و خانه رفیع آن حضرت.

او که چکیده فضایل بی همتای پنج تن آل عبا A و خلاصه توحید و نبوت و امامت است و پدر و ریشه علم و صداقت و فضیلت و رضایت، جود و هدایت و نور و کرامت است، تفضّل و عنایت حضرتش، برای رسیدن به کمال انسانی، ضرورتی غیر قابل انکار است و دستیابی به این عنایت، بدون معرفت، محال و نا ممکن است.

از دعا و تضرّع و انابه اش، تا حضورش در میدان کربلا و سپس از کربلا تا کوفه و شام و زدن کوس رسوایی نامردان سیه‌دل و بر افراشتن پرچم هدایت حسینی بر سر بام عالم، همه از شخصیّت بی نظیر حضرتش خبر می دهد که باید او را شناخت و در دانشگاه علم و تقوا و ایمان خالصانه اش تربیت یافت تا از خسران و زیان در امان ماند.

آری انس و جان برای سعادت، ناگزیر از اقتدا و تأسی و توسّل به ذیل عنایت حضرت امام سیدالسّاجدین و زین العابدین علی بن حسینF هستند که این اقتدا و پیروی با شناخت و معرفت و ارتباط باطنی با حضرتش به دست می‌آید و بس.

در مجموعه حاضر، سعی شده شمّه ای از انوار تابناک آن حضرت جمع آوری و در اختیار ره پویان طریق سعادت و نجات قرار گیرد.

باشد که در محضر آن نور سرمدی، بهره مند از کرامات و عنایات حضرتش گشته و در زمره پیروان و محبّین با معرفت محمّد و آل محمّد صلّی اللّه علیهم أجمعین قرار گیریم. آمین یا ربّ العالمین.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم

فضائل و مناقب

 حضرت زین العابدینg

 

فضائل و مناقب حضرت امام سجّاد g

  1. محاضرات از راغب اصفهانى و ابن جوزى نیز در مناقب از عمر بن عبدالعزیز نقل می‌کند، که روزى حضرت امام زین العابدینg پیش عمر بن عبد العزیز بود، از جاى حرکت نموده و خارج شد.عمر بن عبدالعزیز روى به حاضرین نموده و گفت: گرامى‏تر ین مردم کیست؟حاضرین گفتند: شما. عمر بن عبد العزیز گفت: هرگز. گرامى‏ترین مردم همین شخص بود که اکنون از مجلس ما خارج شد. کسى است که مردم دوست دارند از آن خانواده محسوب شوند ولى آنها دوست ندارند که جز هیچ خانواده‏اى باشند[۱۳۵].
  2. زمخشرى در ربیع الابرار از پیغمبر اکرمn نقل کرد که فرمود: خداوند از بین مردم دو تیره انتخاب نمود، از عربها قریش را و از غیر عرب مردم فارسى زبان‏ را و حضرت على‌بن‌الحسینg می‌فرمود: من فرزند دو تیره منتخب خدایم زیرا جدّش پیغمبرn و مادرش دختر یزدگرد بود. ابو الاسود دئلى در همین مضمون این شعر را سروده:[۱۳۶]
       وَ إِنَّ غُلَاماً بَیْنَ کِسْرَى وَ هَاشِمٍ ‏ لَأَکْرَمُ مَنْ نِیطَتْ عَلَیْهِ التَّمَائِمُ  ‏
  1. آورده‏اند مردى گفت: سعید بن مسیب را که من ندیدم شخصى که از فلان مرد را پرهیزکارتر باشد و نام او را برد ، سعید گفت: على بن حسینg را ندیده‏اى ؟ گفت: نه، گفت: من ندیده‏ام کسى را که از او پرهیزکارتر باشد.[۱۳۷]
  2. در کتاب مناقب می‌نویسد که حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینg با وقار و سنگینى تمام راه می‌رفت و هرگز تکبّر و خودخواهى نداشت.[۱۳۸]
  3. ابو معمر از عبد العزیز بن ابى حازم حدیث می‌کند که گفت: شنیدم از پدرم می‌گفت: در میان بنى هاشم کسى را برتر از على بن الحسینg ندیدم.[۱۳۹]
  4. عمرو بن شمر از جابر جعفى از امام باقرg روایت می‌کند که آن حضرتg فرمود: على بن الحسینc در هر شبانه روز هزار رکعت نماز می‌خواند، و (هنگام نماز چنان از خود بی‌خود می‌شد که) باد او را همانند خوشه گندم به این سو و آن سو می‌برد.[۱۴۰]
  5. سفیان ثورى از عبید اللَّه بن عبد الرحمن روایت کرده که در نزد على بن الحسینc ‏ از فضیلت آن حضرت سخن به میان آمد، آن جناب فرمود: ما را بس است که از شایستگان قوم خود باشیم.[۱۴۱]
  6. حسن بن محمّد از طاوس یمانى برایم حدیث کرد که گفت: شبى (در مسجد الحرام) داخل حجر اسماعیل شدم دیدم على بن الحسینg وارد شد، پس به نماز ایستاد و بسیار نماز خواند سپس به سجده رفت، گوید: با خود گفتم: این مرد صالحى است از خاندانى نیک باید به دعاى او گوش دهم (و آن را یاد گیرم) پس شنیدم در سجده می‌خواند (دعایى را که ترجمه‏اش چنین است): «بنده کوچک به در خانه تو آمده، مستمندات به در خانه تو آمده، نیازمند تو به در خانه‏ات آمده، درخواست‏کننده‏ات به در خانه تو آمده» طاوس گوید: در هیچ اندوه و گرفتارى این دعا را نخواندم جز اینکه آن گرفتارى برطرف شد.[۱۴۲]
  7. حسن بن محمّد از زراره بن اعین برایم حدیث کرد که گفت: از گوینده،‏ شنیده شد که در دل شب می‌گفت: کجا هستند آنان که از دنیا رو گردانده و به آخرت متوجّه شده‏اند؟ پس هاتفى که آوازش شنیده می‌شد و خودش دیده نمی‌شد از جانب قبرستان بقیع به او پاسخ داد: آن کس (که تو جویاى او هستى) على بن الحسینg است.[۱۴۳]
  8. از ابراهیم بن على از پدرش براى من روایت کرده که گفت: با حضرت على بن الحسینg حج به جا آوردم، پس (در راه) شتر از رفتن باز ماند، آن جناب با چوبى که در دست داشت به شتر اشاره کرده آنگاه فرمود: آه اگر قصاص نبود (تو را می‌زدم) و دست خود را از آن شتر به عقب کشید.[۱۴۴]
  9. على بن الحسینc پیاده حج به جا آورده، و از مدینه تا مکّه بیست روز راه می‌رفت.[۱۴۵]
  10. عبد الرزاق از زهرى حدیث کرده که گفت: من کسى را از این خاندان یعنى خاندان پیغمبرn برتر از على بن الحسینg ندیدم.[۱۴۶]
  11. حسن بن محمّد برایم حدیث کرد که جوانى از قریش نزد سعید بن مسیّب (که از دانشمندان بزرگ و زُهّاد زمان خود بود) نشسته بود که على بن الحسینg آمد، آن جوان قرشى به سعید گفت: اى ابا محمّد این مرد کیست؟ گفت: این مرد سیّد العابدین على بن حسین بن على بن ابى طالبc است.[۱۴۷]
  12. حمّاد کوفى مى‏گوید: سالى براى حجّ، خارج شدیم، وقتى که از منزل زباله کوچ کردیم ما را طوفان سیاهى در برگرفت و قافله ما از هم پاشید و در بیابان گم شدیم. من به وادى کویرى افتادم و شب فرا رسید. در آن حال به درختى پناه بردم، اوایل شب بود که جوانى را دیدم که لباس سفیدى در برداشت، با خود گفتم که این شخص حتماً از اولیاى خداست من ساکت بودم تا اینکه به جایى رفته و براى نماز آماده شد در این هنگام آبى از زمین جوشید و او وضو گرفت و مناجات کرد و چنین گفت: اى کسى که ملکوت تو همه چیز را در بر گرفته و جبروتت همه را غالب شده، بر محمّد و آل محمّد درود فرست و قلب مرا با شادى اقبال به خودت پر کن، و مرا در زمره مطیعین خود قرار بده. سپس مشغول نماز شد و من نیز آماده شدم و پشت سر او ایستادم، ناگاه محرابى را در مقابل او دیدم و هر گاه به آیه‏اى مى‏رسید که در آن وعده و وعید بود با ناله و حزن دوباره آن را تکرار مى‏کرد. وقتى که شب به آخر رسید، ایستاد و گفت: اى‏ کسى که گمشدگان او را قصد مى‏کنند و به او مى‏رسند! و اى پناهگاه خائفان! و اى ملجأ گرویدگان! چه وقت راحت مى‏شود کسى که به غیر تو تکیه کند؟ و چه وقت شاد مى‏گردد کسى که غیر تو را بجوید. خدایا! شب پشت کرد و تمام شد و من نتوانستم خدمت تو را شایسته به جا آورم و سینه‏ام را از مناجات تو پر کنم. درود بفرست بر محمّد و آل محمّد و با من آنچه به مصلحتم مى‏باشد رفتار کن.

امام gایستاد و من دامن او را گرفتم. پس گفت: اگر درست توکّل مى‏کردى هرگز گم نمى‏گشتى. دست مرا بگیر و با من بیا، خیال کردم زمین زیر پایم پیچید و وقتى که سپیده صبح دمید و گفت: اینجا مکّه است. پس گفتم: تو را به خدا قسم مى‏دهم، خودت را براى من معرفى کن. فرمود: اکنون که مرا قسم دادى، من على بن الحسینg هستم‏.[۱۴۸]

  1. در کتاب مناقب می‌نویسد، از زهد و پارسایى حضرت زین العابدین همان دعاها و زارى و ناله‏هایى که در صحیفه سجادیه از آن سرور نقل شده کفایت می‌کند. از آن جمله زهرى نقل می‌کند که می‌فرماید: اى نفس، تا کى به دنیا پایبندى و دل به عمارت آن بسته‏اى از گذشتگان عبرت نمی‌گیرى و از دوستان و برادرانى که در دل خاک تیره پنهان شده‏اند، پند نمی‌گیرى؟!

فَهُمْ فِی بُطُونِ الْأَرْضِ بَعْدَ ظُهُورِهَا             مَحَاسِنُهُمْ فِیهَا بَوَالٍ دَوَاثِرُ

خَلَتْ دُورُهُمْ مِنْهُمْ وَ أَقْوَتْ عِرَاصُهُمْ             وَ سَاقَتْهُمْ نَحْوَ الْمَنَایَا الْمَقَادِرُ

وَ خَلَّوْا عَنِ الدُّنْیَا وَ مَا جَمَعُوا لَهَا             وَ ضَمَّتْهُمْ تَحْتَ التُّرَابِ الْحَفَائِرُ

از آن جمله از امام صادقg نقل شده که حضرت  زین العابدینg می‌فرمود: تا چه وقت دنیا به من وعده خوش می‌دهد و مخالفت می‌کند چقدر من به دنیا اعتماد می‌کنم و او با من خیانت می‌کند چقدر من به او دل می‌بندم و او مرا مى‏فریبد هر چیز تازه‏اى را کهنه می‌کند، هیچ پراکنده‏اى را جمع نمی‌کند مگر اینکه بین آنها فاصله مى‏اندازد. گویى هیچ کس را نمیتواند ببیند یا چون پیر زالى است که مبتلا به هوو شده پیوسته افسوس می‌خورد و بر نعمت داران حسادت می‌ورزد.

فَقَدْ آذَنَتْنِی بِانْقِطَاعٍ وَ فُرْقَهٍ             وَ أَوْمَضَ لِی مِنْ کُلِّ أُفُقٍ بُرُوقُهَا

از آن جمله سفیان بن عیینه گفت می‌فرمود: کجا رفتند گذشتگان و بستگان و خویشاوندان؟! کجا رفتند انبیا و مرسلین؟! پیکر آنها را آسیاب مرگ نرم کرد و سالها بر آنها گذشت که از دیده مردم دور شدند، ما نیز به سرنوشت آنها دچار خواهیم شد (إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ)[۱۴۹]

اذا کان هذا نهج من کان قبلنا             فإنا على آثارهم نتلاحق‏

فکن عالما ان سوف تدرک من مضى             و لو عصمتک الراسیات الشواهق‏

فما هذه دار المقامه فاعلمن             و لو عمر الانسان ما ذر شارق‏

  1. مناقب در باره صدقه دادن حضرت زین العابدینg می‌نویسد: از حضرت باقرg نقل شده که على بن الحسینg انبانهاى نان را بر پشت می‌گرفت و در دل شب صدقه می‌داد، می‌فرمود: صدقه پنهانى خشم خدا را فرو مى‏نشاند[۱۵۰].
  2. محمّد بن اسحاق گفت گروهى در مدینه زندگى می‌کردند که نمی‌دانستند خوراک آنها را چه کسى تأمین می‌کند، پس از شهادت على بن الحسینg دیگر آن کسى را که شبانه براى آنها خوراک مى‏آورد، از دست دادند. شیبه بن نعامه می‌گوید صد خانوار را اداره می‌کرد که در هر خانه‏ گروهى زندگى می‌کردند.[۱۵۱]
  3. در کتاب حلیه الاولیا می‌نویسد: عایشه از اهل مدینه شنید که می‌گفتند: ما صدقه پنهانى را تا پس از مرگ على بن الحسینg از دست ندادیم.[۱۵۲]
  4. حضرت باقرg فرمود: در دل شب از خانه بیرون مى‏آمد و انبان‌ها را به پشت می‌گرفت و یک یک در خانه‏ها می‌رفت و در می‌زد و هر کس درب را باز می‌کرد به او می‌داد و صورت خود را مى‏پوشاند تا فقیر او را نشناسد.[۱۵۳]
  5. در خبر دیگرى است که پس از تاریکى شب که دیدگان به خواب می‌رفت از جاى حرکت می‌کرد و هر چه از خانواده‏اش اضافه بود در انبانى گذاشته به شانه می‌گرفت و به طرف خانه فقرا می‌رفت، در حالى که صورت خود را پوشانیده بود و بین آنها تقسیم می‌کرد بسیارى از اوقات بر در خانه ایستاده انتظار آمدن آن مولى را داشتند همین که می‌رسید می‌گفتند صاحب انبان آمد.[۱۵۴]
  6. محمّد بن الحسن بن احمد بن ولید رحمه اللَّه علیه مى‏گوید: محمّد بن حسن صفّار از محمّد بن حسین بن ابى الخطّاب، از على بن اسباط از اسماعیل بن منصور، از برخى اصحاب نقل کرده که وى گفت: وقتى بدن مطهّر على بن الحسینc را روى تخت گذاردند تا غسل دهند نظر بینندگان به پشت حضرت افتاد که همچون زانوى شتر پینه داشت و این به خاطر کثرت بارهایى بود که به دوش مى‏گذاردند و به منازل فقرا و مساکین حمل مى‏فرمودند.[۱۵۵]
  7. حضرت امام زین العابدینg می‌فرمودند: هرگز به دلیل خویشاوندی بارسول خداn چیزی نخورده ام.[۱۵۶]
  8. حضرت امام سجّادg زمانی که در راهی گذر می‌کرد و می‌دید کلوخی در وسط راه است از مرکب خودپیاده شده و آن را کنار می‌زد تا به رهگذر های بعدی آسیبی نرسد.[۱۵۷]
  9. امام صادقg فرمود: على بن الحسینc گذرش بر جذامیان افتاد، حضرت سوار الاغش بود و آنها صبحانه مى‏خوردند. امام را به صبحانه دعوت کردند، فرمود: اگر روزه نمی‌داشتم می‌پذیرفتم و وقتی به منزلش رفت، دستور فرمود غذایى لذیذ و خوب بسازند، سپس براى صبحانه از آنها دعوت کرد و خود هم با آنها صبحانه خورد.[۱۵۸]
  10. محمّد بن على ماجیلویه رضى اللَّه عنه از محمّد بن یحیى عطّار از محمّد بن احمد بن یحیى بن عمران اشعرى از عباس بن معروف، از محمّد بن سهل حرانى از برخى اصحاب، از حضرت ابى عبد اللَّه نقل کرده که آن حضرت فرمودند: روز قیامت منادى ندا مى‏کند زین‌العابدین کجا است ؟ پس گویا من به على بن الحسینg مى‏نگرم و مى‏بینم که از بین صفوف گام برداشته و جلو مى‏آید.[۱۵۹]
  11. در کتاب کشف الغمّه از ابو عمر زاهد نقل می‌کند که: در کتاب یواقیت نوشته که شیعه، على‌بن الحسینc را سیّد العابدین می‌نامند از این جهت، که «زهرى» در خواب دید دستش آغشته به رنگ حنا است، چنین تعبیر کردند که تو گرفتار یک خونِ خطا، خواهى شد، زهرى در آن موقع فرماندار از طرف بنى امیّه بود. مردى را کیفر نمود در آن حال از دنیا رفت از این پیش آمد چنان ناراحت گردید که فرار کرد و بیابان‏نشینى را اختیار نمود داخل غارى شد و همان جا زندگى می‌کرد تا موهایش بلند شد. على بن الحسینc عازم حج گردید و در بین راه به ایشان عرض کردند مایل نیستى از زهرى دیدن کنى؟ فرمود: بى‏میل نیستم وارد غار شد همین که او را به آن حالت مشاهده نمود، فرمود: بر این کناره‏گیرى تو بیشتر بیمناکم تا از ارتکاب خونى که مبتلاشده‏اى. خون‌بهاى آن شخص را براى خانواده‏اش بفرست، از این غارنشینى دست بردار برو پیش خانواده‏ات و دستورات دینى خود را به کار ببر. زهرى گفت: واقعا مرا از فلاکت نجات بخشیدى خداوند بزرگ خوب می‌داند چه کسى را راهنماى مردم قرار دهد. زهرى از آن پس می‌گفت یک منادى در قیامت فریاد می‌زند از جاى حرکت کند سرور عبادت‏کنندگان، در این موقع حضرت على ‌بن ‌الحسینg از جاى بر می‌خیزد[۱۶۰].

سیره و اخلاق امام سجّادg

  1. محمّد بن جعفر و دیگران گفتند: یکى از بستگان على بن الحسینc خدمت ایشان آمد به طورى که می‌شنید شروع به ناسزا گفتن به آن جناب کرد و سخنى با او نگفت، همین که رفت، امام g به حاضرین گفت: شنیدید چه گفت؟ من مایلم با هم برویم ببینید من چگونه پاسخ او را می‌دهم. گفتند: حاضریم و ما هم مایل بودیم که پاسخ او را بدهى. امام کفش پوشیده به راه افتاد، زیر زبان این آیه را تلاوت می‌کرد: (وَ الْکاظِمِینَ الْغَیْظَ وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ)[۱۶۱]. فهمیدم که چیزى به او نخواهد گفت. درب منزل آن مرد رسید و او را صدا زده، فرمود: بگویید على بن الحسینg با تو کار دارد. آن مرد بیرون آمد آماده بود که با هر ناراحتى مقابله کند یقین داشت که مولا براى کیفر عمل زشتى که او کرده بود آمده، امامg فرمود: برادر تو هم اکنون پیش من آمدى و چنین و چنان گفتى؟ اگر راست گفتى، از خدا طلب آمرزش می‌کنم و در صورتى که دروغ گفته باشى خدا تو را بیامرزد، آن مرد پیشانى امام را بوسیده و گفت: نه آنچه گفتم در تو نیست من به آن نسبت‌ها شایسته ترم. راوى گفت: آن مرد حسن بن حسن بوده[۱۶۲]‏.
  2. ابو حمزه ثمالى گفت: خدمت زین العابدینg سخن از گرانى نرخ‌ها شد فرمود: مرا کارى نیست، رزق بر خداست گران شود یا ارزان گردد[۱۶۳].
  3. در کتاب فلاح السائل عبد العزیز عبدى از ابن ابى یعفور نقل می‌کند که حضرت صادقg فرمود:هر وقت على بن الحسینg آماده نماز می‌شد تنش می‌لرزید و رنگش زرد می‌شد و مانند شاخه خرما می‌لرزید[۱۶۴].
  4. واقدى از عبداللّه بن محمّد پسر عمرو بن على نقل کرد که هشام ابن اسماعیل با من خیلى بد رفتارى می‌کرد (والى مدینه بود از طرف عبد الملک مروان، ولید بن عبد الملک او را عزل کرد) حضرت على بن الحسینg را به شدت آزرد. پس از آنکه ولید او را عزل نمود دستور داد بایستد تا مردم انتقام خود را بگیرند. حضرت على بن الحسینg از کنار او گذشت. در نزدیکى خانه مروان او را نگه‌داشته بودند و به اسماعیل سلام کرد، على بن الحسینg قبلا دستور داده بود به نزدیکان خود که متعرّض او نشوند[۱۶۵].
  5. در کتاب مناقب می‌نویسد که روایت شده على بن الحسینg غلامش را دو مرتبه صدا زد جوابش را نداد در مرتبه سوم که جواب داد، فرمود: پسرم صداى مرا نشنیدى؟ گفت: بله شنیدم. فرمود: چرا جواب ندادى؟ گفت چون از تو نمی‌ترسیدم، فرمود: الحمدللّه،که غلامم از من بیمناک نیست[۱۶۶].
  6. عمرو بن دینار گفت: زید بن اسامه به حالت احتضار رسید، در آن حال گریه می‌کرد على‌بن‌الحسینg پرسید: چرا گریه می‌کنى؟ گفت: پانزده هزار دینار مقروضم و چیزى ندارم که به وسیله آن بتوانم قرضم را پرداخت کنم. على بن الحسینg فرمود: گریه نکن قرض تو به عهده من، تمام آن را پرداخت کرد[۱۶۷].
  7. زهرى گفت: با حضرت زین العابدینg رفتم پیش عبدالملک بن مروان اثر سجده‏اى که در پیشانى على بن الحسینg دید خیلى بزرگ شمرد. عرض‌کرد: واقعا در راه عبادت خدا کوشش می‌کنى، خداوند به تو عنایت فراوان دارد، پاره تن پیغمبرى، قرابت نزدیک و نسبت زیاد تو مقامى ارجمند بین خانواده خود و اهل زمان دارى، داراى علم و فضل و دین و ورعى هستى که احدى پیش از تو و بعد از تو جز اجداد طاهرین و پاکت داراى این مقام نبوده‏ است و شروع به تعریف و ستایش آن مولا کرد ، امام على بن الحسینg فرمود: آنچه ذکر کردى از لطف خدا و تأیید و توفیقش کجا می‌توان شکر و سپاس نعمت او را نمود؟! آنقدر پیامبرn در نماز ایستاد تا قدم‌هایش ورم کرد، چنان در روزه دارى تشنه می‌شد آب دهانش خشک می‌گردید، گفتند: یا رسول اللّهn مگر خداوند وعده مغفرت به تو نداده؟ می‌فرمود: بنده شکرگزار خدا نباشم؟ خداى را سپاس بر نعمت و آزمایشش و او را ستایش از ابتدا تا انتهاى روزگار، به خدا سوگند اگر اعضایم قطع شود و چشمانم بر روى سینه‏ام بیفتد هنوز سپاس یک دهم از یک نعمت از نعمتهاى بى‏شمارش را نکرده‏ام، ستایش تمام ستایش‌گران به یک نعمت او نمی‌رسد. به خدا سوگند از کوشش در شکرگزارى فرو گذار نخواهم بود تا او ببیند که پیوسته در ستایش اویم در شب و روز آشکارا و پنهان، اگر خانواده‏ام و مردم بر من حقوقى نداشتند که به ناچار باید آن حقوق را مراعات نمود پیوسته چشم به آسمان می‌دوختم و دل در گرو او می‌نهادم تا جان در بدن دارم. در این موقع اشک از دیدگان فرو ریخت عبدالملک نیز گریه کرد، گفت: چقدر فاصله است بین بنده‏اى که جویاى آخرت باشد و در آن راه کوشش کند و بین کسى که طالب دنیا است از هر راه که شد، دیگر نصیبى در آخرت ندارد و آنگاه از نیازهاى مولا سؤال کرد و علّت آمدنش را پرسید و وساطت او را در باره کسانى که واسطه شده بود پذیرفت و مبلغ هنگفتى در اختیار ما گذاشت[۱۶۸].
  8. در کتاب مناقب می‌نویسد شیطان به صورت افعى که داراى ده سر است با نیش‌هاى تیز درآمد، چشمهاى قرمز سهمگین داشت از درون زمین محل مسجد حضرت امام زین العابدینg درآمد و در محراب عبادتش پیچید، امام را هراسى در دل پیدا نشد و به او توجّهى ننمود. شروع کرد با نیش‌هاى خود سر انگشتان امام را گاز گرفتن و نیش می‌زد، باز به او توجّه نکرد و پایش را بر نمی‌داشت هیچ شک و اشتباه در نماز و قرآنش پیش نیامد. در این موقع از آسمان شهاب آتش زایى بر شیطان فرود آمد همین که این شهاب را دید فریادى زد و به صورت اولى خود کنار على بن الحسینg ایستاد، گفت: یا على بن الحسینg تو سرور عبادت‏کنندگانى چنانچه این نام را گرفته‏اى من شیطانم! به خدا قسم، عبادت پیغمبران از پدرت آدم تا زمان تو را دیده‏ام، کسى را چون تو عابد نیافته‏ام شیطان رفت امامg همان طور مشغول نماز خود بود و سخن شیطان‏ او را از نماز باز نمی‌داشت تا نمازش تمام شد[۱۶۹].
  9. در کافى است عبداللّه بن حارث گفت: حضرت امام زین العابدینg شیشه‏اى از مشک به همراه داشت و هر وقت به نماز می‌ایستاد از آن بر خود می‌مالید[۱۷۰].
  10. حضرت صادقg فرمود: یکى از غلامان حضرت امام زین العابدینg در شب سردى با امامg برخورد نمود که جبّه[۱۷۱] و ردایى از خز و عمامه‏اش نیز از خز بود و خود را غالیه (عطر مخصوصى) عطر آگین کرده بود. غلام عرض‌کرد: آقا در چنین ساعتى با چنین سر وضعى کجا تشریف می‌برید؟ فرمود: می‌روم به مسجد جدّم پیغمبرn تا از خداوند حوریه خواستگارى کنم[۱۷۲].
  11. ثمالى گفت: زین العابدینg را دیدم نشسته یک پاى بر روى ران دیگرش نهاده، گفتم: مردم این طور نشستن را زشت می‌شمارند و می‌گویند این نشستن خداست، فرمود: به واسطه خستگى و رنجورى این طور نشسته‏ام خدا را خستگى و رنج فرا نمی‌گیرد و خواب و چرت برایش نیست[۱۷۳].
  12. حضرت صادقg فرمود على بن الحسینc وقتى سوار می‌شد روى مرکب خود پارچه‏اى از مخمل قرمز می‌نهاد و بر آن سوار می‌شد[۱۷۴].
  13. حضرت صادقg فرمود زین العابدینg سه مرتبه مریض شد هر مرتبه وصیّت مخصوصى می‌کرد پس از بهبودى وصیّت خود را اجرا می‌نمود[۱۷۵].
  14. در کتاب امالى شیخ طوسی آمده است که فاطمه دختر امیرالمؤمنینg چون ناراحتى حضرت زین العابدینg را از عبادت مشاهده کرد، رفت پیش جابر بن عبد اللّه انصارى فرمود: جابر تو که از صحابه پیامبرى ما بر شما حقوقى داریم، یکى از آنها این‌است که اگر دیدید یک نفر از ما خود را از پرستش و عبادت زیاد به کشتن می‌دهد او را تذکر دهید و بخواهید جان خود را حفظ نماید. اینک على بن الحسین gیادگار برادرم رنجور و ناتوان شده و از زیادى عبادت پیشانى و دو کف دست و زانوانش پینه بسته، جابر به طرف خانه حضرت امام زین العابدینg رهسپار شد، درب خانه حضرت باقرg با چند نفر از بچه‏هاى بنى هاشم بودند، جابر آن جناب را دید مى‏آید گفت: راه‏ رفتن تو شبیه راه رفتن پیامبرn است تو که هستى پسر جان؟ فرمود، من محمّد بن على بن الحسینمb. جابر شروع به گریه نموده و گفت: به خدا قسم، تو واقعا شکافنده (باقر) علمى، نزدیک من بیا پدرم فدایت، همین که نزدیک آمد گریبانش را روى آن باز نمود دستش را روى سینه‏اش گذاشته بوسید و صورت و گونه‏اش را روى آن گذاشت گفت: من از طرف جدّت پیامبرn به تو سلام می‌رسانم، او به من دستور داد که با تو چنین کنم. به من فرمود: تو زنده خواهى بود یکى از فرزندانم به نام محمّد را درک کنى که شکافنده دانش است و فرمود: تو آنقدر عمر می‌کنى که کور می‌شوى باز بینا خواهى شد. بعد گفت، از پدرت برایم اجازه بگیر. حضرت باقرg داخل شد و جریان را عرض‌کرد که پیرمردى بر در خانه است و با من چنین و چنان کرد، امامg فرمود: او جابر بن عبداللّه است، پرسید از تمام بچه‌ها فقط با تو چنان گفت و چنان کرد؟

عرض‌کرد: بلى فرمود: قصد بدى نداشته خواسته است خون تو را به جوش آورد، اجازه ورود به جابر داد. داخل شد و دید از عبادت زرد و ناتوان شده، امامg از جاى حرکت نمود و احوال‌پرسى شایانى از جابر کرده او را پهلوى خود نشاند. جابر شروع به صحبت نموده گفت: یا بن رسول اللّه مگر نمی‌دانى خداوند بهشت را براى شما و دوستانتان آفریده و جهنم را براى دشمنان و مخالفین شما پس چرا این قدر خود را ناراحت می‌کنید؟ حضرت امام زین‌العابدینg فرمود: اى صحابه پیامبرn! مگر جدّم نمی‌دانست که آمرزیده شده است پس چرا کوشش در عبادت می‌کرد پدر و مادرم فدایش، جایى که پاهایش تا ساق ورم کرد؟ عرض‌کردند: با اینکه گناه گذشته و آینده‏ات را خدا بخشیده باز چنین عبادت می‌کنى؟ فرمود: بنده شاکر خدا نباشم؟ وقتى جابر دید سخنش در آن آقا اثرى ندارد که دست از جدیّت باز دارد، عرض‌کرد: آقا پس جان خود را حفظ کن تو از خانواده‏اى هستى که خداوند به واسطه آنها بلا را دفع می‌کند و رنج و ناراحتى را برطرف می‌نماید و از آسمان‏ باران می‌فرستد، امام فرمود: جابر من از روش پدر و جدّم دست بر نمی‌دارم تا زنده باشم. جابر به کسانى که حضور داشتند گفت: من در میان اولاد انبیا چون على ابن الحسینg ندیده‏ام مگر یوسف پیغمبرgرا، به خدا قسم فرزندان على بن الحسینg بهتر از فرزندان یوسف بن یعقوب هستند از این خانواده است کسى که زمین را پر از عدل و داد می‌نماید چنانچه پر از ستم شده[۱۷۶].

  1. در کتاب خصال می‌نویسد حضرت باقرg فرمود: على بن الحسینc در شبانه روز هزار رکعت نماز می‌خواند همان طور که امیرالمؤمنینg می‌خواند زیرا پانصد نخله خرما داشت، در کنار هر درخت دو رکعت نماز می‌خواند. هر وقت به نماز می‌ایستاد رنگش تغییر می‌کرد چون بنده ذلیلى در مقابل پادشاه مقتدرى می‌ایستاد اعضایش از خوف خدا می‌لرزید چنان نماز می‌خواند مثل کسى که آخرین نماز اوست و دیگر بعد از این عمر نمی‌کند تا نماز بخواند، یک روز نماز می‌خواند ردا از شانه‏اش افتاد آن را درست نکرد تا نمازش تمام شد.یکى از اصحاب در مورد این کار سوال کرد فرمود: واى بر تو می‌دانى در مقابل چه کسى هستم؟ نماز بنده آن‌قدر قبول مى‏شود که با دل توجّه داشته باشد، آن مرد عرض‌کرد: پس در این صورت ما هلاک شدیم؟! فرمود: نه، خداوند نقص نمازهاى شما را به وسیله نافله جبران می‌کند. در شب تاریک از منزل خارج می‌شد و انبان‌ها[۱۷۷] را بر پشت می‌کشید که درون آنها کیسه‏هاى پول از درهم و دینار بود گاهى با پشت خود خوراکى یا هیزم حمل می‌نمود به در خانه محتاجین مى‏آمد یک یک در می‌زد هر کس درب را باز می‌کرد به او می‌داد. هر وقت به فقیرى چیزى می‌داد صورت خود را می‌پوشانید تا او را نشناسند، بعد از شهادتشان نیافتند کسى را که چنین کند، فهمیدند آن کس على ابن الحسینg بوده. وقتى پیکر آن امام را بر روى تخته گذاشتند براى غسل بر پشت مبارکش اثرى چون کوهان شتر بود، به واسطه انبان‌هایى که به در خانه‏ فقرا و مستمندان می‌برد.

یک روز بیرون آمده بود با ردایى از خز، گدایى سر راهش را گرفت و چنگ بر ردا زد امامg ردا را رها کرده و رفت. در زمستان لباس خز مى‏خرید و در تابستان می‌فروخت و بهایش را صدقه می‌داد. در روز عرفه چشمش به گروهى افتاد که از مردم درخواست کمک می‌کردند فرمود: واى بر شما! در چنین روز از غیر خدا درخواست می‌کنید؟! امروز امید است که بچه‏هاى در رحم با اینکه عملى انجام نداده‏اند سعادتمند شوند. آن جناب از غذا خوردن با مادر خود امتناع داشت، سؤال کردند که شما با آن کوششى که در باره رحم دارى و از همه مردم نسبت به خویشاوند مهربانترى چرا با مادر خود غذا نمی‌خورى؟ فرمود: من می‌ترسم لقمه‏اى را بردارم که چشم مادرم به آن لقمه باشد. شخصى عرض‌کرد: یا بن‌رسول‌اللّه! من شما را در راه خدا بسیار دوست می‌دارم، گفت: بار خدایا من به تو پناه می‌برم از اینکه کسى مرا به واسطه تو دوست داشته باشد ولى تو مرا دشمن بدارى.

با شتر مخصوصى که داشت بیست مرتبه به حج رفت حتّى یک بار هم آن شتر را با شلاق نزد، وقتى شتر مرد دستور داد او را دفن کنند تا پیکرش را درنده‏ها نخورند. اوصاف امام را از کنیزش پرسیدند، گفت: مختصر بگویم یا مطوّل؟ گفتند: نه مختصر. گفت: هرگز روز برایش غذا نیاوردم (یعنى پیوسته روزه داشت) و هرگز شب برایش رخت‌خواب پهن نکردم (یعنى شبها پیوسته به عبادت مشغول بود) روزى گذشت از کنار چند نفر که بدگویى از او می‌کردند فرمود: اگر راست می‌گویید خدا مرا بیامرزد و اگر دروغ می‌گویید خدا شما را بیامرزد.

حضرت عهده دار مخارج صد خانوار از فقرا مدینه بود، خوشحال می‌شد اگر بر سر سفره‏اش یتیمان درماندگان و زمین‏گیران و بیچارگان که وسیله گذران ندارند حاضر می‌شدند، کسى که داراى خانواده بود از غذاى خود براى خانواده آنها می‌برد. شروع به خوردن غذا نمی‌کرد مگر اینکه ابتدا به مقدار آن غذا صدقه می‌داد، در هر سال هفت پینه از محل سجده‏اش کنده می‌شد به واسطه زیاد نماز خواندن همه آنها را جمع می‌کرد، پس از شهادتشان با او دفن نمودند. بیست سال بر پدرش امام حسینg گریه کرد، هر وقت غذا مى‏آوردند اشک می‌ریخت تا اینکه یکى از غلامانش گفت: آقا ممکن است یک روز گریه شما تمام شود؟! فرمود: واى بر تو! یعقوب دوازده پسر داشت یکى از نظر او پنهان شد از زیادى گریه چشمانش سفید شد و موى سرش از کثرت اندوه به پیرى تبدیل شد و از غم خمیده شد با اینکه پسرش زنده بود، من دیدم در کنارم پدر و برادر و عمو و هفده نفر از خانواده‏ام کشته شدند چگونه اندوهم تمام مى‏شود[۱۷۸].

  1. به زهرى گفتند:چه کسى در دنیا از همه مردم زاهدتر است ؟ گفت: على‌بن‌الحسینg، بین او و محمّد بن حنفیه اختلافى بود در صدقات على بن ابى طالبgبه ایشان پیشنهاد کردند اگر به ولید بن عبد الملک مراجعه کنى رفع این گرفتارى را می‌نماید زیرا بین او و محمّد بن حنفیه دوستى است. در آن زمان حضرت امام زین العابدین g و ولید هر دو در مکّه بودند، فرمود: واى بر تو! در حریم خدا از غیر خدا طلب می‌کنی؟ من دنیا را از خدا میل ندارم طلب کنم چگونه از مخلوقى چون خودم طلب کنم. زهرى گفت: به واسطه این زهد و پارسایى خداوند هیبت او را در دل ولید انداخت که به نفع او حکومت کرد[۱۷۹].
  2. سفیان بن عیینه از زهرى پرسید: على بن الحسینg را دیده‏اى؟ گفت: آرى کسى از او با فضیلت‏تر نیست خدا شاهد است که برایش دوستى در پنهانى و دشمنى آشکارا نمى‏بینم. گفتند: این جریان چگونه است؟ گفت: هر کس به او کمال علاقه و محبت را داشت وقتى مقام و شخصیت و فضیلت حضرت امام زین العابدینg را مشاهده می‌کرد بر او رشک[۱۸۰] می‌برد. هر کس با او دشمن بود باز به واسطه شدت مدارایى که داشت با او معامله دوستانه می‌کرد[۱۸۱].
  3. حضرت صادق g فرمود: پدرم می‌گفت: حضرت زین العابدین g هر وقت به نماز می‌ایستاد چون ساقه درختى بود که حرکت نمی‌کرد مگر مقدارى که باد حرکت دهد[۱۸۲].
  4. امام صادقg موقعى که جدّم على بن الحسینg به نماز بر مى‏خاست، رنگ صورت او دگرگون مى‏شد و چون به سجده مى‏رفت، تا از فشار سجده، سر و جانش در عرق نمى‏شد، سر بر نمى‏داشت.[۱۸۳]
  5. تهذیب می‌نویسد: حضرت على بن الحسینg از مدینه به مسجد کوفه آمد، فقط چهار رکعت نماز در مسجد کوفه خواند سوار شتر خود شده راه مدینه را از پیش گرفت[۱۸۴].
  6. در کتاب اصول کافى آمده است که حضرت صادقg فرمود: حضرت زین العابدینg هر وقت ماه رمضان می‌شد سخن جز به دعا و تسبیح و استغفار و تکبیر نمی‌گفت، پس از افطار عرض می‌کرد: بار الها! اگر بخواهى بیامرزى مى‏آمرزى[۱۸۵].
  7. حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینc هر وقت خطبه عقد را می‌خواند خیلى مختصر و کوتاه اجرا می‌کرد. بر سر سفره غذا بلا فاصله می‌گفت « الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ » استغفار می‌کرد و می‌فرمود: این ازدواج را برقرار کردم با همان شرطى که خداوند مقرّر فرموده‏[۱۸۶].
  8. از سفیان بن عیینه نقل شده که زهرى گفت: در شب سردى بارانى حضرت زین العابدینg را دیدم که بر پشت خود انبانى آرد گرفته و می‌رفت، عرض‌کردم: این چیست؟ فرمود: سفرى در پیش دارم که زاد و توشه آن را به مکانى مطمئن حمل می‌کنم، عرض‌کردم: غلام من در خدمت شما است اجازه بدهید بردارد، قبول نکرد. گفتم: اجازه بدهید خودم بردارم، من شما را از بردن این بار گران بى‏نیاز می‌کنم.

فرمود: من خود را بى‏نیاز نمی‌کنم از برداشتن چیزى که سبب نجات من در سفر آینده است و ورود مرا به منزل آینده، بى‏خطر می‌کند. تو را به خدا قسم می‌دهم، راه خود را بگیر و مرا به حال خود رها کن، راه خویش را گرفتم و پس از چند روز خدمتش رسیده عرض کردم: از آن مسافرتى که قرار بود خبرى نیست. فرمود: آن طور که خیال کردى نبود آن سفر مرگ بود که خود را آماده آن مسافرت می‌کردم، زیرا آمادگى براى مرگ به این است که از حرام خوددارى کنى و در راه خدا دستگیرى نمایى[۱۸۷]‏.

  1. محمّد بن الحسن از حسین بن ابان، از حسین بن سعید، از حمّاد بن عیسى، از برخى اصحاب از ابو حمزه ثمالى نقل کرده که وى گفت: على بن الحسینg را در نماز دیدم که عبای آن حضرت از روى یکى از شانه‏هایشان افتاده بود آن را مرتّب و منظم نکردند تا از نمازشان فارغ شدند، از آن حضرت راجع به آن پرسیدم، حضرت فرمودند: واى بر تو! آیا مى‏دانى در مقابل چه کسى من بودم؟! بنده نمازش قبول نمى‏شود مگر آن مقدارى که شخص به قلبش، اقبال بر آن دارد(به آن توجّه کند).[۱۸۸]
  2. ابان بن تغلب گفت: به حضرت صادقg عرض کردم: من دیده بودم هر وقت على‌بن‌الحسینg وارد نماز می‌شد رنگش تغییر می‌کرد، فرمود: به خدا سوگند على‌بن‌الحسینg مى‏شناخت آن کسى را که در مقابلش می‌ایستاد[۱۸۹].
  3. در کتاب کافى آمده است که حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینc سحرگاه در طلب روزى خارج می‌شد، عرض کردند: آقا کجا می‌روید؟ فرمود: به خانواده‏ام صدقه می‌دهم ، عرض کردند: به خانواده‏ات صدقه می‌دهى؟! فرمود: هر کس از راه حلال جستجوى روزى نماید آنچه به دست آورده (و براى خانواده خود خرج نماید) از طرف خدا براى او صدقه حساب مى‏شود[۱۹۰].
  4. در کتاب دعوات راوندى آمده است که حضرت باقرg فرمود: پدرم فرمود: سخت مریض شدم، پدرم به من گفت: چه میل دارى؟ گفتم: مایلم آنچه خدا برایم خواسته، بر خلاف آن درخواستى نداشته باشم. فرمود: احسن، شبیه ابراهیم خلیل صلوات اللّه علیه شده‏اى، چنانچه جبرئیل به او گفت: حاجتى دارى؟ گفت در مقابل خدا اظهار نظرى ندارم او کافى است و خوب نگهبانى است[۱۹۱].
  5. ابو حازم می‌گفت: کسى از خانواده بنى هاشم ندیدم که از على بن الحسینc بهتر باشد در هر شبانه روز هزار رکعت نماز می‌خواند تا در پیشانى و محل سجده‏اش پینه بست، مثل پینه‏اى که بر زانوى شتر مى‏بندد.[۱۹۲]
  6. عبد الرزّاق گفت، کنیز على بن الحسینg بر روى دست آقا در حال وضو آب می‌ریخت، آفتابه از دستش افتاد و بر صورت امامg وارد شد، صورتش را مجروح‏ کرد سر را به جانب او بلند کرد کنیز گفت: (وَ الْکاظِمِینَ الْغَیْظَ) فرمود: خشم خود را فرو بردم باز کنیز گفت: (وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ‏) فرمود: خدا از تو گذشت عرض کرد: (وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ‏) فرمود: برو تو را آزاد کردم[۱۹۳].
  7. در کتاب امالى شیخ صدوق می‌نویسد که حضرت صادقg فرمود: در مدینه، مرد مسخره‏اى بود که مردم را می‌خنداند. او گفت: من نتوانستم همین مرد را بخندانم، (منظورش على بن الحسینg) بود. یک روز امامg رد می‌شد به همراه دو غلامش، آن مرد پیش آمد و ردا از دوش مبارکش گرفته فرار کرد غلام‌ها از پى او رفتند ردا را گرفتند و بر دوش امام gنهادند، فرمود: این شخص کیست؟ عرض‌کردند: مردى شوخى‏گرى است که مردم مدینه را می‌خنداند. فرمود: به او بگویید، خدا یک روزى خواهد داشت که در آن روز بیهوده گران زیان می‌کنند[۱۹۴].
  8. در کتاب عیون اخبار الرّضا آمده است که حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینc همیشه با رفیقانى مسافرت می‌کرد که ایشان را نمی‌شناختند و شرط می‌کرد در کارهایى که احتیاج داشتند خدمتکار آنها باشد. یک مرتبه با گروهى مسافرت کرد شخصى به آنها برخورد که امام را شناخت، گفت: می‌دانید این شخص کیست؟ گفتند: نه. گفت این على بن الحسینg است. از جاى حرکت نموده، دست و پایش را بوسیدند و گفتند: یا بن رسول اللّه! می‌خواستى ما را به آتش جهنم بسوزانى اگر اسائه ادبى می‌کردیم؟! دیگر براى همیشه هلاک می‌شدیم شما را چه واداشت که چنین کنید؟ فرمود: زمانى با گروهى مسافرت کردیم که مرا می‌شناختند به خاطر پیغمبرg درباره من آنقدر لطف می‌نمودند که استحقاق آن را نداشتم. من می‌ترسیدم شما هم چنین کنید، به همین جهت ناشناس بودن برایم بهتر بود[۱۹۵].
  9. شقیق بلخى گفت: از على بن الحسینg پرسیدند چگونه صبح کردید؟ فرمود: در حالى صبح کردم که از هشت طرف مرا جستجو می‌کنند، خداوند مرا به انجام واجبات دعوت می‌کند و پیامبرn را به انجام سنّت، خانواده، مرا براى تهیه زاد و توشه، نفس، به شهوت رانى و شیطان، به پیروى از خود و دو ملک موکّل دعوت به کار درست و ملک الموت روح من و قبر، پیکر مرا دعوت می‌کرد، من در بین هشت امر گرفتارم[۱۹۶].
  10. روایت شده که موسى بن جعفرg خوش صدا بود و قرآن خوب می‌خواند، روزى فرمود: حضرت على بن الحسینg که قرآن می‌خواند بعضی از رهگذران که صداى آن جناب را مى‏شنیدند از صداى ایشان غش می‌کردند، امامg اگر کمال قدرت خود را در این امور اظهار کند مردم تاب تحمل ندارند. عرض‌کردند: مگر پیامبرn بر مردم نماز نمی‌خواند و صدایش به قرآن بلند نمی‌شد؟ فرمود: پیامبرn به اندازه‏اى که طاقت داشتند، می‌خواند[۱۹۷].
  11. در کتاب کافى است على بن الحسینg از همه مردم خوش صوت‏تر بود، در قرائت قرآن؛ سقّاها در خانه‏اش می‌گذشتند همان جا می‌ایستادند و گوش به قرآن خواندن ایشان می‌دادند. حضرت موسى بن جعفرg نیز خوش‏صداترین مردم بود[۱۹۸].
  12. یونس بن یعقوب از حضرت صادقg نقل کرد که فرمود: على بن الحسینg هنگام شهادتشان به فرزندش امام باقرg فرمود: با این شتر بیست مرتبه به حجّ رفته‏ام و یک شلاق به او نزده‏ام، هر وقت مرد او را دفن کن که گوشتش را درندگان نخورند زیرا پیغمبرn فرمود: هر شترى که هفت مرتبه در موقف عرفات حاضر باشد خداوند او را از چهار پایان بهشت قرار می‌دهد و نسل او را مبارک می‌کند. وقتى شتر مرد، حضرت باقرg گودالى حفر نمود و او را دفن کرد[۱۹۹].
  13. حضرت صادقg فرمود زین العابدینg روزى که روزه می‌گرفت دستور می‌داد گوسفندى ذبح کنند و گوشتهایش را تکه تکه کنند و بپزند، هنگام افطار که می‌شد، مى‏آمد کنار دیگ به طورى که بوى آب گوشت به مشامش می‌خورد با اینکه روزه بود. می‌فرمود: ظرفها را بیاورید. این ظرف براى خانواده فلانى و این ظرف براى خانواده فلانى تا دیگ‌ها تمام می‌شد بعد مقدارى نان و خرما مى‏آوردند این غذا و شام خودش بود[۲۰۰].
  14. در کتاب محاسن آمده است که ابن سنان از حضرت صادقg نقل کرد که هر وقت حضرت زین العابدینg براى سفر حج یا عمره می‌رفت از بهترین خوراکی‌ها از قبیل بادام شکر خوراکیهاى ترش و شیرین استفاده می‌نمود.[۲۰۱]
  15. هشام بن سالم گفت: حضرت على بن الحسینc انگور را خیلى دوست داشت، روزى، روزه داشت. پس از افطارى مقدارى انگور برایش آوردند، کنیزى یک خوشه آورد و در مقابل آقا گذاشت. گدایى در منزل آمد و انگور را به او داد. کنیز انگور را از گدا خرید باز براى امامg آورد گداى دیگرى آمد باز انگور را به او داد و کنیز براى مرتبه دوم از گدا خرید تا سه مرتبه و در مرتبه چهارم انگور را میل نمود[۲۰۲].
  16. حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینg مرکب سوارى تا صد دینار می‌خرید، به واسطه اهمیتى که به شخصیّت خود می‌داد.[۲۰۳]
  17. در کتاب خرایج آمده است که در خدمت حضرت صادقg سخن از شهادت حضرت امام حسینg و جریان فرزندش در بردن به شام شد. فرمود: وقتى وارد زندان شد یکى از حاضرین به دیگرى گفت: چقدر این دیوار خوب است روى دیوار نوشته‏اى رومى‏ بود، حضرت زین العابدینg آن را خواند. نگهبانان به زبان رومى به یکدیگر گفتند در میان این اسیران کسى شایسته‏تر از این جوان به خون‌خواهى آن شهید نیست (منظورشان على بن الحسینg بود).[۲۰۴]
  18. عبداللّه بن موسى از پدر خود و او از جدّش نقل کرد که مادرم فاطمه دختر حضرت امام حسینg پیوسته مرا وادار می‌کرد کنار دایی‌ام على بن الحسینg بنشینم و هر وقت خدمت ایشان مى‏نشستم استفاده زیاد می‌بردم یا ترس از خدا در دلم تهیج[۲۰۵] می‌شد، زیرا می‌دیدم چگونه از خدا می‌ترسد و یا دریچه‏اى از علم به رویم گشاده می‌شد[۲۰۶].
  19. عبد اللّه بن محمّد قرشى گفت: حضرت زین العابدینg هر وقت وضو می‌گرفت صورتش زرد می‌شد، خانواده‏اش عرض می‌کردند: این چه حالت است؟ می‌فرمود: می‌دانید میخواهم در مقابل چه کسى بایستم؟![۲۰۷]
  20. ابى اسامه از حضرت صادقg نقل کرد که فرمود: على بن الحسینg می‌فرمود: نوشیدن هیچ نوشیدنى بر من گواراتر از فرو بردن خشم نیست که متعاقب آن صبر باشد. هرگز مایل نیستم معامله کنم فرو بردن چنین خشمى را با شتران سرخ موى. می‌فرمود: صدقه، خشم پروردگار را فرومى‏نشاند. هرگز تکبّر و خودخواهى نداشت، صدقه را می‌بوسید قبل از اینکه در دست گدا قرار دهد. عرض‌کردند: چرا چنین می‌کنى؟! می‌فرمود: من دست گدا را نمى‏بوسم من دست پروردگار را می‌بوسم زیرا قبل از اینکه در دست سائل قرار گیرد در دست خدا قرار می‌گیرد. گاهى در بین راه برخورد به کلوخ و سنگى می‌کرد، از مرکب سوارى خود پیاده می‌شد و آن را از سر راه بر میداشت و کنار می‌انداخت. روزى از چند نفر مجذوم (کسی که جذام دارد)گذشت، به آنها سلام کرد آنها غذا می‌خوردند امامg رد شد، سپس فرمود: خداوند متکبّرین را دوست نمی‌دارد، برگشت و به آنها فرمود: من روزه هستم، گفت: اینها را بیاورید منزل ما، آنها را به خانه برد پذیرایى کرد و کمک مالى نیز نمود[۲۰۸].
  21. سعید بن کلثوم گفت: خدمت حضرت صادقg بودم صحبت از امیرالمؤمنینg شد شروع کرد به ستایش نمودن و آن تعریفى که شایسته حضرت امام علىg بود، نمود. فرمود به خدا سوگند على بن ابى طالبg هرگز لب خود را از دنیا به حرام نیالود تا از دنیا رفت. هر گاه دو کار دینى پیش مى‏آمد همیشه آن کار که سخت‏تر بود انتخاب می‌کرد. هیچ کس طاقت انجام کارهاى پیغمبرn را جز او نداشت. گرچه طورى اعمال دینى را انجام می‌داد مثل کسى که بین بهشت و جهنم قرار گرفته آرزوى ثواب بهشت و ترس از کیفر دوزخ دارد. از مال خود که با زحمت بسیار به دست آورده بود هزار بنده آزاد کرد در راه خدا و نجات از آتش، گرچه خوراک خانواده خود را از روغن زیتون و سرکه و خرماى عجوه[۲۰۹] قرار می‌داد. لباسش کرباس بود که اگر آستینش بلند بود با قیچى زیادى را جدا می‌کرد. هیچ کدام از فرزندانش در لباس فقه بیشتر از على بن الحسینg به او شباهت نداشت. روزى فرزندش حضرت باقرg خدمت پدر رسید، دید از عبادت به جایى رسیده که هیچ کس چنان نشده، رنگش از بی خوابى زرد شده و چشمهایش از گریه قرمز شده پیشانى‏اش پینه بسته و دماغش از سجده فرو رفته و دو ساق پایش از ایستادن در نماز ورم کرده بود. حضرت باقرg فرمود: وقتى پدرم را به این حالت دیدم، نتوانستم خود را نگه دارم به گریه افتادم از دلسوزى به حال پدرم، در آن موقع پدرم در اندیشه بود. مختصرى که از ورود من گذشت متوجّه من شده فرمود: پسرم یکى از این‏صحیفه‏ها را که در آن عبادت على بن ابى طالبg است بده، تقدیمش کردم مختصرى خواند از ناراحتى روى زمین گذاشت و فرمود: چه کسى قدرت دارد که چون على بن ابى طالبg خدا را پرستش کند[۲۱۰].
  22. در کتاب مناقب می‌نویسد که هر وقت على بن الحسینg از وضوى نماز فارغ می‌شد رعشه‏اى مخصوص او را فرا می‌گرفت. عرض کردند: آقا شما را چه مى‏شود؟ می‌فرمود: واى بر شما! می‌دانید می‌خواهم مقابل چه کسى بایستم و می‌خواهم با چه کسى راز و نیاز کنم[۲۱۱]؟
  23. در تهذیب الاحکام می‌نویسد، حضرت صادقg فرمود: هر وقت على بن الحسینg به نماز می‌ایستاد رنگش تغییر می‌کرد، وقتى به سجده می‌رفت سر بر نمی‌داشت تا عرق می‌ریخت[۲۱۲].
  24. حضرت باقرg فرمود: على بن الحسینg در هر شبانه روز هزار رکعت نماز می‌خواند، باد چون خوشه گندم او را به این طرف و آن طرف مایل می‌کرد. پانصد درخت خرما داشت که کنار هر کدام دو رکعت نماز می‌خواند. وقتى به نماز می‌ایستاد رنگش تغییر می‌کرد، مانند بنده ذلیلى در مقابل فرمانروایى عظیم. وقتى به نماز می‌ایستاد هیچ چیز او را جز نماز به خود مشغول نمی‌کرد و صدایى را نمی‌شنید از شدّت توجّهى که به نماز داشت. یکى از فرزندانش از بلندى پرت شد و دستش شکست، فریاد اهل خانه بلند شد همسایه‏ها آمدند و شکسته بند آوردند بچه از درد فریاد می‌زد هیچ کدام از اینها را حضرت زین‌العابدینg متوجّه نشد. فردا صبح دید دست بچّه به گردنش بسته است، پرسید چه شده؟ جریان را خدمتش عرض کردند. آتش‏سوزى اتفاق افتاد در همان خانه‏اى که امامg در سجده بود فریاد می‌زدند آقا! یا بن رسول اللّه آتش، آتش. سر از سجده بر نداشت تا بالاخره آتش را خاموش کردند، عرض‌کردند: آقا چرا توجّه به آتش افروخته نداشتید؟ فرمود: متوجّه آتش بزرگ (قیامت) بودم[۲۱۳].
  25. اصمعى گفت: شبى اطراف کعبه در طواف بودم چشمم به جوانى خوش قد و قامت افتاد که گیسوانش از دو طرف آویزان بود، چنگ به پرده کعبه زده می‌گوید: خدایا چشمها به خواب رفت و ستارگان بالا رفتند، تو فرمانرواى زنده و پایدارى پادشاهان درب قصرهاى خود را بسته‏اند و نگهبانان را به نگهبانى گماشته‏اند، امّا در خانه تو براى هر که تقاضایى داشته باشد باز است، پناه به تو آورده‏ام تا نظر لطفى به من نمایى یا ارحم الرّاحمین. این اشعار را نیز خواند:
یَا مَنْ یُجِیبُ دُعَا الْمُضْطَرِّ فِی الظُّلَمِ یَا کَاشِفَ الضُّرِّ وَ الْبَلْوَى مَعَ السَّقَمِ
قَدْ نَامَ وَفْدُکَ حَوْلَ الْبَیْتِ قَاطِبَهً ‏ وَ أَنْتَ وَحْدَکَ یَا قَیُّومُ لَمْ تَنَمْ ‏
أَدْعُوکَ رَبِّ دُعَاءً قَدْ أَمَرْتَ بِهِ ‏ فَارْحَمْ بُکَائِی بِحَقِّ الْبَیْتِ وَ الْحَرَمِ ‏
إِنْ کَانَ عَفْوُکَ لَا یَرْجُوهُ ذُو سَرَفٍ ‏ فَمَنْ یَجُودُ عَلَى الْعَاصِینَ بِالنِّعَمِ ‏

اصمعى گفت از پى آن آقا رفتم تا شناختمش که زین العابدینg است[۲۱۴].

  1. طاوس فقیه (یمانى) گفت: زین العابدینg را دیدم که پس از نماز عشا تا سحر مشغول طواف و عبادت بود همین که مشاهده کرد خلوت شد و کسى نیست چشم به آسمان دوخته گفت: الهى ستارگان غروب کردند چشم مردمان به خواب رفت در خانه تو باز است براى نیازمندان، خدایا آمده‏ام که از من درگذرى و مرا ببخشى و چهره جدّم محمّدn را در قیامت به من نشان دهى. در این موقع سیلاب اشک از دیده حضرت فرو ریخت، عرض‌کرد: خدایا به عزت و جلالت قسم با معصیت خود نمی‌خواستم مخالفت با تو کنم و نه در هنگام معصیت شک در وجود تو داشتم و نه جاهل به کیفرگیرى سخت تو بودم و نه می‌خواستم خود را در معرض شکنجه تو قرار دهم ولى نفس مرا واداشت و پرده پوشى تو نیز به آن کمک نموده. بارالها! اکنون چه کسى مرا از عذاب تو می‌رهاند و چنگ به دامن که بزنم. اگر دست مرا قطع کنى اى واى! فردا چگونه در مقابل تو بایستم وقتى به سبکباران اجازه دهند ولى سنگین باران را در جهنم اندازند. خدایا آیا فردا با سبکباران خواهم بود یا با سنگین باران؟! اى واى بر من! هر چه عمرم طولانى مى‏شود گناهم زیادتر می‌گردد و توبه نمی‌کنم، یک وقت نمی‌رسد که از خدایم خجالت بکشم، سیلاب اشک از دیده فرو ریخته این شعر را خواند:
أَ تُحْرِقُنِی بِالنَّارِ یَا غَایَهَ الْمُنَى فَأَیْنَ رَجَائِی ثُمَّ أَیْنَ مَحَبَّتِی ‏
أَتَیْتُ بِأَعْمَالٍ قِبَاحٍ زَرِیَّهٍ وَ مَا فِی الْوَرَى خَلْقٌ جَنَى کَجِنَایَتِی

باز اشک ریخته گفت منزّهى خدایا، چنان آلوده به معصیت می‌شوند مثل اینکه تو نمى‏بینى چنان حلم می‌ورزى چون کسى که معصیتش را نکرده‏اند آن‌چنان با خلق مهربانى می‌کنى مثل کسى که احتیاج به آنها دارد و با اینکه خدایا تو از همه آنها بى نیازى، در این موقع به روى زمین به حالت سجده افتاد.

طاوس گفت: من نزدیک شدم سرش را برداشته روى زانوانم گذاشتم چنان گریه مرا فرا گرفت که اشکم بر روى صورت آن مولا ریخت، از جاى حرکت نموده، نشست، فرمود: چه کسى مرا از مناجات با پروردگارم باز داشت؟ عرض کردم: من طاوسم یا بن رسول اللّه، این ناله و فغان چیست؟! ما باید این طور زارى و اندوه داشته باشیم که گنهکار و جنایتکاریم؟ شما پدرت حسین بن علىc و مادرت فاطمه زهراh و جدّت پیغمبر اکرمn است. روى به من نموده، فرمود: هیهات هیهات! طاوس! اسم پدر و مادر و جدّم را نبر « خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّهَ لِمَنْ أَطَاعَهُ وَ أَحْسَنَ وَ لَوْ کَانَ عَبْداً حَبَشِیّاً وَ خَلَقَ النَّارَ لِمَنْ عَصَاهُ وَ لَوْ کَانَ وَلَداً قُرَشِیّاً.» خدا بهشت را آفریده براى بنده مطیع و نیکوکار گر چه غلامى سیاه باشد و جهنم را آفریده براى هر که معصیت کند گرچه از اولاد قریش باشد، نشنیده‏اى خداوند می‌فرماید: «فَإِذا نُفِخَ فِی الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ‏»[۲۱۵] به خدا سوگند فردا هیچ چیز برایت سودى نمی‌بخشد مگر عمل صالحى که‏ قبلا بفرستى[۲۱۶].

  1. در کتاب شرف العروس می‌نویسد على بن الحسینg شکر و بادام صدقه‏ می‌داد. عرض‌کردند چرا چنین صدقه‏اى می‌دهى؟ این آیه را قرائت نمود: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ[۲۱۷] امامg خودش این دو را دوست می‌داشت[۲۱۸].
  2. حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینg انگور را دوست می‌داشت مقدارى انگور به مدینه آوردند، یکى از کنیزان آن سرور، قدرى انگور خرید، هنگام افطار خدمت امامg آورد آن جناب خوشش آمد قبل از اینکه دست دراز کند گدایى رسید فرمود: تمام انگور را براى او ببر ، عرض‌کرد: یک مقدار برای او کافى است فرمود: نه به خدا، همه انگور را ببر. انگور را براى فقیر برد. فردا باز انگور خریده و آورد، آن روز نیز گدایى آمد همه را به گدا داد. باز براى امامg انگور خرید، در شب سوم براى آن جناب آورد آن شب گدایى نیامد و امامg انگور را میل نموده، فرمود: ستایش خداى را  که از دست ما نرفت[۲۱۹].
  3. حضرت باقرg فرمود: پدرش على بن الحسینg دو مرتبه مالش را با خدا تقسیم نمود[۲۲۰].
  4. زهرى گفت: پس از فوت على بن الحسینg در پشت مبارکش یک اثر کار مداوم که پوست بدن را سخت می‌کند، دیدند، معلوم شد که شبها براى همسایگان ضعیف و ناتوان خود آب کشى می‌کرده است.[۲۲۱]
  5. عمرو بن ثابت گفت: پس از فوت على بن الحسینg در موقع غسل دیدند یک سیاهى بر پشت مبارک آن آقا است. سوال کردند اثر چیست؟ گفتند: انبان آرد را شبها بر پشت می‌نهاد و به فقرا مدینه می‌داد.[۲۲۲]
  6. پس از گذشت زمستان لباس زمستانى خود را صدقه می‌داد و بعد از گذشتن تابستان لباس تابستانى‏اش را و لباسهاى خز می‌پوشید. عرض‌کردند: آقا این لباسها را به کسى می‌دهى که قدر و قیمتش را نمی‌داند خوب است بفروشى و پول آن را صدقه بدهى، می‌فرمود: دوست ندارم لباسى را که با آن نماز گزارده‏ام، بفروشم.[۲۲۳]
  7. درباره روزه و حج آن مولى از حضرت صادقg روایت شده که امام زین‌العابدینg خیلى زیاد عبادت می‌کرد و روزها روزه داشت و شبها به قیام به سر می‌برد. این کار به جسم او زیان رساند، عرض‌کردم: بابا چقدر خود را مى‏آزارى؟ فرمود: اظهار علاقه به خدا می‌کنم شاید مرا مهمان نماید. حضرت یک سفر پیاده در بیست روز از مدینه به مکّه رفت.[۲۲۴]
  8. بر روى یک شتر بیست مرتبه به مکّه رفت که یک بار هم او را شلاق نزد.[۲۲۵]
  9. رافعى گفت: یک بار شترش بد رفتارى کرد امام شلاق را بلند نموده فرمود: اگر از قصاص نمی‌ترسیدم او را می‌زدم. آه! چقدر مشکل است قصاص، شلاق را پایین آورد و به شتر نزد.[۲۲۶]
  10. عبد اللّه بن مبارک گفت: سالى براى انجام حج به مکّه رفتم در بین راه پسرکى هفت یا هشت ساله بود که در کنار حجّاج می‌رفت، زاد و توشه و مرکب سوارى هم نداشت جلو رفته، سلام کردم، عرض‌کردم: با چه کسى این بیابانها را طى می‌کنى؟ فرمود: با آفریننده‏ى این بیابان. جوابش به نظرم خیلى بزرگ آمد. گفتم: خوراک و مال سواریت کجاست؟ فرمود: خوراک من تقواى من است و مرکبم دو پایم و هدفم مولایم. باز در نظرم بزرگ آمد. عرض‌کردم: پسرم از کدام خانواده هستى؟ فرمود از اولاد عبدالمطلب. تقاضا کردم واضح‏تر بگوید، فرمود: از بنى هاشم، باز گفتم: آشکارتر بگو، فرمود از اولاد فاطمه زهراh ، عرض‌کردم: آقاى من! آیا شعر گفته‏اى؟ فرمود: آرى. تقاضا کردم یکى از شعرهایش را برایم بخواند، این شعر را خواند:

لنحن على الحوض رواده             ندود و نسقى وراده‏

و ما فاز من فاز الا بنا                  و ما خاب من حبنا زاده‏

و من سرنا نال منا السرور             و من ساءنا ساء میلاده‏

و من کان غاصبا حقنا                  فیوم القیامه میعاده‏

در این موقع از نظرم پنهان شد. تا مکّه او را ندیدم پس از انجام اعمال حج در بازگشت در ابطح دیدم مردم اطراف یک نفر را گرفته‏اند، نگاه کردم دیدم‏ همان پسرک است پرسیدم: کیست؟ گفتند: زین‌العابدینg است. این شعر نیز از آن مولا روایت شده.[۲۲۷]

نحن بنو المصطفى ذو غصص              یجرعها فی الانام کاظمنا

عظیم فی الانام محنتنا                       اولنا مبتلى و آخرنا

یفرح هذا الورى بعیدهم                    و نحن اعیادنا ماتمنا

و الناس فی الامن و السرور و ما             یا من طول الزمان خائفنا

و ما خصنا به من الشرف                    الطائل بین الانام آفتنا

یحکم فینا و الحکم فیه لنا                  جاحدنا حقنا و غاصبنا

  1. حضرت باقرg فرمود: پدرم غلامش را با یک شلاق زد او را براى انجام کارى فرستاده بود دیر کرد غلام گریه کرده گفت: خدا را در نظر بگیر اى على بن الحسینg مرا از پى انجام کار خود می‌فرستى آنگاه میزنى. پدرم اشک از دیدگان فرو ریخته به من گفت: پسر جان برو کنار قبر پیغمبرn دو رکعت نماز بخوان و بگو خدایا! از خطاى على‌بن‌الحسینg در قیامت بگذر. رو به غلام نموده فرمود تو را در راه خدا آزاد کردم، ابو‌بصیر گفت: عرض‌کردم فدایت شوم آزاد کردن کفاره زدن است؟ چیزى نفرمود.[۲۲۸]
  2. حضرت سجّاد، زین العابدینg بنده مملوک و غلام خود را کتک زد، سپس وارد منزل خود شد و تازیانه‏اش را بیرون آورد و بدن خود را برهنه نمود و سپس به مملوک خود فرمود: علىّ بن الحسین را تازیانه بزن، غلام امتناع ورزید، پس حضرت پنجاه دینار به او عطا کرد.[۲۲۹]
  3. نافع بن جبیر به على بن الحسینg عرض‌کرد: شما با اشخاص پست مى‏نشینى؟ فرمود: من با کسانى مى‏نشینم که از نظر دینى بهره‏مند شوم. عرض‌کردند: چرا در مسافرت از معرفى خود امتناع دارى؟ فرمود: دوست ندارم از خویشاوندى با پیغمبرn استفاده‏اى بکنم که خود آن استفاده را نرسانده‏ام.[۲۳۰]
  4. مناقب، هرگز دیده نشد على بن الحسینg در موقع راه رفتن دستش را از کنار رانهایش بگذراند.[۲۳۱]
  5. عبد اللّه بن مسکان گفت: على بن الحسینg در هر ماه یک مرتبه کنیزان خود را فرا می‌خواند و به آنها می‌فرمود من پیر شده‏ام و قدرت بر انجام خواسته بانوان ندارم، هر کدام مایل به ازدواج هستید شما را عروسى کنم یا میل به فروش دارید بفروشم و اگر مایلید آزاد کنم. اگر یکى می‌گفت نه، می‌فرمود: خدایا تو شاهد باش (سه مرتبه). اگر یک نفر ساکت می‌ماند به سایر بانوان می‌فرمود: از او بپرسید، طبق خواسته‏اش عمل می‌کرد.[۲۳۲]
  6. در کافى مینویسد على بن عبد اللّه گفت: وقتى عبد اللّه به حال احتضار رسید طلبکاران جمع شده از او مطالبه طلب خود را می‌کردند. گفت: چیزى ندارم که بدهم ولى هر کدام از دو پسر عمویم را که انتخاب کنید ضامن می‌دهم. على ابن الحسینg و عبد اللّه بن جعفر. طلبکاران گفتند: عبد اللّه بن جعفر سر میدواند امّا على بن الحسینg با اینکه مالى ندارد راست گو است، همان آقا را انتخاب میکنیم. خدمت حضرت امام زین‌العابدینg فرستاد و جریان را عرض‌کرد، فرمود: من تا هنگام برداشت غله مهلت میخواهم با اینکه غله‏اى نداشت، طلبکاران راضى شدند، هنگام غله خداوند وسایل را جور کرد و قرض آنها را پرداخت.[۲۳۳]
  7. ابراهیم بن سعد گفت حضرت زین العابدینg صداى شیون از خانه شنید گروهى از اصحاب خدمت ایشان بودند از جاى حرکت کرد و داخل منزل شد سپس بازگشت و در جاى خود نشست عرض‌کردند: این شیون بواسطه پیش آمدى بود؟! فرمود: آرى ایشان را تعزیت و تسلیت گفتند و تعجب نمودند از صبرش، فرمود: ما خانواده اى هستیم که مطیع خدا هستیم در مورد چیزهایى که دوست داریم در باره آنچه دوست نداشته باشیم او را ستایش میکنیم.[۲۳۴]
  8. على بن الحسینg به فرزندش فرمود پسرک من بر پیش آمدهاى ناگوار صبر کن و متعرض حقوق مردم مشو و درخواست برادر دینى‏ات را در مورد چیزى که ضررش براى تو بیشتر از منفعتى است که عاید او مى‏شود مپذیر.[۲۳۵]
  9. محاسن برقى مینویسد، عبد الملک شنید که شمشیر پیغمبرn در نزد حضرت زین‌العابدینg است، پیغام فرستاد که به او ببخشد. گفت: به آن احتیاج دارم. امامg امتناع ورزید، عبدالملک نامه‏اى تهدید آمیز نوشت که حقوقش را از بیت المال حذف خواهد کرد. در جواب او نوشت: خداوند براى پرهیزکاران ضمانت کرده که نجات دهد آنها را از جایى که دوست ندارند و روزى بخشد از محلى که گمان نمیبرند، فرموده است «إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ خَوَّانٍ کَفُورٍ»[۲۳۶] ببین کدامیک از من و تو شایسته این آیه هستیم. در بردبارى و تواضعش نقل شده شخصى او را ناسزا گفت غلامان تصمیم کیفر او را گرفتند، فرمود: واگذارید او را به آنچه از صفات ما مخفى است بیشتر است از آنچه گفته‏اند، به آن مرد فرمود احتیاج دارى؟ آن مرد خجالت کشید لباس خویش را به او داد و دستور داد هزار درهم به او بدهند، آن مرد در بازگشت فریاد میزد: تو واقعا پسر پیغمبرى. دیگرى به او ناسزا گفت فرمود: جوان در مقابل ما گردنه بسیار سختى است اگر من از آن گردنه رد شدم باکى ندارم هر چه مایلى بگو اگر در آن گردنه حیران ماندم از هر چه تو میگویى بدترم.مردى او را ناسزا گفت امام ساکت بود گفت: به تو ناسزا می‌گویم، فرمود: من هم از تو چشم میپوشم. کنیزى که کاسه‏اى که در آن غذا بود شکست از ترس رنگش زرد شد به او فرمود: برو تو را در راه خدا آزاد کردم. یکى از غلامانش مامور شد که خانه‏اى در باغى که متعلق به حضرت زین العابدینg بود بسازد، امامg براى سرکشى به باغ رفت، دید غلام خراب کارى زیاد کرده و بسیار خرجهاى نابجا نموده از این جریان بسیار خشمگین شد و افسرده گشت با شلاقى که در دست داشت یکى به او زد ولى پشیمان شد، پس از بازگشت به منزل در پى غلام فرستاد. غلام آمد دید مولى تنها نشسته شلاق هم در مقابل اوست، خیال کرد می‌خواهد او را کیفر کند خیلى ترسید امامg شلاق را برداشت و دست به سوى غلام دراز کرده فرمود: فلانى من کارى نسبت به تو کردم که سابقه نداشت، این لغزشى بود اینک شلاق را بگیر و از من قصاص کن. غلام عرض کرد: آقا به خدا قسم خیال کردم می‌خواهى مرا کیفر کنى من شایسته کیفر نیز بودم چگونه از شما قصاص کنم؟! فرمود: باید قصاص کنى. عرض کرد: به خدا پناه میبرم از شما گذشتم آسوده باشید چندین مرتبه امامg این مطلب را تکرار کرد، غلام این عمل را بسیار ناپسند و بزرگ مى‏پنداشت، چون دید قصاص نمی‌کند فرمود: حالا که قبول نمیکنى باغ را به تو بخشیدم.[۲۳۷]
  10. در مناقب شهر آشوب مینویسد: زین العابدینg در باره آیه شریفه «یمحو اللّه ما یشاء»[۲۳۸] فرمود: اگر این آیه در قرآن نبود تمام پیش آمدها را تا روز قیامت براى شما میگفتم.[۲۳۹]
  11. سفیان گفت: مردى خدمت حضرت امام زین العابدینg آمده و گفت: فلانى از شما بدگویى می‌کرد، فرمود: بیا برویم پیش او. با هم رفتند آن مرد خیال می‌کرد اکنون امامg از خود حمایت خواهد کرد، پس از روبرو شدن با او فرمود: فلانى اگر آنچه گفته‏اى صحیح باشد خدا مرا بیامرزد و ببخشد در صورتى که صحیح نباشد خدا تو را بیامرزد. پیوسته می‌گفت: خدایا به تو پناه میبرم از اینکه ظاهرم در نظر مردم خوب باشد ولى باطنم در نزد تو خوب نباشد. خدایا همان طور که من خطا کردم و تو نیکى کردى وقتى من برگشتم تو نیز برگرد. هر وقت گدایى به او مراجعه می‌کرد می‌فرمود مرحبا به کسى که زاد و توشه مرا در آخرت بر میدارد. دوست نداشت که براى وضو کسى به او کمک کند، خودش براى وضو از چاه آب میکشید و آماده میگذاشت سپس میخوابید، پس از بیدار شدن در نیمه شب اول مسواک می‌کرد بعد وضو می‌گرفت و پس از آن شروع به نماز می‌کرد. نافله‏اى که در روز از او فوت شده بود شب قضاى آن را می‌خواند و می‌فرمود: پسرم این کار بر شما واجب نیست ولى مایلم به کار نیکى که عادت کرده‏اید آن را رها نکنید و ادامه دهید. نماز شب را در سفر و غیر سفر ترک نمی‌کرد.[۲۴۰]
  12. و یک روزى بیرون فرمود ملاقات کرد مردى با وى و با آن حضرت سخنان ناملایم گفت، غلامان و ملازمانش تند برآمدند که او را ایذا کنند فرمود مر ایشان را که: مهلا دست بدارید و بعد از آن روى آورد بآن مرد و گفت: آنچه مخفى است از تو از امر ما بیشتر است آیا هیچ حاجتى هست ترا که من امداد کرده آن را روا کنم؟ پس آن مرد شرمنده شد و بر او جامه نیکو پوشانید و امر فرمود که بوى هزار درهم دادند و بعد از آن آن مرد میگفت که: تو از اولاد پیغمبرانى.[۲۴۱]
  13. چند نفر مهمان آن جناب بودند یکى از غلامان عجله کرد تا گوشتى که در تنور بریان شده بیاورد با عجله آورد آهنى که روى آن گوشت بریان میکردند از دستش رها شد و بر سر پسر امام زین العابدینg آمد که پایین پله‏ها بود و آهن او را کشت، امامg در حالى که غلام متحیر مانده بود به او فرمود: تو آزادى در راه خدا این کار را از روى عمد که نکردى آنگاه به کار دفن و تجهیز فرزند خود پرداخت.[۲۴۲]
  14. عبد اللّه بن على بن الحسینg گفت: پدرم در شب آن‌قدر نماز می‌خواند که دیگر از خستگى نمی‌توانست به روى پاى خود بایستد، آنگاه به طرف رختخواب می‌رفت.[۲۴۳]
  15. یوسف بن اسباط از پدرش نقل کرد که گفت: وارد مسجد کوفه شدم ناگاه جوانى را دیدم که به مناجات پروردگار مشغول است، سر به سجده گذاشته میگوید صورت به خاک نهاده‏ام براى خدایم که شایسته این کار است. درست دقت کردم دیدم على بن الحسینg است، همین که فجر دمید خدمت آن سرور رسیده عرض‌کردم: یا ابن رسول اللّه خود را چنان به رنج میاندازى با مقامى که دارى؟ اشک از دیدگانش جارى شده و فرمود: عمرو بن عثمان از اسامه بن زید نقل کرد که پیغمبرn فرمود: هر چشمى روز قیامت گریان است مگر چهار چشم ۱- چشمى که از ترس خدا بگرید. ۲- چشمى که در راه خدا از بین برود.- چشمى که از دیدار حرام خوددارى کند. ۴- چشمى که شب زنده دار باشد در سجده، خداوند پیش ملائکه افتخار میکند و میفرماید: نگاه کنید به این بنده من روحش نزد من است و پیکرش در اطاعتم. از رختخواب کناره گرفته مرا از ترس عذاب می‌خواند و آرزوى رحمتم را دارد گواه باشید من او را آمرزیدم.[۲۴۴]
  16. عبد اللّه بن عطا گفت: یکى از غلامان امام زین العابدینg خطایى کرد که سزاوار شکنجه بود، امام شلاق به دست گرفته و به او فرمود: بگو «قُلْ لِلَّذِینَ آمَنُوا یَغْفِرُوا لِلَّذِینَ لا یَرْجُونَ أَیَّامَ اللَّهِ‏»[۲۴۵] غلام عرض کرد: آقا من از آنها نیستم من امیدوار رحمت خدایم و از عذابش بیمناکم، امام شلاق را از دست انداخت و فرمود: تو در راه خدا آزادى. پسر عمویى داشت که هر شب به صورت ناشناس از او خبر می‌گرفت و مقدارى پول در اختیارش میگذاشت امّا او می‌گفت: على بن الحسینg به من رسیدگى نمی‌کند خدا به او جزاى خیر ندهد. امامg این سخن را مى‏شنید تحمّل می‌کرد و خود را معرفى نمى‏نمود. پس از درگذشت امامg دیگر آن شخص نیامد پسر عمویش فهمید که او على بن الحسینc بود بر سر مزار امامg مى‏آمد و اشک میریخت. در یک قسمت از دعاى خود می‌گفت خدایا من کیستم که بر من خشم گیرى! به عزتت قسم نیکوکارى من فرمانروایى تو را زینت نمیبخشد و کار زشتم به مقام فرمانرواییت زیان نمیرساند. از خزینه‏هاى تو کاسته نمیشود اگر من ثروتمند باشم و بر خزائن تو افزوده نمیگردد اگر من فقیر شوم[۲۴۶].
  17. ابن اعرابى گفت وقتى یزید بن معاویه سپاهى به مدینه فرستاد به فرماندهى مسلم بن عقبه و خون اهل مدینه را بر او حلال کرد حضرت على بن الحسینg چهار صد نفر از ما را جزء خانواده خود قرار داد و مخارج ما را تامین کرد تا سپاه مسلم بن عقبه از بین رفت همین عمل نیز از آن جناب نقل شده در زمانى که ابن الزبیر دستور داد بنى امیه را از حجاز خارج کنند.[۲۴۷]
  18. آورده‏اند که وقتى مردى از آل زبیر فحش قبیحى گفت: زبیرى از او اعراض کرد، بعد از آن سخن منجر شد به آن که زبیرى على بن حسینg را این نوع کلماتى گفت: آن حضرت از او اعراض نمود و ملتفت جواب او نشد، زبیرى گفت: چه مانع آمد تو را که جواب من نگفتى؟ فرمود که: آنچه تو را مانع آمد از جواب آن مرد و آن حضرت را از پسران یکى وفات کرد ندیدند که جزعى فرموده باشد پس پرسیدند از آن فرمود که: این امریست که هستیم که توقع آن داریم که به وقوع آید پس چون بوقوع آید انکار نمیکنیم.[۲۴۸]
  19. طاوس گفت: دیدم مردى مشغول نماز است زیر ناودان خانه خدا دعا میکند و اشک میریزد پس از پایان نمازش پیش او رفتم دیدم على بن الحسینg است، عرض‌کردم: یا ابن رسول اللّه تو را در چنین حالتى دیدم با اینکه‏ شما داراى سه امتیاز هستى که هر یک از آنها مایه امید نجات است، ۱- فرزند پیامبرى ۲- شفاعت جدّت ۳- رحمت خدا. فرمود اینکه فرزند پیامبرم مایه امیدى نیست زیرا خداوند می‌فرماید «فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ»[۲۴۹] شفاعت جدّم نیز امیدوارکننده نیست زیرا خداوند میفرماید، «وَ لا یَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى‏»[۲۵۰] واسطه نمیشوند مگر براى اشخاص پسندیده اما رحمت خدا خودش می‌فرماید: «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ»[۲۵۱] رحمت خدا شامل حال نیکوکاران است و من نمیدانم از نیکوکارانم یا نه[۲۵۲].
  20. حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینg پیوسته می‌فرمود: من دوست دارم اقدام بر عمل نمایم اگر چه کم باشد[۲۵۳].
  21. حضرت باقرg فرمود على بن الحسینg میفرمود: من مایلم به پیشگاه پروردگار روم با عملى درست.[۲۵۴]
  22. ابن ابى الحدید مینویسد: مردى که دشمن حضرت زین العابدینg بود روبه رویش از او تمجید کرد، امامg فرمود: من کوچکتر از آنم که میگویى و بزرگتر از آنم که در دل عقیده دارى.[۲۵۵]
  23. حضرت صادقg فرمود: على بن الحسینg از وقتى ماه رمضان شروع می‌شد هیچ یک از غلام و کنیزانش را نمیزد، هر کدام خطایى می‌کردند پیش خود یادداشت مینمود فلان غلام یا فلان کنیز چنان کارى در فلان روز انجام داد دیگر او را کیفر نمى‏نمود این خطاها جمع میشد تا شب آخر ماه رمضان. همه را جمع می‌کرد آن یادداشت را مى‏آورد یکى یکى از آنها اقرار میگرفت که در فلان روز چنین کردى تو را تأدیب نکردم همه اقرار می‌کردند، آنگاه در وسط ایشان می‌ایستاد و میفرمود: همه با صداى بلند بگویید، اى على بن الحسینg خدا نیز تمام کردار تو را ثبت نموده همان طورى که شما اعمال ما را یادداشت کردى، در نزد او نوشته‏ایست سراسر واقعیت که از کوچک و بزرگ اعمالت فروگذارى نکرده. تمام کردار خود را در آن مییابى چنانچه ما نیز یافتیم، اى على بن الحسینg! یاد آور خوارى خود را در پیشگاه پروردگار دادگر خدایى که به اندازه سنگینى خردلى ستم روا نمی‌دارد و روز قیامت براى حساب مى‏آورد، در حساب دارى و گواهى او کافى است. امروز از ما در گذر و ببخش تا آن روز خدا از تو بگذرد، خودش میفرماید: «وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ»[۲۵۶] ببخشید و چشم پوشى کنید، میل ندارید خدا شما را بیامرزد؟! امامg تمام این جملات را به زبان آنها میداد و آنها بلند می‌گفتند، حضرت زین العابدینg در وسط ایشان ایستاده بود و اشک می‌ریخت و می‌گفت: خدا تو دستور داده‏اى ببخشیم کسى را که به ما ستم روا داشته، اینک بخشیدم و تو نیز مرا ببخش تو شایسته‏ترى به بخشش. خدا به ما دستور داده‏اى گدا را از در خانه رد نکنیم ما براى گدایى به در خانه تو آمده‏ایم پناهنده‏ى توایم و تقاضاى لطف و عنایت و بخشش تو را داریم، بر ما منت گذار و ما را ناامید مگردان تو از همه شایسته‏ترى به این کار. خدایا بخشش کرده‏اى مرا نیز ببخش که تقاضاى بخشش دارم، خدایا تو لطف نموده‏اى مرا نیز مشمول لطف خویش بگردان اى کریم. آنگاه روى به آنها نموده و میفرمود: من از شما گذشتم آیا شما نیز از من گذشتید؟ چنانچه بد رفتارى با شما کرده‏ام من فرمانرواى بد و پست و ستمگرى هستم که خود بنده فرمانروایى کریم و جواد و دادگر بخشنده با لطفم. عرض میکردند: با اینکه خطایى نکرده‏اى از شما گذشتیم. می‌گفت بگویید خدایا ما از على بن الحسینg گذشتیم همان طورى که او از ما گذشت خدایا او را از آتش رهایى بخش همان طور که ما را از بندگى رهایى بخشید این جملات را میگفتند. امامg می‌گفت: اللهم آمین یا رب العالمین. می‌فرمود: بروید شما را بخشیدم و آزاد کردم به امید اینکه خدا مرا ببخشد و از آتش رهایى یابم، روز عید فطر به آنها جایزه میداد به مقدارى که از کمک مردم بى‏نیاز باشند، هر سال در آخر ماه رمضان بین بیست نفر بیشتر و کمتر آزاد مینمود. می‌فرمود خداوند در هر شب هنگام افطار هفتاد میلیون نفر را از آتش آزاد میکند که همه مستوجب آتش بوده‏اند، در شب آخر به اندازه تمام ماه میبخشد مایلم خداوند ببیند من بندگانم را در دنیا آخر ماه آزاد نمودم به امید آزادى خودم از آتش جهنم. هیچ گاه خدمتکارى را بیشتر از یک سال نگه نمیداشت، اگر بنده‏اى اول یا وسط سال مالک میشد در شب فطر او را آزاد می‌کرد، باز آنهایى که به جاى این بندگان مى‏آورد سال دیگر آزاد می‌کرد تا زنده بود چنین میکرد. غلامان سیاه سودانى را می‌خرید با اینکه به آنها احتیاجى نداشت، هنگام حج آنها را به عرفات مى‏آورد و به وسیله آنها کارهایى که انجام آن لازم بود از قبیل تعمیر و پر کردن گودیها و رخنه‏ها انجام میداد و پس از حرکت همه را آزاد مینمود و مقدارى به ایشان پول میبخشید.[۲۵۷]
  24. در کافى مینویسد، على بن الحسینg با کنیز امام حسنg ازدواج کرد، این خبر که به عبدالملک رسید نامه‏اى شماتت آمیز نوشت که تو شوهر کنیزان شده‏اى. امام زین‌العابدینg در جواب نوشت: خداوند نقص و پستى و سرزنش را به وسیله اسلام برطرف نموده، مسلمان را نباید نسبت به پستى داد و سرزنش مربوط به جاهلیت است، پیغمبرn به غلامش دختر داد و با کنیزش ازدواج کرد. وقتى نامه به عبد الملک رسید به حاضرین گفت: مردى را نشان دارید، کارى که در نظر مردم بد است انجام دهد شرافت او را افزون کند؟ همه گفتند: آن کس امیرالمومنین است، گفت: نه من نیستم، گفتند: ما جز امیرالمومنین دیگرى را سراغ نداریم. گفت: نه او امیرالمومنین نیست، او زین العابدین على بن الحسینg است. در تهذیب مینویسد حلبى گفت: پرسیدم از پوشیدن لباس خز فرمود: اشکالى ندارد على‌بن‌الحسینg در زمستان لباس خز مى‏پوشید، تابستان آن را می‌فروخت و بهایش را صدقه میداد، می‌گفت من از خدا خجالت‏ می‌کشم بهاى لباسى که در آن عبادت کرده‏ام مصرف کنم.[۲۵۸]
  25. در تهذیب مینویسد حلبى گفت پرسیدم از پوشیدن لباس خز فرمود: اشکالى ندارد على بن الحسینg در زمستان لباس خز مى‏پوشید تابستان آن را می‌فروخت و بهایش را صدقه میداد، می‌گفت: من از خدا خجالت‏ میکشم بهاى لباسى که در آن عبادت کرده‏ام مصرف کنم.[۲۵۹]
  26. از سلیمان ابن راشد آمده است که امام زین العابدینg را دیدم که لباسی مانند شنل که بلند بود و جلوی آن باز بود و رنگ آن هم آبی بود برتن داشت.[۲۶۰]
  27. کافی از حضرت رضا نقل میکند که:علی ابن الحسین لباسی را که از پارچه خز دوخته شده بود و با پنجاه دینار آن را خریده بود میپوشید.[۲۶۱]
  28. کافى از حضرت رضاg نقل میکند که فرمود: على بن الحسینc در زمستان جبّه خز و رداى خز و کلاه خز مى‏پوشید، پس از پایان زمستان ردا را می‌فروخت و بهایش را صدقه می‌داد آنگاه می‌فرمود: (مَنْ حَرَّمَ زِینَهَ اللَّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ)[۲۶۲]
  29. در کتاب کافی بیان شده است که امام سجاد استراحت گاهی داشتند که از اشکال مختلف بر روی آن بود که بر آن مینشستند.[۲۶۳]
  30. محمد بن ابى حمزه از پدرش نقل کرد که على بن الحسینg را دیدم در کنار خانه‏ى کعبه نیمه شب نماز می‌خواند، نماز خود را بسیار ادامه داد به طورى که گاهى به پاى راست و گاهى به پاى چپ تکیه می‌کرد، بعد شنیدم با صدایى که شبیه گریه بود می‌گفت خدایا! مرا عذاب میکنى با اینکه محبّتت در دل من است؟! به عزتت قسم اگر این کار را بکنى مرا همنشین با گروهى کرده‏اى که سالهاى سال با آنها به واسطه تو دشمن بودم.[۲۶۴]
  31. کافى مینویسد: زهرى گفت على بن الحسینg فرمود: اگر تمام مردمى که در مشرق و مغرب هستند بمیرند من متوحش نمی‌شوم وقتى قرآن با من باشد وقتى در قرائت به مالک یوم الدّین می‌رسید پیوسته آن را تکرار می‌کرد، به طورى که نزدیک بود روح از بدنش خارج شود.[۲۶۵]
  32. سعید بن مسیب گفت: صبحگاه هنگام نماز صبح خدمت حضرت امام زین‌العابدینg بودم گدایى آمد و فرمود: به گدا چیزى بدهید هیچ گدایى را ناامید بر مگردانید.[۲۶۶]
  33. در فصول المهمّه مینویسد که على بن الحسینg عازم حج شد، خواهرش سکینه هزار درهم برایش فرستاد. خارج مدینه در محلّى به نام حرّه به امامg رسیدند و پول را تقدیم کردند، همین که فرود آمد پولها را بین فقرا تقسیم کرد.[۲۶۷]
  34. ولید بن عبد الملک به صالح بن عبد اللّه فرماندار خود در مدینه نوشت که حسن‌بن‌حسن بن علی بن أبیطالب را از زندان بیرون بیاور و در مقابل مردم در مسجد پیغمبرn پانصد شلاق به او بزن. صالح او را بیرون آورد و به مسجد برد. مردم جمع شدند، صالح بر منبر رفت و شروع کرد به خواندن نامه ولید بن عبد الملک تا پس از پایین آمدن از منبر دستور بدهد او را تازیانه بزنند در همان موقع که مشغول خواندن نامه بود على‌بن‌الحسینg وارد مسجد شد مردم راه را باز کردند تا رسید به حسن بن حسن، به او فرمود: پسر عمو دعاى کرب را بخوان خدا فرج خواهد داد، پرسید دعا چیست؟ فرمود: این دعا را بخوان دعا را برایش خواند و على بن الحسینg از مسجد خارج شد. حسن بن حسن چند مرتبه دعا را خواند. صالح از خواندن نامه فارغ شد و از منبر به پایین آمد، رو به حاضرین نموده‏ و گفت: چهره مرد مظلومى را مى‏بینم، کار او را تاخیر بیاندازید تا در باره‏اش با امیر المومنین مکاتبه کنم. نامه‏اى در این خصوص به ولید نوشت دستور داد حسن ابن حسن را آزاد کند.[۲۶۸]
  35. عمر بن على از پدر خود على بن الحسینg نقل کرد که پیوسته می‌فرمود چیزى براى پیشگیرى از گرفتاریها بهتر از دعا ندیدم، زیرا مسلّم نیست که تمام دعاهاى انسان مستجاب شود (به همین جهت باید پیوسته به دعا توجه داشته باشد شاید مستجاب گردد). از جمله دعاهایى که از پدر خود على بن الحسینg حفظ نموده بود دعایى بود که هنگام حمله مسلم بن عقبه به مدینه براى جلوگیرى از شر او خواند. « رَبِ‏ کَمْ‏ مِنْ‏ نِعْمَهٍ أَنْعَمْتَ‏ بِهَا عَلَیَ‏ قَلَ‏ لَکَ‏ عِنْدَهَا شُکْرِی‏ وَ کَمْ‏ مِنْ‏ بَلِیَّهٍ ابْتَلَیْتَنِی‏ بِهَا قَلَ‏ لَکَ‏ عِنْدَهَا صَبْرِی وَ کَمْ مِنْ مَعْصِیَهٍ أَتَیْتُهَا فَسَتَرْتَهَا وَ لَمْ تَفْضَحْنِی فَیَا مَنْ قَلَّ عِنْدَ نِعْمَتِهِ شُکْرِی فَلَمْ یَحْرِمْنِی وَ یَا مَنْ قَلَّ عِنْدَ بَلِیَّتِهِ صَبْرِی فَلَمْ یَخْذُلْنِی وَ یَا مَنْ رَآنِی عَلَى الْمَعَاصِی فَلَمْ یَفْضَحْنِی یَا ذَا الْمَعْرُوفِ الَّذِی لَا یَنْقَضِی أَبَداً وَ یَا ذَا النَّعْمَاءِ الَّتِی لَا تُحْصَى أَمَداً صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بِکَ أَدْفَعُ فِی نَحْرِهِ وَ بِکَ أَسْتَعِیذُ مِنْ شَرِّه‏.» مسلم به مدینه آمد مردم فکر می‌کردند که او نظرى غیر از کشتن على بن الحسینg ندارد بر خلاف تصوّر آنها بسیار احترام کرد به آن مولى و جایزه‏اى گران تقدیم‌اش نمود. گروه کثیرى نقل کرده‏اند که وقتى مسلم بن عقبه وارد مدینه شد از پى على بن الحسینg فرستاد همین که آمد او را احترام نمود و گرامى داشت، گفت: مرا امیر‌المومنین یزید سفارش کرده چنین کنم، او را جزاى خیر گفت. دستور داد مرکب سوارى خودش را براى آن جناب زین کنند، گفت: برگرد پیش خانواده خود با این آمدن شما را به زحمت انداختیم و خانواده‏ات را بیمناک کردیم اگر قدرت میداشتم شایسته مقامت جایزه‏اى بدهم می‌دادم. امامg فرمود: امیر مرا ممنون کرد آنگاه سوار شد. مسلم به اطرافیان خود گفت: این شخص کیست که وجودش خیر است هرگز در ساحت او شرّى وجود ندارد به اضافه نسبتى با پیغمبرn دارد.[۲۶۹]
  36. در کافى مینویسد حضرت صادقg فرمود: وقتى هنگام مرگ محمّد بن اسامه رسید خاندان بنى هاشم به عیادت او رفتند، گفت: شما خویشاوندى و منزلت مرا میدانید من قرضى دارم مایلم پرداخت آن را به عهده بگیرید؟ على بن الحسینg فرمود یک ثلث از قرض تو به عهده من، دیگرى چیزى نگفت حاضرین نیز سکوت کردند باز فرمود: من تعهد میکنم تمام قرض تو را بپردازم، پس از آن فرمود مانعى نداشت که از اول تمام قرض او را به گردن بگیرم ولى نخواستم بگویید بر ما سبقت گرفت.[۲۷۰]
  37. امام باقر و یا امام صادق c فرمودند: «امام سجادg با کنیز امّ ولد (کنیزى که فرزنددار شده است) عمویش امام حسن مجتبىg ازدواج کرد و مادر خویش را به ازدواج غلام امام حسن مجتبىg درآورد.چون این خبر به عبدالملک بن مروان رسید براى حضرت نوشت: اى على بن حسینg گویا تو جایگاه و قدر و منزلت خویش را نزد مردم نمى‏دانى با کنیزى ازدواج کرده و غلامت را با مادرت ازدواج داده‏اى. امام على بن حسینg براى عبدالملک نوشت: نوشته‏ات را فهمیدم ولى ما به رسول خداn تأسى کرده‏ایم حضرت رسولn زینب دختر عمویش را به غلام خود زید تزویج کرد و با کنیز خود صفیّه دختر حىّ بن اخطب ازدواج کرد.»[۲۷۱]
  38. حنان بن سدیر از پدرش نقل کرد که گفت: من و پدر و پدر بزرگ و عمویم در مدینه به حمام رفتیم در رخت کن حمام مردى را دیدیم پرسید شما اهل کجا هستید عرض کردیم: از عراق پرسید: کجاى عراق؟ گفتیم: کوفه گفت: مرحبا شما که خیلى به ما نزدیک و داراى موقعیت هستید اما چه شده که لنگ نبسته‏اید؟! پیغمبرn فرمود: عورت مومن بر مومن حرام است. بعد مقدارى کرباس آورد و چهار قسمت نمود و به هر کدام یک قسمت داد آن را بر خود بسته وارد حمام شدیم. وقتى داخل حمام شدیم رو به جانب جدّم نموده فرمود: پیرمرد چرا خضاب نمیکنى؟ گفت من در خدمت کسى بودم که از من و شما بهتر بود و خضاب نمیکرد. خیلى خشمگین شد به طورى که آثار خشم در چهره‏اش آشکارا دیده میشد گفت: چه کسى بود آنکه از من بهتر بود؟ گفت: من خدمت على بن ابى طالبg بوده‏ام که خضاب نمیکرد. آن آقا سر زیر انداخت و عرق بر چهره‏اش نشست. فرمود: صحیح است راست گفتى، آنگاه گفت: اگر خضاب کنى پیروى از پیامبرn نموده‏اى که از علىg بهتر بود و اگر خضاب نکنى از علىg پیروى نموده‏اى. وقتى از حمام خارج شدیم پرسیدیم این مرد کیست؟! معلوم شد على بن الحسینg بوده و پسرش محمّد بن على نیز با او بود.[۲۷۲]

نماز  حضرت

روایت است که گرفتارى و اندوهى براى حضرت زین العابدینg پیش آمد، تمیزترین جامه‏ها را میپوشید، و وضو میساخت، و به بام میرفت و چهار رکعت نماز میخواند، در رکعت اول حمد و (اذا زلزلت) و در دوم حمد و (اذا جاء …) و در سوم حمد و (قُلْ یا أَیُّهَا الْکافِرُونَ) و در چهارم حمد و توحید را میخواند، بعد سر به آسمان برمیداشت و می‌فرمود خداوندا تو را قسم میدهم به اسمایى که اگر بر درهاى بسته آسمان بخوانى باز مى‏شود، و اگر براى گشاده شدن تنگى‏هاى زمینها بخوانى گشاده میگردد، و به اسما تو که اگر براى مشکلات بخوانى آسان میگردد و به اسمایى که اگر بر قبرها براى بر انگیختن مردگان بخوانى برانگیخته میشوند، بر محمّد و آل او درود بفرست و مرا حاجت روا باز گردان. حضرت امام زین العابدینg فرمود: به خدا هیچ کس پس از این عمل قدم بر نمى‏دارد مگر آنکه حاجتش روا میگردد ان شاء اللَّه تعالى.[۲۷۳]

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم         

مباحث علمی وفرمایشات

 حضرت امام زین العابدینg

 

 

[۱]– بصائر الدرجات مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ الْحُسَیْنَ ع لَمَّا حَضَرَهُ الَّذِی حَضَرَهُ دَعَا ابْنَتَهُ الْکُبْرَى فَاطِمَهَ فَدَفَعَ إِلَیْهَا کِتَاباً مَلْفُوفاً وَ وَصِیَّهً ظَاهِرَهً وَ وَصِیَّهً بَاطِنَهً وَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ مَبْطُوناً لَا یَرَوْنَ إِلَّا أَنَّهُ لِمَا بِهِ فَدَفَعَتْ فَاطِمَهُ الْکِتَابَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ثُمَّ صَارَ ذَلِکَ الْکِتَابُ إِلَیْنَا فَقُلْتُ فَمَا فِی ذَلِکَ الْکِتَابِ فَقَالَ فِیهِ وَ اللَّهِ جَمِیعُ مَا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ وُلْدُ آدَمَ إِلَى أَنْ تَفْنَى الدُّنْیَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷

[۲]– الغیبه للشیخ الطوسی الْحُسَیْنُ بْنُ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیٍّ عَنِ الْفُضَیْلِ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو جَعْفَرٍ ع لَمَّا تَوَجَّهَ الْحُسَیْنُ ع إِلَى الْعِرَاقِ دَفَعَ إِلَى أُمِّ سَلَمَهَ زَوْجِ النَّبِیِّ ص الْوَصِیَّهَ وَ الْکُتُبَ وَ غَیْرَ ذَلِکَ وَ قَالَ لَهَا إِذَا أَتَاکِ أَکْبَرُ وُلْدِی فَادْفَعِی إِلَیْهِ مَا دَفَعْتُ إِلَیْکِ فَلَمَّا قُتِلَ الْحُسَیْنُg  أَتَى عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ أُمَّ سَلَمَهَ فَدَفَعَتْ إِلَیْهِ کُلَّ شَیْ‏ءٍ أَعْطَاهَا الْحُسَیْنُg / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸

[۳]– المناقب لابن شهرآشوب الدَّلِیلُ عَلَى إِمَامَتِهِ ع مَا ثَبَتَ أَنَّ الْإِمَامَ یَجِبُ أَنْ یَکُونَ مَنْصُوصاً عَلَیْهِ فَکُلُّ مَنْ قَالَ بِذَلِکَ قَطَعَ عَلَى إِمَامَتِهِ وَ إِذَا ثَبَتَ أَنَّ الْإِمَامَ لَا بُدَّ أَنْ یَکُونَ مَعْصُوماً یَقْطَعُ عَلَى أَنَّ الْإِمَامَ بَعْدَ الْحُسَیْنِ ابْنُهُ عَلِیٌّ ع لِأَنَّ کُلَّ مَنِ ادُّعِیَتْ إِمَامَتُهُ بَعْدَهُ مِنْ بَنِی أُمَیَّهَ وَ الْخَوَارِجِ اتَّفَقُوا عَلَى نَفْیِ الْقَطْعِ عَلَى عِصْمَتِهِ وَ أَمَّا الْکِیسَانِیَّهُ وَ إِنْ قَالُوا بِالنَّصِّ فَلَمْ یَقُولُوا بِالنَّصِّ صَرِیحاً وَ وَجَدْنَا وُلْدَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع الْیَوْمَ عَلَى حَدَاثَهِ عَصْرِهِ وَ قُرْبِ مِیلَادِهِ أَکْثَرَ عَدَداً مِنْ قَبَائِلَ جَاهِلِیَّهٍ وَ عَمَائِرَ قَدِیمَهٍ حَتَّى طَبَقُوا الْأَرْضَ وَ مَلَئُوا الْبِلَادَ وَ بَلَغُوا الْأَطْرَافَ فَعَلِمْنَا أَنَّ ذَلِکَ مِنْ دَلَائِلِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸

[۴]– کفایه الأثر مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الشَّرْقِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْأَزْهَرِ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَهَ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع إِذْ دَخَلَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ الْأَصْغَرُ فَدَعَاهُ الْحُسَیْنُ ع وَ ضَمَّهُ إِلَیْهِ ضَمّاً وَ قَبَّلَ مَا بَیْنَ عَیْنَیْهِ ثُمَّ قَالَ بِأَبِی أَنْتَ مَا أَطْیَبَ رِیحَکَ وَ أَحْسَنَ خَلْقَکَ فَتَدَاخَلَنِی مِنْ ذَلِکَ فَقُلْتُ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنْ کَانَ مَا نَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ نَرَاهُ فِیکَ فَإِلَى مَنْ قَالَ عَلِیٍّ ابْنِی هَذَا هُوَ الْإِمَامُ أَبُو الْأَئِمَّهِ قُلْتُ یَا مَوْلَایَ هُوَ صَغِیرُ السِّنِّ قَالَ نَعَمْ إِنَّ ابْنَهُ مُحَمَّدٌ یُؤْتَمُّ بِهِ وَ هُوَ ابْنُ تِسْعِ سِنِینَ ثُمَّ یُطْرِقُ قَالَ ثُمَّ یَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً[۴] / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹

[۵]– إعلام الورى الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ ع قَالَ: إِنَّ الْحُسَیْنَ ع لَمَّا حَضَرَهُ الَّذِی حَضَرَهُ دَعَا ابْنَتَهُ فَاطِمَهَ الْکُبْرَى فَدَفَعَ إِلَیْهَا کِتَاباً مَلْفُوفاً وَ وَصِیَّهً ظَاهِرَهً وَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنَ مَرِیضاً لَا یَرَوْنَ أَنَّهُ یَبْقَى بَعْدَهُ فَلَمَّا قُتِلَ الْحُسَیْنُ ع وَ رَجَعَ أَهْلُ بَیْتِهِ إِلَى الْمَدِینَهِ دَفَعَتْ فَاطِمَهُ الْکِتَابَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ثُمَّ صَارَ ذَلِکَ الْکِتَابُ وَ اللَّهِ إِلَیْنَا یَا زِیَاد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸

[۶]– إکمال الدین ابْنُ شَاذَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى حَکِیمَهَ بِنْتِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا أُخْتِ أَبِی الْحَسَنِ صَاحِبِ الْعَسْکَرِ ع فَقُلْتُ إِلَى مَنْ تَفْزَعُ الشِّیعَهُ فَقَالَتْ إِلَى الْجَدَّهِ أُمِ‏ أَبِی مُحَمَّدٍ ع فَقُلْتُ لَهَا أَقْتَدِی بِمَنْ وَصِیَّتُهُ إِلَى امْرَأَهٍ فَقَالَتِ اقْتِدَاءً بِالْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع وَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ cأَوْصَى إِلَى أُخْتِهِ زَیْنَبَ بِنْتِ عَلِیٍّ فِی الظَّاهِرِ وَ کَانَ مَا یَخْرُجُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ c مِنْ عِلْمٍ یُنْسَبُ إِلَى زَیْنَبَ سَتْراً عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ c / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹

[۷]– أَقُولُ قَالَ الشَّیْخُ جَعْفَرُ بْنُ نَمَاءٍ فِی کِتَابِ أَحْوَالِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِی بُجَیْرٍ عَالِمِ الْأَهْوَازِ وَ کَانَ یَقُولُ بِإِمَامَهِ ابْنِ الْحَنَفِیَّهِ قَالَ: حَجَجْتُ فَلَقِیتُ إِمَامِی وَ کُنْتُ یَوْماً عِنْدَهُ فَمَرَّ بِهِ غُلَامٌ شَابٌّ فَسَلَّمَ عَلَیْهِ فَقَامَ فَتَلَقَّاهُ وَ قَبَّلَ مَا بَیْنَ عَیْنَیْهِ وَ خَاطَبَهُ بِالسِّیَادَهِ وَ مَضَى الْغُلَامُ وَ عَادَ مُحَمَّدٌ إِلَى مَکَانِهِ- فَقُلْتُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ أَحْتَسِبُ عَنَایَ فَقَالَ وَ کَیْفَ ذَاکَ قُلْتُ لِأَنَّا نَعْتَقِدُ أَنَّکَ الْإِمَامُ الْمُفْتَرَضُ الطَّاعَهُ تَقُومُ تَتَلَقَّى هَذَا الْغُلَامَ وَ تَقُولُ لَهُ یَا سَیِّدِی فَقَالَ نَعَمْ هُوَ وَ اللَّهِ إِمَامِی فَقُلْتُ وَ مَنْ هَذَا قَالَ عَلِیٌّ ابْنُ أَخِیَ الْحُسَیْنِ ع اعْلَمْ أَنِّی نَازَعْتُهُ الْإِمَامَهَ وَ نَازَعَنِی فَقَالَ لِی أَ تَرْضَى بِالْحَجَرِ الْأَسْوَدِ حَکَماً بَیْنِی وَ بَیْنَکَ فَقُلْتُ وَ کَیْفَ نَحْتَکِمُ إِلَى حَجَرٍ جَمَادٍ فَقَالَ إِنَّ إِمَاماً لَا یُکَلِّمُهُ الْجَمَادُ فَلَیْسَ بِإِمَامٍ فَاسْتَحْیَیْتُ مِنْ ذَلِکَ وَ قُلْتُ بَیْنِی وَ بَیْنَکَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ فَقَصَدْنَا الْحَجَرَ وَ صَلَّى وَ صَلَّیْتُ وَ تَقَدَّمَ إِلَیْهِ وَ قَالَ أَسْأَلُکَ بِالَّذِی أَوْدَعَکَ مَوَاثِیقَ الْعِبَادِ لِتَشْهَدَ لَهُمْ بِالْمُوَافَاهِ إِلَّا أَخْبَرْتَنَا مَنِ الْإِمَامُ مِنَّا فَنَطَقَ وَ اللَّهِ الْحَجَرُ وَ قَالَ یَا مُحَمَّدُ سَلِّمِ الْأَمْرَ إِلَى ابْنِ أَخِیکَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْکَ وَ هُوَ إِمَامُکَ وَ تَحَلْحَلَ‏[۷] حَتَّى ظَنَنْتُهُ یَسْقُطُ فَأَذْعَنْتُ بِإِمَامَتِهِ وَ دِنْتُ لَهُ بِفَرْضِ طَاعَتِهِ قَالَ أَبُو بُجَیْرٍ فَانْصَرَفْتُ مِنْ عِنْدِهِ وَ قَدْ دِنْتُ بِإِمَامَهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ تَرَکْتُ‏ الْقَوْلَ بِالْکَیْسَانِی / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۲

[۸] – رجال الکشی وَجَدْتُ بِخَطِّ جَبْرَئِیلَ بْنِ أَحْمَدَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ الْبَطَائِنِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ کَانَ أَبُو خَالِدٍ الْکَابُلِیُّ یَخْدُمُ مُحَمَّدَ ابْنَ الْحَنَفِیَّهِ دَهْراً وَ مَا کَانَ‏ یَشُکُّ فِی أَنَّهُ إِمَامٌ حَتَّى أَتَاهُ ذَاتَ یَوْمٍ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّ لِی حُرْمَهً وَ مَوَدَّهً وَ انْقِطَاعاً فَأَسْأَلُکَ بِحُرْمَهِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع إِلَّا أَخْبَرْتَنِی أَنْتَ الْإِمَامُ الَّذِی فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَى خَلْقِهِ قَالَ فَقَالَ یَا أَبَا خَالِدٍ حَلَّفْتَنِی بِالْعَظِیمِ الْإِمَامُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع عَلَیَّ وَ عَلَیْکَ وَ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ فَأَقْبَلَ أَبُو خَالِدٍ لَمَّا أَنْ سَمِعَ مَا قَالَهُ مُحَمَّدُ ابْنُ الْحَنَفِیَّهِ وَ جَاءَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عَلَیْهِ أُخْبِرَ أَنَّ أَبَا خَالِدٍ بِالْبَابِ فَأَذِنَ لَهُ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَیْهِ وَ دَنَا مِنْهُ قَالَ مَرْحَباً یَا کَنْکَرُ مَا کُنْتَ لَنَا بِزَائِرٍ مَا بَدَا لَکَ فِینَا فَخَرَّ أَبُو خَالِدٍ سَاجِداً شَاکِراً لِلَّهِ تَعَالَى مِمَّا سَمِعَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یُمِتْنِی حَتَّى عَرَفْتُ إِمَامِی فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ ع وَ کَیْفَ عَرَفْتَ إِمَامَکَ یَا أَبَا خَالِدٍ قَالَ إِنَّکَ دَعَوْتَنِی بِاسْمِیَ الَّذِی سَمَّتْنِی بِهِ أُمِّیَ الَّتِی وَلَدَتْنِی وَ قَدْ کُنْتُ فِی عَمْیَاءَ مِنْ أَمْرِی وَ لَقَدْ خَدَمْتُ مُحَمَّدَ ابْنَ الْحَنَفِیَّهِ عُمُراً مِنْ عُمُرِی وَ لَا أَشُکُّ أَنَّهُ إِمَامٌ حَتَّى إِذَا کَانَ قَرِیباً سَأَلْتُهُ بِحُرْمَهِ اللَّهِ تَعَالَى وَ حُرْمَهِ رَسُولِهِ ص وَ بِحُرْمَهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع فَأَرْشَدَنِی إِلَیْکَ وَ قَالَ هُوَ الْإِمَامُ عَلَیَّ وَ عَلَیْکَ وَ عَلَى جَمِیعِ خَلْقِ اللَّهِ کُلِّهِمْ ثُمَّ أَذِنْتَ لِی فَجِئْتُ فَدَنَوْتُ مِنْکَ وَ سَمَّیْتَنِی بِاسْمِیَ الَّذِی سَمَّتْنِی أُمِّی فَعَلِمْتُ أَنَّکَ الْإِمَامُ الَّذِی فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُ عَلَیَّ وَ عَلَى کُلِّ مُسْلِم‏ / معرفه اخبار الرجال ص ۷۹ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۴۵

[۹]– سوره نسائ آیه ۱۵۹: و از اهل کتاب کسى نیست مگر آنکه پیش از مرگ خود حتما به او ایمان مى ‏آورد.

[۱۰]– تفسیر العیاشی عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ- وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ إِلَّا لَیُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ‏ فَقَالَ هَذِهِ نَزَلَتْ فِینَا خَاصَّهً إِنَّهُ لَیْسَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَهَ یَمُوتُ وَ لَا یَخْرُجُ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّى یُقِرَّ لِلْإِمَامِ وَ بِإِمَامَتِهِ کَمَا أَقَرَّ وُلْدُ یَعْقُوبَ لِیُوسُفَ حِینَ قَالُوا[۱۰]- تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَکَ اللَّهُ عَلَیْنا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۸

[۱۱]– منتخب البصائر یر، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ مَعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ زُرَارَهَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع‏ مِثْلَهُ‏ عم‏، إعلام الورى قب، المناقب لابن شهرآشوب نَوَادِرُ الحِکْمَهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَى بِالْإِسْنَادِ عَنْ جَابِرٍ وَ عَنِ الْبَاقِرِ ع‏ مِثْلَهُ.الْمُبَرَّدُ فِی الْکَامِلِ‏ قَالَ أَبُو خَالِدٍ الْکَابُلِیُّ لِمُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِیَّهِ أَ تُخَاطِبُ ابْنَ أَخِیکَ بِمَا لَا یُخَاطِبُکَ بِمِثْلِهِ فَقَالَ إِنَّهُ حَاکَمَنِی إِلَى الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ وَ زَعَمَ أَنَّهُ یُنْطِقُهُ فَصِرْتُ مَعَهُ إِلَى الْحَجَرِ فَسَمِعْتُ الْحَجَرَ یَقُولُ سَلِّمِ الْأَمْرَ إِلَى ابْنِ أَخِیکَ فَإِنَّهُ أَحَقُّ بِهِ مِنْکَ فَصَارَ أَبُو خَالِدٍ إِمَامِیّا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۱۲ / إعلام الورى بأعلام الهدى (ط – القدیمه)، النص، ص: ۲۵۹

[۱۲]– شا، الإرشاد الْإِمَامُ بَعْدَ الْحُسَیْنِ ع ابْنُهُ- أَبُو مُحَمَّدٍ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ع وَ کَانَ یُکَنَّى أَیْضاً بِأَبِی الْحَسَن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷

[۱۳]– علل الشرائع ابْنُ عِصَامٍ عَنِ الْکُلَیْنِیِّ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ الْحُسَیْنِیِّ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ مَعاً عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِیِّ عَنْ نَصْرِ بْنِ مُزَاحِمٍ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ الْبَاقِرُ ع إِنَّ أَبِی عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ مَا ذَکَرَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ نِعْمَهً عَلَیْهِ إِلَّا سَجَدَ وَ لَا قَرَأَ آیَهً مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا سُجُودٌ إِلَّا سَجَدَ وَ لَا دَفَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ سُوءاً یَخْشَاهُ أَوْ کَیْدَ کَائِدٍ إِلَّا سَجَدَ وَ لَا فَرَغَ مِنْ صَلَاهٍ مَفْرُوضَهٍ إِلَّا سَجَدَ وَ لَا وُفِّقَ لِإِصْلَاحٍ بَیْنَ اثْنَیْنِ إِلَّا سَجَدَ وَ کَانَ أَثَرُ السُّجُودِ فِی جَمِیعِ مَوَاضِعِ سُجُودِهِ فَسُمِّیَ السَّجَّادَ لِذَلِک‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶

[۱۴]– الکافی عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَتْ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَسَائِدُ وَ أَنْمَاطٌ فِیهَا تَمَاثِیلُ یَجْلِسُ عَلَیْهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۶

[۱۵]– دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِیِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَلْبَسُ الصُّوفَ وَ أَغْلَظَ ثِیَابِهِ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاهِ وَ کَانَ ع إِذَا صَلَّى یَبْرُزُ إِلَى مَوْضِعٍ خَشِنٍ فَیُصَلِّی فِیهِ وَ یَسْجُدُ عَلَى الْأَرْضِ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۸

[۱۶]– جنات الخلود صفحه ۲۵

[۱۷]– إِذَا حَدَّثَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ حَدَّثَنِی زَیْنُ الْعَابِدِینَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ فَقَالَ لَهُ سُفْیَانُ بْنُ عُیَیْنَهَ وَ لِمَ تَقُولُ لَهُ زَیْنُ الْعَابِدِینَ قَالَ لِأَنِّی سَمِعْتُ سَعِیدَ بْنَ الْمُسَیَّبِ یُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهِ یُنَادِی مُنَادٍ أَیْنَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ فَکَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَى وَلَدِی عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ یَخْطِرُ بَیْنَ الصُّفُوف‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۳

[۱۸]– المناقب لابن شهرآشوب حِلْیَهُ الْأَوْلِیَاءِ[۱۸] کَانَ الزُّهْرِیُّ إِذَا ذُکِرَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ یَبْکِی وَ یَقُولُ زَیْنُ الْعَابِدِین‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۳

[۱۹]-قالمناقب لابن شهرآشوب لَقَبُهُ ع زَیْنُ الْعَابِدِینَ وَ سَیِّدُ الْعَابِدِینَ وَ زَیْنُ الصَّالِحِینَ وَ وَارِثُ عِلْمِ النَّبِیِّینَ وَ وَصِیُّ الْوَصِیِّینَ وَ خَازِنُ وَصَایَا الْمُرْسَلِینَ وَ إِمَامُ الْمُؤْمِنِینَ وَ مَنَارُ الْقَانِتِینَ وَ الْخَاشِعُ وَ الْمُتَهَجِّدُ وَ الزَّاهِدُ وَ الْعَابِدُ وَ الْعَدْلُ وَ الْبَکَّاءُ وَ السَّجَّادُ وَ ذُو الثَّفِنَاتِ وَ إِمَامُ الْأُمَّهِ وَ أَبُو الْأَئِمَّهِ وَ مِنْهُ تَنَاسُلُ وُلْدِ الْحُسَیْنِ ع وَ کُنْیَتُهُ أَبُو الْحَسَنِ وَ الْخَاصُّ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ یُقَالُ أَبُو الْقَاسِمِ وَ رُوِیَ أَنَّهُ کُنِّیَ بِأَبِی بَکْر  / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۴

[۲۰]– جنات الخلود صفحه ۲۴

[۲۱]–  کشف، کشف الغمه : وَ قِیلَ کَانَ سَبَبَ لَقَبِهِ بِزَیْنِ الْعَابِدِینَ أَنَّهُ کَانَ لَیْلَهً فِی مِحْرَابِهِ قَائِماً فِی تَهَجُّدِهِ فَتَمَثَّلَ لَهُ الشَّیْطَانُ فِی صُورَهِ ثُعْبَانٍ لِیَشْغَلَهُ عَنْ عِبَادَتِهِ فَلَمْ یَلْتَفِتْ إِلَیْهِ فَجَاءَ إِلَى إِبْهَامِ رِجْلِهِ فَالْتَقَمَهَا فَلَمْ یَلْتَفِتْ إِلَیْهِ فَآلَمَهُ فَلَمْ یَقْطَعْ صَلَاتَهُ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْهَا وَ قَدْ کَشَفَ اللَّهُ لَهُ فَعَلِمَ أَنَّهُ شَیْطَانٌ فَسَبَّهُ وَ لَطَمَهُ وَ قَالَ اخْسَأْ یَا مَلْعُونُ فَذَهَبَ وَ قَامَ إِلَى إِتْمَامِ وِرْدِهِ فَسَمِعَ صَوْتاً وَ لَا یَرَى قَائِلَهُ وَ هُوَ یَقُولُ أَنْتَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ثَلَاثاً فَظَهَرَتْ هَذِهِ الْکَلِمَهُ وَ اشْتَهَرَتْ لَقَباً لَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵

[۲۲]– حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ الْکُلَیْنِیُّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ الْکُلَیْنِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ ع قَالَ: کَانَ لِأَبِی ع فِی مَوْضِعِ سُجُودِهِ آثَارٌ نَأْتِیهِ وَ کَانَ یَقْطَعُهَا فِی السَّنَهِ مَرَّتَیْنِ فِی کُلِّ مَرَّهٍ خَمْسَ ثَفِنَاتٍ فَسُمِّیَ ذَا الثَّفِنَاتِ لِذَلِکَ. / علل الشرائع، ج‏۱، ص: ۲۳۳

[۲۳]– سهم

[۲۴]– الْحُسَیْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْحَسَنِیُ‏- رَحِمَهُ اللَّهُ- و عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ جَمِیعاً، عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِیِّ، عَنْ نَصْرِ بْنِ مُزَاحِمٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ، عَنْ جَابِرٍ: عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ عَلَیْهِ السَّلَامُ، قَالَ: «لَمَّا أُقْدِمَتْ بِنْتُ یَزْدَجَرْدَ عَلى‏ عُمَرَ، أَشْرَفَ لَهَا عَذَارَى‏ الْمَدِینَهِ، و أَشْرَقَ الْمَسْجِدُ بِضَوْئِهَا لَمَّا دَخَلَتْهُ، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهَا عُمَرُ، غَطَّتْ و جْهَهَا، وَ قَالَتْ: أُفٍّ بِیرُوجْ‏ بَادَا هُرْمُزْ، فَقَالَ عُمَرُ: أَ تَشْتِمُنِی هذِهِ؟ و هَمَّ بِهَا، فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلَامُ: لَیْسَ ذلِکَ لَکَ، خَیِّرْهَا رَجُلًا مِنَ الْمُسْلِمِینَ و احْسُبْهَا بِفَیْئِهِ‏، فَخَیَّرَهَا، فَجَاءَتْ حَتّى‏ و ضَعَتْ یَدَهَا عَلى‏ رَأْسِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، فَقَالَ لَهَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلَامُ: مَا اسْمُکِ؟ فَقَالَتْ‏: جَهَانْ شَاهُ، فَقَالَ لَهَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلَامُ: بَلْ شَهْرَبَانُوَیْهِ، ثُمَّ قَالَ‏ لِلْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ: یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، لَتَلِدَنَ‏ لَکَ مِنْهَا خَیْرَ أَهْلِ الْأَرْضِ، فَوَلَدَتْ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، و کَانَ یُقَالُ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ: ابْنُ الْخِیَرَتَیْنِ، فَخِیَرَهُ اللَّهِ مِنَ الْعَرَبِ هَاشِمٌ، و مِنَ الْعَجَمِ فَارِس‏ / کافی (ط – دار الحدیث)، ج‏۲، ص: ۵۱۳

[۲۵]– َ فِی کِتَابِ مَوَالِیدِ أَهْلِ الْبَیْتِ، لِابْنِ الْخَشَّابِ‏ کُنْیَتُهُ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ أَبُو الْحَسَنِ وَ أَبُو بَکْرٍ وَ لَقَبُهُ الزَّکِیُّ وَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ وَ ذُو الثَّفِنَاتِ وَ الْأَمِینُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵

[۲۶]–  کَانَ مَوْلِدُهُ ع یَوْمَ الْجُمُعَهِ وَ یُقَالُ یَوْمَ الْخَمِیسِ لِتِسْعٍ خَلَوْنَ مِنْ شَعْبَانَ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ  وَ یُقَالُ سَنَهَ سَبْعٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ وَ یُقَالُ سَنَهَ سِتٍّ وَ ثَلَاثِینَ./ بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳

[۲۷]– الکافی‏ وُلِدَ ع فِی سَنَهِ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ قُبِضَ فِی سَنَهِ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ وَ لَهُ سَبْعٌ وَ خَمْسُونَ سَنَهً وَ أُمُّهُ سَلَامَهُ بِنْتُ یَزْدَجَرْدَ بْنِ شَهْرِیَارَ بْنِ شِیرَوَیْهِ بْنِ کِسْرَى أَبَرْوِیز / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳

[۲۸]– المناقب لابن شهرآشوب‏ مَوْلِدُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع بِالْمَدِینَهِ- یَوْمَ الْخَمِیسِ فِی النِّصْفِ مِنْ جُمَادَى الْآخِرَهِ وَ یُقَالُ یَوْمَ الْخَمِیسِ لِتِسْعٍ خَلَوْنَ مِنْ شَعْبَانَ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ- قَبْلَ وَفَاهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ  بِسَنَتَیْنِ وَ قِیلَ سَنَهَ سَبْعٍ وَ قِیلَ سَنَهَ سِتٍّ فَبَقِیَ مَعَ جَدِّهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ أَرْبَعَ سِنِینَ وَ مَعَ عَمِّهِ الْحَسَنِ عَشْرَ سِنِینَ وَ مَعَ أَبِیهِ عَشْرَ سِنِینَ وَ یُقَالُ بَقِیَ مَعَ جَدِّهِ سَنَتَیْنِ وَ مَعَ عَمِّهِ اثْنَتَیْ عَشْرَهَ سَنَهً وَ مَعَ أَبِیهِ ثَلَاثَ عَشْرَهَ سَنَهً وَ أَقَامَ بَعْدَ أَبِیهِ خَمْساً وَ ثَلَاثِینَ سَنَهً وَ تُوُفِّیَ بِالْمَدِینَهِ یَوْمَ السَّبْتِ لِإِحْدَى عَشْرَهَ لَیْلَهً بَقِیَتْ مِنَ الْمُحَرَّمِ أَوْ لِاثْنَتَیْ عَشْرَهَ لَیْلَهً سَنَهَ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ وَ لَهُ یَوْمَئِذٍ سَبْعٌ وَ خَمْسُونَ سَنَهً وَ یُقَالُ تِسْعٌ وَ خَمْسُونَ سَنَهً وَ یُقَالُ‏ أَرْبَعٌ وَ خَمْسُونَ وَ کَانَتْ إِمَامَتُهُ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَهً وَ کَانَ فِی سِنِی إِمَامَتِهِ بَقِیَّهُ مُلْکِ یَزِیدَ وَ مُلْکُ مُعَاوِیَهَ بْنِ یَزِیدَ وَ مُلْکُ مَرْوَانَ وَ عَبْدِ الْمَلِکِ وَ تُوُفِّیَ فِی مُلْکِ الْوَلِیدِ وَ دُفِنَ فِی الْبَقِیعِ مَعَ عَمِّهِ الْحَسَنِ g / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۲

[۲۹]– وَ فِی کِتَابِ مَوَالِیدِ أَهْلِ الْبَیْتِ، رِوَایَهُ ابْنِ الْخَشَّابِ النَّحْوِیِّ بِالْإِسْنَادِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: وُلِدَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فِی سَنَهِ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ- قَبْلَ وَفَاهِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع بِسَنَتَیْنِ وَ أَقَامَ مَعَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ سَنَتَیْنِ وَ مَعَ أَبِی مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ ع عَشْرَ سِنِینَ وَ أَقَامَ مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع عَشْرَ سِنِینَ وَ کَانَ عُمُرُهُ سَبْعاً وَ خَمْسِینَ سَنَهً وَ فِی رِوَایَهٍ أُخْرَى أَنَّهُ وُلِدَ سَنَهَ سَبْعٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ قُبِضَ وَ هُوَ ابْنُ سَبْعٍ وَ خَمْسِینَ سَنَهً فِی سَنَهِ أَرْبَعٍ وَ تِسْعِینَ وَ کَانَ بَقَاؤُهُ بَعْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَهً وَ یُقَالُ فِی سَنَهِ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ أُمُّهُ خَوْلَهُ بِنْتُ یَزْدَجَرْدَ مَلِکِ فَارِسَ وَ هِیَ الَّتِی سَمَّاهَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع شَاهْ‏زَنَانَ وَ یُقَالُ بَلْ کَانَ اسْمُهَا بَرَّهَ بِنْتَ النُّوشَجَانِ وَ یُقَالُ کَانَ اسْمُهَا شَهْرَبَانُو بِنْتَ یَزْدَجَرْدَ وَ کَانَ یُقَالُ لَهُ ع ابْنُ الْخِیَرَتَیْنِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص إِنَّ لِلَّهِ مِنْ عِبَادِهِ خِیَرَتَیْنِ فَخِیَرَتَهُ مِنَ الْعَرَبِ قُرَیْشٌ وَ مِنَ الْعَجَمِ فَارِسُ وَ کَانَتْ أُمُّهُ بِنْتَ کِسْرَى. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸

[۳۰]– حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ سَهْلٍ الْهَمْدَانِیِّ وَ غَیْرِهِ رَوَاهُ عَنْ یُونُسَ بْنِ ظَبْیَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یَقْبِضَ رُوحَ إِمَامٍ وَ یَخْلُقَ مِنْ بَعْدِهِ إِمَاماً أَنْزَلَ قَطْرَهٍ مِنْ مَاءٍ تَحْتَ الْعَرْشِ إِلَى الْأَرْضِ فَیُلْقِیهَا عَلَى ثَمَرَهٍ أَوْ عَلَى بَقْلَهٍ فَیَأْکُلُ تِلْکَ الثَّمَرَهَ أَوْ تِلْکَ الْبَقْلَهَ الْإِمَامُ الَّذِی یَخْلُقُ اللَّهُ مِنْهُ نُطْفَهَ الْإِمَامِ الَّذِی یَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ قَالَ فَیَخْلُقُ اللَّهُ مِنْ تِلْکَ الْقَطْرَهِ نُطْفَهً فِی الصُّلْبِ ثُمَّ یَصِیرُ إِلَى الرَّحِمِ فَیَمْکُثُ فِیهَا أَرْبَعِینَ لَیْلَهً فَإِذَا مَضَى لَهُ أَرْبَعُونَ لَیْلَهً سَمِعَ الصَّوْتَ فَإِذَا مَضَى لَهُ أَرْبَعَهُ أَشْهُرٍ کُتِبَ عَلَى عَضُدِهِ الْأَیْمَنِ‏ وَ تَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ‏ فَإِذَا خَرَجَ إِلَى الْأَرْضِ أُوتِیَ الْحِکْمَهَ وَ زُیِّنَ بِالْعِلْمِ وَ الْوَقَارِ وَ أُلْبِسَ الْهَیْبَهَ وَ جُعِلَ‏[۳۰] لَهُ مِصْبَاحٌ مِنْ نُورٍ یَعْرِفُ بِهِ الضَّمِیرَ وَ یَرَى بِهِ أَعْمَالَ الْعِبَادِ. / بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد صلى الله علیهم، ج‏۱، ص: ۴۳۱

[۳۱]– سوره انعام آیه ۱۱۵

[۳۲]– فِی بَطْنِ أُمِّهِ فَإِذَا وَضَعَتْهُ أُمُّهُ کَتَبَ اللَّهُ عَلَى عَضُدِهِ الْأَیْمَنِ‏ وَ تَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ‏ فَإِذَا شَبَّ وَ تَرَعْرَعَ نُصِبَ لَهُ عَمُودٌ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ یَنْظُرُ بِهِ إِلَى أَعْمَالِ‏ الْعِبَادِ. / بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد صلى الله علیهم، ج‏۱، ص: ۴۳۳

[۳۳]– عَنْهُ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ  أَنَّهُ قَالَ: حَنِّکُوا أَوْلَادَکُمْ بِالتَّمْرِ هَکَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ  بِالْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ  / مکارم الأخلاق، ص: ۲۲۹

[۳۴]– مِنْ نَوَادِرِ الحِکْمَهِ عَنِ الصَّادِقِ  قَالَ: حَنِّکُوا أَوْلَادَکُمْ بِمَاءِ الْفُرَاتِ وَ بِتُرْبَهِ قَبْرِ الْحُسَیْنِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ فَبِمَاءِ السَّمَاءِ. / مکارم الأخلاق، ص: ۲۲۹

[۳۵]– إعلام الورى‏ وُلِدَ  بِالْمَدِینَهِ یَوْمَ الْجُمُعَهِ وَ یُقَالُ یَوْمَ الْخَمِیسِ فِی النِّصْفِ مِنْ جُمَادَى الْآخِرَهِ وَ قِیلَ لِتِسْعٍ خَلَوْنَ مِنْ شَعْبَانَ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ وَ قِیلَ سَنَهَ سِتٍّ وَ ثَلَاثِینَ وَ قِیلَ سَنَهَ سَبْعٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ اسْمُ أُمِّهِ شَهْزَنَانُ وَ قِیلَ شَهْرَبَانُوَیْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳

[۳۶]– مصبا، المصباحین‏ فِی النِّصْفِ مِنْ جُمَادَى الْأُولَى سَنَهَ سِتٍّ وَ ثَلَاثِینَ کَانَ مَوْلِدُ أَبِی مُحَمَّدٍ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۴

[۳۷]– الدُّرُوسُ، وُلِدَ بِالْمَدِینَهِ یَوْمَ الْأَحَدِ خَامِسَ شَعْبَانَ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ قُبِضَ بِهَا یَوْمَ السَّبْتِ ثَانِیَ عَشَرَ الْمُحَرَّمِ سَنَهَ خَمْسٍ وَ تِسْعِینَ عَنْ سَبْعٍ وَ خَمْسِینَ سَنَهً وَ أُمُّهُ شَاهْ‏زَنَانُ بِنْتُ شِیرَوَیْهِ بْنِ کِسْرَى أَبَرْوِیزَ وَ قِیلَ ابْنَهُ یَزْدَجَرْد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۴

[۳۸]– العدد القویه فِی کِتَابِ الدُّرِّ، وُلِدَ ع بِالْمَدِینَهِ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ وَ کَذَا فِی کِتَابِ مَوَالِیدِ الْأَئِمَّهِ- قَبْلَ وَفَاهِ جَدِّهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع بِسَنَتَیْنِ وَ فِی رِوَایَهٍ أُخْرَى بِسِتِّ سِنِینَ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵

[۳۹]– کِتَابِ الذَّخِیرَهِ، مَوْلِدُهُ سَنَهَ سِتٍّ وَ ثَلَاثِینَ وَ قِیلَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ قِیلَ وُلِدَ یَوْمَ الْخَمِیسِ ثَامِنَ شَعْبَانَ وَ قِیلَ سَابِعَهُ سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ بِالْمَدِینَهِ فِی خِلَافَهِ جَدِّهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵

[۴۰]– شهری است نزدیک قم در فاصله ٔ سی فرسنگی اصفهان و اهل آن همه شیعه هستند و جماعتی از دانشمندان و ادیبان بدانجا منسوبند.

[۴۱]– فِی کِتَابِ التَّذْکِرَهِ، وُلِدَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ع سَنَهَ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ وَ أُمُّهُ شَاهْ‏زَنَانُ بِنْتُ مَلِکِ قَاشَانَ وَ قِیلَ بِنْتُ کِسْرَى یَزْدَجَرْدَ بْنِ شَهْرِیَارَ وَ یُقَالُ اسْمُهَا شَهْرَبَانُوَیْهِ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵

[۴۲]– إعلام الورى‏ کَانَتْ مُدَّهُ إِمَامَتِهِ بَعْدَ أَبِیهِ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَهً وَ کَانَ فِی أَیَّامِ إِمَامَتِهِ بَقِیَّهُ مُلْکِ یَزِیدَ بْنِ مُعَاوِیَهَ وَ مُلْکُ مُعَاوِیَهَ بْنِ یَزِیدَ وَ مَرْوَانَ بْنِ الْحَکَمِ وَ عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ مَرْوَانَ وَ تُوُفِّیَ ع فِی مُلْکِ الْوَلِیدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِک‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵۲

[۴۳]– الأمالی للصدوق ابْنُ الْوَلِیدِ عَنْ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارِ عَنِ ابْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنِ الْمُثَنَّى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ gعَنْ خَاتَمِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع إِلَى مَنْ صَارَ وَ ذَکَرْتُ لَهُ أَنِّی سَمِعْتُ أَنَّهُ أُخِذَ مِنْ إِصْبَعِهِ فِیمَا أُخِذَ قَالَ ع لَیْسَ کَمَا قَالُوا إِنَّ الْحُسَیْنَ ع أَوْصَى إِلَى ابْنِهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ جَعَلَ خَاتَمَهُ فِی إِصْبَعِهِ وَ فَوَّضَ إِلَیْهِ أَمْرَهُ کَمَا فَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص بِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ فَعَلَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ بِالْحَسَنِ ع وَ فَعَلَهُ الْحَسَنُ بِالْحُسَیْنِ cثُمَّ صَارَ ذَلِکَ الْخَاتَمُ إِلَى أَبِی ع بَعْدَ أَبِیهِ وَ مِنْهُ صَارَ إِلَیَّ فَهُوَ عِنْدِی وَ إِنِّی لَأَلْبَسُهُ کُلَّ جُمُعَهٍ وَ أُصَلِّی فِیهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ فَدَخَلْتُ إِلَیْهِ یَوْمَ الْجُمُعَهِ وَ هُوَ یُصَلِّی فَلَمَّا فَرَغَ مِنَ الصَّلَاهِ مَدَّ إِلَیَّ یَدَهُ فَرَأَیْتُ فِی إِصْبَعِهِ خَاتَماً نَقْشُهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عُدَّهٌ لِلِقَاءِ اللَّهِ فَقَالَ هَذَا خَاتَمُ جَدِّی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّg / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷

[۴۴]– عیون أخبار الرضا علیه السلام  لی، الأمالی للصدوق أَبِی عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْکُوفِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِی الْعُقْبِ الصَّیْرَفِیِّ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: کَانَ نَقْشُ خَاتَمِ الْحُسَیْنِ ع- إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ وَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَتَخَتَّمُ بِخَاتَمِ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ ع الْخَبَرَ  ب، قرب الإسناد هَارُونُ عَنِ ابْنِ صَدَقَهَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ ع قَالَ: کَانَ نَقْشُ خَاتَمِ أَبِی الْعِزَّهُ لِلَّهِ  شا، الإرشاد الْإِمَامُ بَعْدَ الْحُسَیْنِ ع ابْنُهُ- أَبُو مُحَمَّدٍ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ع وَ کَانَ یُکَنَّى أَیْضاً بِأَبِی الْحَسَنِ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶

[۴۵]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ ظَبْیَانَ وَ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ فِی خَاتَمِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الْعَلِی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵

[۴۶]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: کَانَ خَاتَمُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ خَزِیَ وَ شَقِیَ قَاتِلُ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵

[۴۷]– المناقب لابن شهرآشوب‏ أَبْنَاؤُهُ اثْنَا عَشَرَ مِنْ أُمَّهَاتِ الْأَوْلَادِ إِلَّا اثْنَیْنِ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ وَ عَبْدُ اللَّهِ الْبَاهِرُ أُمُّهُمَا أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بِنْتُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ وَ أَبُو الْحُسَیْنِ زَیْدٌ الشَّهِیدُ بِالْکُوفَهِ وَ عُمَرُ تَوْأَمٌ وَ الْحُسَیْنُ الْأَصْغَرُ وَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَ سُلَیْمَانُ تَوْأَمٌ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ عُبَیْدُ اللَّهِ تَوْأَمٌ وَ مُحَمَّدٌ الْأَصْغَرُ فَرْدٌ وَ عَلِیٌّ وَ هُوَ أَصْغَرُ وُلْدِهِ وَ خَدِیجَهُ فَرْدٌ وَ یُقَالُ لَمْ تَکُنْ لَهُ بِنْتٌ وَ یُقَالُ وُلِدَتْ لَهُ فَاطِمَهُ وَ عُلَیَّهُ وَ أُمُّ کُلْثُومٍ أَعْقَبَ مِنْهُمْ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ وَ عَبْدُ اللَّهِ الْبَاهِرُ وَ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ وَ عُمَرُ بْنُ عَلِیٍّ وَ عَلِیُّ بْنُ عَلِیٍّ وَ الْحُسَیْنُ الْأَصْغَر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵۵

[۴۸]– کشف الغمه قِیلَ‏ کَانَ لَهُ تِسْعَهُ أَوْلَادٍ ذُکُورٍ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ أُنْثَى وَ قَالَ ابْنُ الْخَشَّابِ فِی کِتَابِ مَوَالِیدِ أَهْلِ الْبَیْتِ ع وُلِدَ لَهُ ثمان [ثَمَانِیَهُ] بَنِینَ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ أُنْثَى- أَسْمَاءُ وُلْدِهِ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ وَ زَیْدٌ الشَّهِیدُ بِالْکُوفَهِ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ عُبَیْدُ اللَّهِ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ عَلِیٌّ وَ عُمَر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵۵

[۴۹]– وَ فِی تَذْکِرَهِ الْخَوَاصِّ، لِابْنِ الْجَوْزِیِ‏ قَالَ ابْنُ سَعْدٍ فِی الطَّبَقَاتِ‏ وُلِدَ لِزَیْنِ الْعَابِدِینَ أَوْلَادٌ- الْحَسَنُ دَرَجَ وَ الْحُسَیْنُ الْأَکْبَرُ دَرَجَ وَ مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ فَهُوَ أَبُو جَعْفَرٍ الْفَقِیهُ وَ النَّسْلُ لَهُ وَ سَنَذْکُرُهُ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ أُمُّهُمْ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بِنْتُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ع وَ عُمَرُ وَ زَیْدٌ الْمَقْتُولُ بِالْکُوفَهِ وَ عَلِیٌّ وَ خَدِیجَهُ وَ أُمُّهُمْ أُمُّ وَلَدٍ وَ حُسَیْنٌ الْأَصْغَرُ وَ أُمُّ عَلِیٍّ وَ تُسَمَّى عُلَیَّهَ وَ أُمُّهُمَا أُمُّ وَلَدٍ وَ کُلْثُومٌ وَ سُلَیْمَانُ وَ مُلَیْکَهُ لِأُمِّ وَلَدٍ أَیْضاً وَ الْقَاسِمُ وَ أُمُّ الْحَسَنِ وَ أُمُّ الْبَنِینَ وَ فَاطِمَهُ لِأُمَّهَاتِ أَوْلَادٍ شَتَّى وَ قِیلَ وَ عُبَیْدُ اللَّهِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۳

[۵۰]– الکافی مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ عَنْ زُرَارَهَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: مَرَّ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَهِ شَیْبَانِیٌّ یُقَالُ لَهُ عَبْدُ الْمَلِکِ بْنُ حَرْمَلَهَ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أَ لَکَ أُخْتٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَتُزَوِّجُنِیهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَضَى الرَّجُلُ وَ تَبِعَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع حَتَّى انْتَهَى إِلَى مَنْزِلِهِ فَسَأَلَ عَنْهُ فَقِیلَ لَهُ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ وَ هُوَ سَیِّدُ قَوْمِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ لَهُ یَا أَبَا الْحَسَنِ سَأَلْتُ عَنْ صِهْرِکَ هَذَا الشَّیْبَانِیِّ فَزَعَمُوا أَنَّهُ سَیِّدُ قَوْمِهِ فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِنِّی لَأُبَرِّئُکَ یَا فُلَانُ عَمَّا أَرَى وَ عَمَّا أَسْمَعُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ رَفَعَ بِالْإِسْلَامِ الْخَسِیسَهَ وَ أَتَمَّ بِهِ النَّاقِصَهَ وَ أَکْرَمَ بِهِ اللُّؤْمَ فَلَا لُؤْمَ عَلَى مُسْلِمٍ إِنَّمَا اللُّؤْمُ لُؤْمُ الْجَاهِلِیَّه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۴

[۵۱]– الإرشاد وَلَدَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع خَمْسَهَ عَشَرَ وَلَداً- مُحَمَّدٌ الْمُکَنَّى أَبَا جَعْفَرٍ الْبَاقِرَ ع وَ أُمُّهُ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بِنْتُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع وَ زَیْدٌ وَ عُمَرُ أُمُّهُمَا أُمُّ وَلَدٍ وَ عَبْدُ اللَّهِ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ أُمُّهُمْ أُمُّ وَلَدٍ وَ الْحُسَیْنُ الْأَصْغَرُ وَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَ سُلَیْمَانُ لِأُمِّ وَلَدٍ وَ عَلِیٌّ وَ کَانَ أَصْغَرَ وُلْدِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ خَدِیجَهُ أُمُّهُمَا أُمُّ وَلَدٍ وَ مُحَمَّدٌ الْأَصْغَرُ أُمُّهُ أُمُّ وَلَدٍ وَ فَاطِمَهُ وَ عُلَیَّهُ وَ أُمُّ کُلْثُومٍ وَ أُمُّهُنَّ أُمُّ وَلَدٍا وَ کَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ أَخُو أَبِی جَعْفَرٍ ع یَلِی صَدَقَاتِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ صَدَقَاتِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ کَانَ فَاضِلًا فَقِیهاً وَ رَوَى عَنْ آبَائِهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَخْبَاراً کَثِیرَهً وَ حَدَّثَ النَّاسُ عَنْهُ وَ حَمَلُوا عَنْهُ الْآثَارَ وَ کَانَ عُمَرُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فَاضِلًا جَلِیلًا وَ وَلِیَ صَدَقَاتِ النَّبِیِّ ص وَ صَدَقَاتِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ کَانَ وَرِعاً سَخِیّاً وَ قَدْ رَوَى دَاوُدُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ زَیْدٍ قَالَ رَأَیْتُ عَمِّی عُمَرَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ یَشْتَرِطُ عَلَى مَنِ ابْتَاعَ صَدَقَاتِ عَلِیٍّ ع أَنْ یَثْلِمَ فِی الْحَائِطِ کَذَا وَ کَذَا ثُلْمَهً وَ لَا یَمْنَعَ مَنْ دَخَلَهُ أَنْ یَأْکُلَ مِنْهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۶

[۵۲]– وَ کَانَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَاضِلًا وَرِعاً وَ رَوَى حَدِیثاً کَثِیراً عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ عَمَّتِهِ فَاطِمَهَ بِنْتِ الْحُسَیْنِ وَ أَخِیهِ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ رَوَى أَحْمَدُ بْنُ عِیسَى عَنْ أَبِیهِ قَالَ کُنْتُ أَرَى الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع یَدْعُو فَکُنْتُ أَقُولُ لَا یَضَعُ یَدَهُ حَتَّى یُسْتَجَابَ لَهُ فِی الْخَلْقِ جَمِیعاً وَ رَوَى حَرْبٌ الطَّحَّانُ عَنْ سَعِیدٍ صَاحِبِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ إِنِّی لَمْ أَرَ أَحَداً أَخْوَفَ مِنَ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِینَهَ فَرَأَیْتُ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فَلَمْ أَرَ أَشَدَّ خَوْفاً مِنْهُ کَأَنَّمَا أُدْخِلَ النَّارَ ثُمَّ أُخْرِجَ مِنْهَا لِشِدَّهِ خَوْفِهِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۷

[۵۳]– وَ رَوَى یَحْیَى بْنُ سُلَیْمَانَ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ عَمِّهِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ: کَانَ إِبْرَاهِیمُ بْنُ هِشَامٍ الْمَخْزُومِیُّ وَالِیاً عَلَى الْمَدِینَهِ وَ کَانَ یَجْمَعُنَا یَوْمَ الْجُمُعَهِ قَرِیباً مِنَ الْمِنْبَرِ ثُمَّ یَقَعُ فِی عَلِیٍّ ع وَ یَشْتِمُهُ قَالَ فَحَضَرْتُ یَوْماً وَ قَدِ امْتَلَأَ ذَلِکَ الْمَکَانُ فَلَصِقْتُ بِالْمِنْبَرِ فَأَغْفَیْتُ فَرَأَیْتُ الْقَبْرَ قَدِ انْفَرَجَ وَ خَرَجَ مِنْهُ رَجُلٌ عَلَیْهِ ثِیَابٌ بَیَاضٌ فَقَالَ لِی یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَ لَا یَحْزُنُکَ‏ مَا یَقُولُ هَذَا قُلْتُ بَلَى وَ اللَّهِ قَالَ افْتَحْ عَیْنَیْکَ فَانْظُرْ مَا یَصْنَعُ اللَّهُ بِهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَکَرَ عَلِیّاً فَرُمِیَ مِنْ فَوْقِ الْمِنْبَرِ فَمَاتَ لَعَنَهُ اللَّه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۷

[۵۴]– الأمالی للصدوق ابْنُ مُوسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ الْعَلَوِیِّ الْعَبَّاسِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ النَّاصِرِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ رُشْدٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِی مَعْمَرٍ سَعِیدِ بْنِ خَیْثَمٍ عَنْ أَخِیهِ مَعْمَرٍ قَالَ: کُنْتُ جَالِساً عِنْدَ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فَجَاءَ زَیْدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَأَخَذَ بِعِضَادَتَیِ الْبَابِ فَقَالَ لَهُ الصَّادِقُ ع یَا عَمِّ أُعِیذُکَ بِاللَّهِ أَنْ تَکُونَ الْمَصْلُوبَ بِالْکُنَاسَهِ فَقَالَتْ لَهُ أُمُّ زَیْدٍ وَ اللَّهِ مَا یَحْمِلُکَ عَلَى هَذَا الْقَوْلِ غَیْرُ الْحَسَدِ لِابْنِی فَقَالَ یَا لَیْتَهُ حَسَداً یَا لَیْتَهُ حَسَداً یَا لَیْتَهُ حَسَداً ثَلَاثاً ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ جَدِّی ع أَنَّهُ یَخْرُجُ مِنْ وُلْدِهِ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ- زَیْدٌ یُقْتَلُ بِالْکُوفَهِ وَ یُصْلَبُ بِالْکُنَاسَهِ یُخْرَجُ مِنْ قَبْرِهِ نَبْشاً تُفَتَّحُ لِرُوحِهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ یَتَبَهَّجُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاوَاتِ یُجْعَلُ رُوحُهُ فِی حَوْصَلَهِ طَیْرٍ خَضِرٍ یَسْرَحُ فِی الْجَنَّهِ حَیْثُ یَشَاء / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۸

[۵۵]– عیون أخبار الرضا علیه السلام لی، الأمالی للصدوق الْحُسَیْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْجَلُودِیِّ عَنِ الْأَشْعَثِ‏ بْنِ مُحَمَّدٍ الضَّبِّیِّ عَنْ شُعَیْبِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِیِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ ع وَ عِنْدَهُ زَیْدٌ أَخُوهُ ع فَدَخَلَ عَلَیْهِ مَعْرُوفُ بْنُ خَرَّبُوذَ الْمَکِّیُّ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع یَا مَعْرُوفُ أَنْشِدْنِی مِنْ طَرَائِفِ مَا عِنْدَکَ فَأَنْشَدَهُ-

لَعَمْرُکَ مَا إِنْ أَبُو مَالِکٍ-                   بِوَانٍ وَ لَا بِضَعِیفٍ قُوَاهُ‏

وَ لَا بِأَلَدَّ لَدَى قَوْلِهِ-                        یُعَادِی الْحَکِیمَ إِذَا مَا نَهَاهُ‏

وَ لَکِنَّهُ سَیِّدٌ بَارِعٌ-                         کَرِیمُ الطَّبَائِعِ حُلْوٌ نَثَاهُ

إِذَا سُدْتَهُ سُدْتَ مِطْوَاعَهً-                وَ مَهْمَا وَکَلْتَ إِلَیْهِ کَفَاهُ

قَالَ فَوَضَعَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ ع یَدَهُ عَلَى کَتِفَیْ زَیْدٍ ع فَقَالَ هَذِهِ صِفَتُکَ یَا أَبَا الْحُسَیْنِ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۸ / الأمالی( للصدوق)، النص، ص: ۴۰

[۵۶]– الأمالی للصدوق النَّقَّاشُ عَنْ أَحْمَدَ الْهَمْدَانِیِّ عَنِ الْمُنْذِرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ رُشْدٍ عَنْ عَمِّهِ سَعِیدِ بْنِ خَیْثَمٍ عَنْ أَبِی حَمْزَهَ الثُّمَالِیِّ قَالَ: حَجَجْتُ فَأَتَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ لِی یَا أَبَا حَمْزَهَ أَ لَا أُحَدِّثُکَ عَنْ رُؤْیَا رَأَیْتُهَا رَأَیْتُ کَأَنِّی أُدْخِلْتُ الْجَنَّهَ فَأُتِیتُ بِحَوْرَاءَ لَمْ أَرَ أَحْسَنَ مِنْهَا فَبَیْنَا أَنَا مُتَّکِئٌ عَلَى أَرِیکَتِی إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا یَقُولُ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ لِیَهْنِئْکَ زَیْدٌ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ لِیَهْنِئْکَ زَیْدٌ فَیَهْنِئْکَ زَیْدٌ قَالَ أَبُو حَمْزَهَ ثُمَّ حَجَجْتُ بَعْدَهُ فَأَتَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع فَقَرَعْتُ الْبَابَ فَفُتِحَ لِی وَ دَخَلْتُ فَإِذَا هُوَ حَامِلٌ زَیْداً عَلَى یَدِهِ أَوْ قَالَ حَامِلٌ غُلَاماً عَلَى یَدِهِ‏ فَقَالَ لِی یَا أَبَا حَمْزَهَ هَذِهِ‏ تَأْوِیلُ رُءْیایَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّی حَقًّا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۶۹

[۵۷]– الأمالی للصدوق أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ رُزْمَهَ الْقَزْوِینِیُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عِیسَى الْعَلَوِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ یَحْیَى عَنْ عَبَّادِ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ هَاشِمِ بْنِ الْبَرِیدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی رَافِعٍ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: کُنْتُ مَعَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ ابْنِ الْحَنَفِیَّهِ فِی فِنَاءِ دَارِهِ فَمَرَّ بِهِ زَیْدُ بْنُ الْحَسَنِ فَرَفَعَ طَرْفَهُ إِلَیْهِ ثُمَّ قَالَ لَیُقْتَلَنَّ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ وَ لَیُصْلَبَنَّ بِالْعِرَاقِ مَنْ نَظَرَ إِلَى عَوْرَتِهِ فَلَمْ یَنْصُرْهُ أَکَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ فِی النَّار / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۰

[۵۸]– الأمالی للصدوق ابْنُ إِدْرِیسَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنِ ابْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ قَالَ: إِنِّی لَجَالِسٌ عِنْدَ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ ع إِذْ أَقْبَلَ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ ع فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهِ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ هُوَ مُقْبِلٌ قَالَ هَذَا سَیِّدٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ الطَّالِبُ بِأَوْتَارِهِمْ لَقَدْ أَنْجَبَتْ أُمٌّ وَلَدَتْکَ یَا زَیْد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۰

[۵۹]– الأمالی للصدوق أَبِی عَنِ الْحِمْیَرِیِّ عَنِ ابْنِ هَاشِمٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ سَیَابَهَ قَالَ: دَفَعَ إِلَیَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع أَلْفَ دِینَارٍ وَ أَمَرَنِی أَنْ أَقْسِمَهَا فِی عِیَالِ مَنْ أُصِیبَ مَعَ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَقَسَمْتُهَا فَأَصَابَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَیْرِ أَخَا فُضَیْلٍ الرَّسَّانِ أَرْبَعَهُ دَنَانِیر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۰

[۶۰]– عیون أخبار الرضا علیه السلام لی، الأمالی للصدوق الْفَامِیُّ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنِ ابْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِلْحُسَیْنِ یَا حُسَیْنُ یَخْرُجُ مِنْ صُلْبِکَ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ زَیْدٌ یَتَخَطَّى هُوَ وَ أَصْحَابُهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ رِقَابَ النَّاسِ غُرّاً مُحَجَّلِینَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهَ بِلَا حِسَاب‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۰

[۶۱]– عیون أخبار الرضا علیه السلام لی، الأمالی للصدوق ابْنُ الْوَلِیدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ شَمُّونٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْفُضَیْلِ قَالَ: انْتَهَیْتُ إِلَى زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع صَبِیحَهَ خَرَجَ بِالْکُوفَهِ فَسَمِعْتُهُ یَقُولُ مَنْ یُعِینُنِی مِنْکُمْ عَلَى قِتَالِ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّامِ فَوَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ بَشِیراً- لَا یُعِینُنِی مِنْکُمْ عَلَى قِتَالِهِمْ أَحَدٌ إِلَّا أَخَذْتُ بِیَدِهِ یَوْمَ الْقِیَامَهِ فَأَدْخَلْتُهُ الْجَنَّهَ بِإِذْنِ اللَّهِ قَالَ فَلَمَّا قُتِلَ اکْتَرَیْتُ رَاحِلَهً وَ تَوَجَّهْتُ نَحْوَ الْمَدِینَهِ فَدَخَلْتُ عَلَى الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فَقُلْتُ فِی نَفْسِی لَا أَخْبَرْتُهُ بِقَتْلِ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ فَیَجْزَعَ عَلَیْهِ فَلَمَّا دَخَلْتُ قَالَ لِی یَا فُضَیْلُ مَا فَعَلَ عَمِّی زَیْدٌ قَالَ فَخَنَقَتْنِی الْعَبْرَهُ فَقَالَ لِی قَتَلُوهُ قُلْتُ إِی وَ اللَّهِ قَتَلُوهُ قَالَ فَصَلَبُوهُ قُلْتُ إِی وَ اللَّهِ صَلَبُوهُ فَأَقْبَلَ یَبْکِی وَ دُمُوعُهُ تَنْحَدِرُ عَلَى دِیبَاجَتَیْ خَدِّهِ کَأَنَّهَا الْجُمَانُ ثُمَّ قَالَ یَا فُضَیْلُ شَهِدْتَ مَعَ عَمِّی قِتَالَ أَهْلِ الشَّامِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَکَمْ قَتَلْتَ مِنْهُمْ قُلْتُ سِتَّهً قَالَ فَلَعَلَّکَ شَاکٌّ فِی دِمَائِهِمْ قَالَ فَقُلْتُ لَوْ کُنْتُ شَاکّاً مَا قَتَلْتُهُمْ قَالَ فَسَمِعْتُهُ وَ هُوَ یَقُولُ أَشْرَکَنِیَ اللَّهُ فِی تِلْکَ الدِّمَاءِ مَضَى وَ اللَّهِ زَیْدٌ عَمِّی وَ أَصْحَابُهُ شُهَدَاءُ مِثْلَ مَا مَضَى عَلَیْهِ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ أَصْحَابُه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۱

[۶۲]– السرائر أَبُو عَبْدِ اللَّهِ السَّیَّارِیُّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَ: ذُکِرَ بَیْنَ یَدَیْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ خَرَجَ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ فَقَالَ ع لَا أَزَالُ وَ شِیعَتِی بِخَیْرٍ مَا خَرَجَ الْخَارِجِیُّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَوَدِدْتُ أَنَّ الْخَارِجِیَّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ خَرَجَ وَ عَلَیَّ نَفَقَهُ عِیَالِه‏ /  بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۲

[۶۳]– الأمالی للصدوق الْهَمْدَانِیُّ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمْزَهَ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ: دَخَلْتُ إِلَى الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فَقَالَ لِی یَا حَمْزَهُ مِنْ أَیْنَ أَقْبَلْتَ قُلْتُ مِنَ الْکُوفَهِ قَالَ فَبَکَى ع حَتَّى بَلَّتْ دُمُوعُهُ لِحْیَتَهُ فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا لَکَ أَکْثَرْتَ الْبُکَاءَ فَقَالَ ذَکَرْتُ عَمِّی زَیْداً ع وَ مَا صُنِعَ بِهِ فَبَکَیْتُ فَقُلْتُ لَهُ وَ مَا الَّذِی ذَکَرْتَ مِنْهُ فَقَالَ ذَکَرْتُ مَقْتَلَهُ وَ قَدْ أَصَابَ جَبِینَهُ سَهْمٌ فَجَاءَهُ ابْنُهُ یَحْیَى فَانْکَبَّ عَلَیْهِ وَ قَالَ لَهُ أَبْشِرْ یَا أَبَتَاهْ فَإِنَّکَ تَرِدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَهَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ قَالَ أَجَلْ یَا بُنَیَّ ثُمَّ دَعَا بِحَدَّادٍ فَنَزَعَ السَّهْمَ مِنْ جَبِینِهِ فَکَانَتْ نَفْسُهُ مَعَهُ فَجِی‏ءَ بِهِ إِلَى سَاقِیَهٍ تَجْرِی عِنْدَ بُسْتَانٍ زَائِدَهٍ فَحُفِرَ لَهُ فِیهَا وَ دُفِنَ وَ أُجْرِیَ عَلَیْهِ الْمَاءُ وَ کَانَ مَعَهُمْ غُلَامٌ سِنْدِیٌّ لِبَعْضِهِمْ فَذَهَبَ إِلَى یُوسُفَ بْنِ عُمَرَ مِنَ الْغَدِ فَأَخْبَرَهُ بِدَفْنِهِمْ إِیَّاهُ فَأَخْرَجَهُ یُوسُفُ بْنُ عُمَرَ فَصَلَبَهُ فِی الْکُنَاسَهِ أَرْبَعَ سِنِینَ ثُمَّ أَمَرَ بِهِ فَأُحْرِقَ بِالنَّارِ وَ ذُرِیَ فِی الرِّیَاحِ فَلَعَنَ اللَّهُ قَاتِلَهُ وَ خَاذِلَهُ وَ إِلَى اللَّهِ جَلَّ اسْمُهُ أَشْکُو مَا نَزَلَ بِنَا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّهِ بَعْدَ مَوْتِهِ وَ بِهِ نَسْتَعِینُ‏ عَلَى عَدُوِّنَا وَ هُوَ خَیْرُ مُسْتَعَان‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۲

[۶۴]– الأمالی للصدوق الطَّالَقَانِیُّ عَنْ أَحْمَدَ الْهَمْدَانِیِّ عَنِ الْمُنْذِرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ قَالَ قَالَ زَیْدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع‏ فِی کُلِّ زَمَانٍ رَجُلٌ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ یَحْتَجُّ اللَّهُ بِهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ حُجَّهُ زَمَانِنَا ابْنُ أَخِی جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ- لَا یَضِلُّ مَنْ تَبِعَهُ وَ لَا یَهْتَدِی مَنْ خَالَفَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۳

[۶۵]– سوره کهف آیه ۸۲

[۶۶]– الأمالی للصدوق أَبِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْمُؤَدِّبِ عَنْ أَحْمَدَ الْأَصْبَهَانِیِّ عَنِ الثَّقَفِیِّ عَنْ أَبِی هَرَاسَهَ الشَّیْبَانِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ زِیَادٍ الْأَحْمَرِ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع‏ أَنَّهُ قَرَأَ وَ کانَ أَبُوهُما صالِحاً فَأَرادَ رَبُّکَ أَنْ یَبْلُغا أَشُدَّهُما وَ یَسْتَخْرِجا کَنزَهُما[۶۶] ثُمَّ قَالَ زَیْدٌ حَفِظَهُمَا اللَّهُ بِصَلَاحِ أَبِیهِمَا فَمَنْ أَوْلَى بِحُسْنِ الْحِفْظِ مِنَّا- رَسُولُ اللَّهِ جَدُّنَا وَ ابْنَتُهُ أُمُّنَا وَ سَیِّدَهُ نِسَائِهِ جَدَّتُنَا وَ أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ صَلَّى مَعَهُ أَبُونَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۳

[۶۷]– کِتَابُ مُقْتَضَبِ الْأَثَرِ فِی النَّصِّ عَلَى الِاثْنَیْ عَشَرَ، لِابْنِ عَیَّاشٍ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ ابْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فَقَالَ مَا الَّذِی أَبْطَأَ بِکَ عَنَّا یَا دَاوُدُ فَقُلْتُ حَاجَهٌ عَرَضَتْ لِی بِالْکُوفَهِ هِیَ الَّتِی أَبْطَأَتْ بِی عَنْکَ جُعِلْتُ فِدَاکَ فَقَالَ لِی مَا ذَا رَأَیْتَ بِهَا قُلْتُ رَأَیْتُ عَمَّکَ زَیْداً عَلَى فَرَسٍ ذَنُوبٍ قَدْ تَقَلَّدَ مُصْحَفاً وَ قَدْ حَفَّ بِهِ فُقَهَاءُ الْکُوفَهِ وَ هُوَ یَقُولُ یَا أَهْلَ الْکُوفَهِ إِنِّی الْعَلَمُ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ اللَّهِ تَعَالَى قَدْ عَرَفْتُ مَا فِی کِتَابِ اللَّهِ مِنْ نَاسِخِهِ وَ مَنْسُوخِهِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ یَا سَمَاعَهَ بْنَ مِهْرَانَ ائْتِنِی بِتِلْکَ الصَّحِیفَهِ فَأَتَاهُ بِصَحِیفَهٍ بَیْضَاءَ فَدَفَعَهَا إِلَیَّ وَ قَالَ لِی اقْرَأْ هَذِهِ بِمَا أُخْرِجَ إِلَیْنَا أَهْلَ الْبَیْتِ یَرِثُهُ کَابِرٌ عَنْ کَابِرٍ مِنْ لَدُنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَرَأْتُهَا فَإِذَا فِیهَا سَطْرَانِ السَّطْرُ الْأَوَّلُ- لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ السَّطْرُ الثَّانِی‏ إِنَّ عِدَّهَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتابِ اللَّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ مِنْها أَرْبَعَهٌ حُرُمٌ ذلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ‏عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ وَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ وَ عَلِیُّ بْنُ مُوسَى وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ الْخَلَفُ مِنْهُمُ الْحُجَّهُ لِلَّهِ ثُمَّ قَالَ لِی یَا دَاوُدُ أَ تَدْرِی أَیْنَ کَانَ وَ مَتَى کَانَ مَکْتُوباً قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنْتُمْ قَالَ قَبْلَ أَنْ یُخْلَقَ آدَمُ بِأَلْفَیْ عَامٍ فَأَیْنَ یُتَاهُ بِزَیْدٍ وَ یُذْهَبُ بِهِ إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ لَنَا عَدَاوَهً وَ حَسَداً الْأَقْرَبُ إِلَیْنَا فَالْأَقْرَب‏ /بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۳

[۶۸] – سوره حج آیه ۷۸/ ترجمه: و در راه خدا چنانکه حق جهاد [در راه] اوست جهاد کنید اوست که شما را [براى خود] برگزیده

[۶۹]– عیون أخبار الرضا علیه السلام الْمُکَتِّبُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى الصَّوْلِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَزِیدَ النَّحْوِیِّ عَنِ ابْنِ أَبِی عُبْدُونٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: لَمَّا حُمِلَ زَیْدُ بْنُ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ إِلَى الْمَأْمُونِ وَ قَدْ کَانَ خَرَجَ بِالْبَصْرَهِ وَ أَحْرَقَ دُورَ وُلْدِ الْعَبَّاسِ وَهَبَ الْمَأْمُونُ جُرْمَهُ لِأَخِیهِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَى الرِّضَا ع وَ قَالَ لَهُ یَا أَبَا الْحَسَنِ لَئِنْ خَرَجَ أَخُوکَ وَ فَعَلَ مَا فَعَلَ لَقَدْ خَرَجَ قَبْلَهُ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ فَقُتِلَ وَ لَوْ لَا مَکَانُکَ مِنِّی لَقَتَلْتُهُ فَلَیْسَ مَا أَتَاهُ بِصَغِیرٍ فَقَالَ الرِّضَا ع یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ- لَا تَقِسْ أَخِی زَیْداً إِلَى زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَإِنَّهُ کَانَ مِنْ عُلَمَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ غَضِبَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَجَاهَدَ أَعْدَاءَهُ حَتَّى قُتِلَ فِی سَبِیلِهِ وَ لَقَدْ حَدَّثَنِی أَبِی مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ یَقُولُ رَحِمَ اللَّهُ عَمِّی زَیْداً إِنَّهُ دَعَا إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ لَوْ ظَفِرَ لَوَفَى بِمَا دَعَا إِلَیْهِ وَ قَدِ اسْتَشَارَنِی فِی خُرُوجِهِ فَقُلْتُ لَهُ یَا عَمِّ إِنْ رَضِیتَ أَنْ تَکُونَ الْمَقْتُولَ الْمَصْلُوبَ بِالْکُنَاسَهِ فَشَأْنَکَ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَیْلٌ لِمَنْ سَمِعَ وَاعِیَتُهُ فَلَمْ یُجِبْهُ فَقَالَ الْمَأْمُونُ یَا أَبَا الْحَسَنِ أَ لَیْسَ قَدْ جَاءَ فِیمَنِ ادَّعَى الْإِمَامَهَ بِغَیْرِ حَقِّهَا مَا جَاءَ فَقَالَ الرِّضَا ع‏ إِنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ ع لَمْ یَدَّعِ مَا لَیْسَ لَهُ بِحَقٍّ وَ إِنَّهُ کَانَ أَتْقَى لِلَّهِ مِنْ ذَاکَ إِنَّهُ قَالَ أَدْعُوکُمْ إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ إِنَّمَا جَاءَ مَا جَاءَ فِیمَنْ یَدَّعِی أَنَّ اللَّهَ نَصَّ عَلَیْهِ ثُمَّ یَدْعُو إِلَى غَیْرِ دِینِ اللَّهِ وَ یَضِلُّ عَنْ سَبِیلِهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ کَانَ زَیْدٌ وَ اللَّهِ مِمَّنْ خُوطِبَ بِهَذِهِ الْآیَهِ-[۶۹] وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباکُم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۴

[۷۰]– عیون أخبار الرضا علیه السلام الْقَطَّانُ عَنِ السُّکَّرِیِّ عَنِ الْجَوْهَرِیِّ عَنِ ابْنِ عُمَارَهَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَیَابَهَ قَالَ: خَرَجْنَا وَ نَحْنُ سَبْعَهُ نَفَرٍ فَأَتَیْنَا الْمَدِینَهَ فَدَخَلْنَا عَلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَ عِنْدَکُمْ خَبَرُ عَمِّی زَیْدٍ فَقُلْنَا قَدْ خَرَجَ أَوْ هُوَ خَارِجٌ قَالَ فَإِنْ أَتَاکُمْ خَبَرٌ فَأَخْبِرُونِی فَمَکَثْنَا أَیَّاماً فَأَتَى رَسُولُ بَسَّامٍ الصَّیْرَفِیِّ بِکِتَابٍ فِیهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ زَیْداً خَرَجَ یَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ غُرَّهَ صَفَرٍ فَمَکَثَ الْأَرْبِعَاءَ وَ الْخَمِیسَ وَ قُتِلَ یَوْمَ الْجُمُعَهِ وَ قُتِلَ مَعَهُ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ فَدَخَلْنَا عَلَى الصَّادِقِ ع وَ دَفَعْنَا إِلَیْهِ الْکِتَابَ فَقَرَأَ وَ بَکَى ثُمَّ قَالَ‏ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ‏ عِنْدَ اللَّهِ أَحْتَسِبُ عَمِّی إِنَّهُ کَانَ نِعْمَ الْعَمُّ إِنَّ عَمِّی کَانَ رَجُلًا لِدُنْیَانَا وَ آخِرَتِنَا مَضَى وَ اللَّهِ عَمِّی شَهِیداً کَشُهَدَاءَ اسْتُشْهِدُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ وَ عَلِیٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۵

[۷۱]–  عیون أخبار الرضا علیه السلام الدَّقَّاقُ عَنِ الْأَسَدِیِّ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ الرِّضَا ع وَ عِنْدَهُ زَیْدُ بْنُ مُوسَى أَخُوهُ وَ هُوَ یَقُولُ یَا زَیْدُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّا بَلَغْنَا مَا بَلَغْنَا بِالتَّقْوَى فَمَنْ لَمْ یَتَّقِ وَ لَمْ یُرَاقِبْهُ فَلَیْسَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ یَا زَیْدُ إِیَّاکَ أَنْ تُعِینَ عَلَى مَنْ بِهِ تَصُولُ مِنْ شِیعَتِنَا فَیَذْهَبَ نُورُکَ یَا زَیْدُ إِنَّ شِیعَتَنَا إِنَّمَا أَبْغَضَهُمُ النَّاسُ وَ عَادَوْهُمْ وَ اسْتَحَلُّوا دِمَاءَهُمْ وَ أَمْوَالَهُمْ لِمَحَبَّتِهِمْ لَنَا وَ اعْتِقَادِهِمْ لِوَلَایَتِنَا فَإِنْ أَنْتَ أَسَأْتَ إِلَیْهِمْ ظَلَمْتَ نَفْسَکَ وَ أَبْطَلْتَ حَقَّکَ قَالَ الْحَسَنُ بْنُ الْجَهْمِ ثُمَّ الْتَفَتَ ع إِلَیَّ فَقَالَ لِی یَا ابْنَ الْجَهْمِ مَنْ خَالَفَ دِینَ اللَّهِ فَابْرَأْ مِنْهُ کَائِناً مَنْ کَانَ مِنْ أَیِّ قَبِیلَهٍ کَانَ وَ مَنْ عَادَى اللَّهَ فَلَا نُوَالِهِ کَائِناً مَنْ کَانَ مِنْ أَیِّ قَبِیلَهٍ کَانَ فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ مَنِ الَّذِی یُعَادِی اللَّهَ قَالَ مَنْ یَعْصِیه‏ / بحارالأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۶

[۷۲]– شهری است در بلاد خزر پشت باب الابواب.

[۷۳]– الأمالی للشیخ الطوسی مُحَمَّدُ بْنُ عِمْرَانَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ عُمَرَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُطٍّ یَقُولُ‏ لَا تَسُبُّوا عَلِیّاً وَ لَا أَهْلَ هَذَا الْبَیْتِ فَإِنَّ جَبَّاراً لَنَا مِنْ بَلَنْجَرَ[۷۳] قَدِمَ الْکُوفَهَ- بَعْدَ قَتْلِ هِشَامِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ ع فَقَالَ أَ لَا تَرَوْنَ إِلَى هَذَا الْفَاسِقِ ابْنِ الْفَاسِقِ کَیْفَ قَتَلَهُ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَرَمَاهُ اللَّهُ بِقَرْحَتَیْنِ فِی عَیْنَیْهِ فَطَمَسَ اللَّهُ بِهَا بَصَرَهُ فَاحْذَرُوا أَنْ تَتَعَرَّضُوا لِأَهْلِ هَذَا الْبَیْتِ إِلَّا بِخَی / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۸

[۷۴]–  معانی الأخبار أَبِی عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُکَارِی قَالَ: کُنَّا عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَذُکِرَ زَیْدٌ وَ مَنْ‏ خَرَجَ مَعَهُ فَهَمَّ بَعْضُ أَصْحَابِ الْمَجْلِسِ یَتَنَاوَلُهُ فَانْتَهَرَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَهْلًا لَیْسَ لَکُمْ أَنْ تَدْخُلُوا فِیمَا بَیْنَنَا إِلَّا بِسَبِیلِ خَیْرٍ إِنَّهُ لَمْ تَمُتْ نَفْسٌ مِنَّا إِلَّا وَ تُدْرِکُهُ السَّعَادَهُ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ نَفْسُهُ وَ لَوْ بِفُوَاقِ نَاقَهٍ قَالَ قُلْتُ وَ مَا فُوَاقُ نَاقَهٍ قَالَ حِلَابُهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۷۸

[۷۵]– الإحتجاج عَلِیُّ بْنُ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانٍ قَالَ أَخْبَرَنِی الْأَحْوَلُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ النُّعْمَانِ الْمُلَقَّبُ بِمُؤْمِنِ الطَّاقِ‏ أَنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع بَعَثَ إِلَیْهِ وَ هُوَ مُخْتَفٍ قَالَ فَأَتَیْتُهُ فَقَالَ لِی یَا أَبَا جَعْفَرٍ مَا تَقُولُ إِنْ طَرَقَکَ طَارِقٌ مِنَّا أَ تَخْرُجُ مَعَهُ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ کَانَ أَبُوکَ وَ أَخُوکَ خَرَجْتُ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ لِی فَأَنَا أُرِیدُ أَنْ أَخْرُجَ أُجَاهِدُ هَؤُلَاءِ الْقَوْمَ فَاخْرُجْ مَعِی قَالَ قُلْتُ لَا أَفْعَلُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ فَقَالَ لِی أَ تَرْغَبُ بِنَفْسِکَ عَنِّی قَالَ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّمَا هِیَ نَفْسٌ وَاحِدَهٌ فَإِنْ کَانَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الْأَرْضِ مَعَکَ حُجَّهٌ فَالْمُتَخَلِّفُ عَنْکَ نَاجٍ وَ الْخَارِجُ مَعَکَ هَالِکٌ وَ إِنْ لَمْ یَکُنْ لِلَّهِ مَعَکَ حُجَّهٌ فَالْمُتَخَلِّفُ عَنْکَ وَ الْخَارِجُ مَعَکَ سَوَاءٌ قَالَ فَقَالَ لِی یَا أَبَا جَعْفَرٍ کُنْتُ أَجْلِسُ مَعَ أَبِی عَلَى الْخِوَانِ فَیُلْقِمُنِی اللُّقْمَهَ السَّمِینَهَ وَ یُبَرِّدُ لِیَ اللُّقْمَهَ الْحَارَّهَ حَتَّى تَبْرُدَ مِنْ شَفَقَتِهِ عَلَیَّ وَ لَمْ یُشْفِقْ عَلَیَّ مِنْ حَرِّ النَّارِ إِذْ أَخْبَرَکَ بِالدِّینِ وَ لَمْ یُخْبِرْنِی بِهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ مِنْ شَفَقَتِهِ عَلَیْکَ مِنْ حَرِّ النَّارِ لَمْ یُخْبِرْکَ خَافَ عَلَیْکَ أَلَّا تَقْبَلَهُ فَتَدْخُلَ النَّارَ وَ أَخْبَرَنِی فَإِنْ قَبِلْتُهُ نَجَوْتُ وَ إِنْ لَمْ أَقْبَلْ لَمْ یُبَالِ أَنْ أَدْخُلَ النَّارَ ثُمَ‏ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَنْتُمْ أَفْضَلُ أَمِ الْأَنْبِیَاءُ قَالَ بَلِ الْأَنْبِیَاءُ قُلْتُ یَقُولُ یَعْقُوبُ لِیُوسُفَ- لا تَقْصُصْ رُؤْیاکَ عَلى‏ إِخْوَتِکَ فَیَکِیدُوا لَکَ کَیْداً[۷۵] ثُمَّ لَمْ یُخْبِرْهُمْ حَتَّى لَا یَکِیدُونَهُ وَ لَکِنْ کَتَمَهُمْ وَ کَذَا أَبُوکَ کَتَمَکَ لِأَنَّهُ خَافَ عَلَیْکَ قَالَ فَقَالَ أَمَا وَ اللَّهِ لَئِنْ قُلْتَ ذَاکَ لَقَدْ حَدَّثَنِی صَاحِبُکَ بِالْمَدِینَهِ أَنِّی أُقْتَلُ وَ أُصْلَبُ بِالْکُنَاسَهِ وَ إِنَّ عِنْدَهُ لَصَحِیفَهً فِیهَا قَتْلِی وَ صَلْبِی فَحَجَجْتُ فَحَدَّثْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع بِمَقَالَهِ زَیْدٍ وَ مَا قُلْتُ لَهُ فَقَالَ لِی أَخَذْتَهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ یَسَارِهِ وَ مِنْ فَوْقِ رَأْسِهِ وَ مِنْ تَحْتِ قَدَمَیْهِ وَ لَمْ تَتْرُکْ لَهُ مَسْلَکاً یَسْلُکُه / ‏بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۰

[۷۶]– قصص الأنبیاء علیهم السلام بِالْإِسْنَادِ إِلَى الصَّدُوقِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعِیدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ عَنْ عَمَّارٍ أَبِی الْیَقْظَانِ قَالَ: کَانَ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ جَمَاعَهٌ وَ فِیهِمْ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ أَبَانُ بْنُ نُعْمَانَ فَقَالَ أَیُّکُمْ لَهُ عِلْمٌ بِعَمِّی زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ فَقَالَ أَنَا أَصْلَحَکَ اللَّهُ قَالَ وَ مَا عِلْمُکَ بِهِ قَالَ کُنَّا عِنْدَهُ لَیْلَهً فَقَالَ هَلْ لَکُمْ فِی مَسْجِدِ سَهْلَهَ فَخَرَجْنَا مَعَهُ إِلَیْهِ اجْتِهَاداً أَوْ کَمَا قَالَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ کَانَ بَیْتَ إِبْرَاهِیمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ الَّذِی خَرَجَ مِنْهُ إِلَى الْعَمَالِقَهِ وَ کَانَ بَیْتَ إِدْرِیسَ ع الَّذِی کَانَ یَخِیطُ فِیهِ وَ فِیهِ صَخْرَهٌ خَضْرَاءُ فِیهَا صُورَهُ وُجُوهِ النَّبِیِّینَ وَ فِیهِ مُنَاخُ الرَّاکِبِ یَعْنِی الْخَضِرَ ع ثُمَّ قَالَ لَوْ أَنَّ عَمِّی أَتَاهُ حِینَ خَرَجَ فَصَلَّى فِیهِ وَ اسْتَجَارَ بِاللَّهِ لَأَجَارَهُ عِشْرِینَ سَنَهً وَ مَا أَتَاهُ مَکْرُوبٌ قَطُّ فَصَلَّى فِیهِ مَا بَیْنَ الْعِشَاءَیْنِ وَ دَعَا اللَّهَ إِلَّا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۲

[۷۷]– ثواب الأعمال أَبِی عَنْ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارِ عَنِ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ إِنَّ آلَ أَبِی سُفْیَانَ قَتَلُوا الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ فَنَزَعَ اللَّهُ مُلْکَهُمْ وَ قَتَلَ هِشَامٌ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ فَنَزَعَ اللَّهُ مُلْکَهُ وَ قَتَلَ الْوَلِیدُ یَحْیَى بْنِ زَیْدٍ رَحِمَهُ اللَّهُ فَنَزَعَ اللَّهُ مُلْکَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۲

[۷۸]– فرحه الغری قَالَ صَفِیُّ الدِّینِ مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدٍ الْمُوسَوِیُّ رَأَیْتُ فِی بَعْضِ الْکُتُبِ الْقَدِیمَهِ الْحَدِیثِیَّهِ حَدَّثَنَا ابْنُ عُقْدَهَ عَنْ حَسَنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ الْأَزْدِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْوَلِیدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الثُّمَالِیِّ قَالَ: کُنْتُ أَزُورُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ فِی کُلِّ سَنَهٍ مَرَّهً فِی وَقْتِ الْحَجِّ فَأَتَیْتُهُ سَنَهً مِنْ ذَاکَ وَ إِذَا عَلَى فَخِذَیْهِ صَبِیٌّ فَقَعَدْتُ إِلَیْهِ وَ جَاءَ الصَّبِیُّ فَوَقَعَ عَلَى عَتَبَهِ الْبَابِ فَانْشَجَّ فَوَثَبَ إِلَیْهِ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مُهَرْوِلًا فَجَعَلَ یُنَشِّفُ دَمَهُ بِثَوْبِهِ وَ یَقُولُ لَهُ یَا بُنَیَّ أُعِیذُکَ بِاللَّهِ أَنْ تَکُونَ الْمَصْلُوبَ فِی الْکُنَاسَهِ قُلْتُ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی أَیُّ کُنَاسَهٍ قَالَ کُنَاسَهُ الْکُوفَهِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ یَکُونُ ذَلِکَ قَالَ إِی وَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً بِالْحَقِّ إِنْ عِشْتَ بَعْدِی لَتَرَیَنَّ هَذَا الْغُلَامَ فِی نَاحِیَهٍ مِنْ نَوَاحِی الْکُوفَهِ مَقْتُولًا مَدْفُوناً مَنْبُوشاً مَسْلُوباً مَسْحُوباً مَصْلُوباً فِی الْکُنَاسَهِ ثُمَّ یُنْزَلُ فَیُحْرَقُ وَ یُدَقُّ وَ یُذْرَى فِی الْبَرِّ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ مَا اسْمُ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ هَذَا ابْنِی زَیْدٌ ثُمَّ دَمَعَتْ عَیْنَاهُ ثُمَّ قَالَ أَ لَا أُحَدِّثُکَ بِحَدَثِ ابْنِی هَذَا بَیْنَا أَنَا لَیْلَهً سَاجِدٌ وَ رَاکِعٌ إِذْ ذَهَبَ بِیَ النَّوْمُ مِنْ بَعْضِ حَالاتِی فَرَأَیْتُ کَأَنِّی فِی الْجَنَّهِ وَ کَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِیّاً وَ فَاطِمَهَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ قَدْ زَوَّجُونِی جَارِیَهً مِنْ حُورِ الْعِینِ فَوَاقَعْتُهَا فَاغْتَسَلْتُ عِنْدَ سِدْرَهِ الْمُنْتَهَى وَ وَلَّیْتُ وَ هَاتِفٌ بِی یَهْتِفُ لِیَهْنِئْکَ زَیْدٌ لِیَهْنِئْکَ زَیْدٌ لِیَهْنِئْکَ زَیْدٌ فَاسْتَیْقَظْتُ فَأَصَبْتُ جَنَابَهً فَقُمْتُ فَتَطَهَّرْتُ لِلصَّلَاهِ وَ صَلَّیْتُ صَلَاهَ الْفَجْرِ فَدُقَّ الْبَابُ وَ قِیلَ لِی عَلَى الْبَابِ رَجُلٌ یَطْلُبُکَ فَخَرَجْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ مَعَهُ جَارِیَهٌ مَلْفُوفٌ کُمُّهَا عَلَى یَدِهِ مُخَمَّرَهٌ بِخِمَارٍ فَقُلْتُ مَا حَاجَتُکَ فَقَالَ أَرَدْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع قُلْتُ أَنَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ فَقَالَ أَنَا رَسُولُ الْمُخْتَارِ بْنِ‏ أَبِی عُبَیْدٍ الثَّقَفِیِّ یُقْرِئُکَ السَّلَامَ وَ یَقُولُ وَقَعَتْ هَذِهِ الْجَارِیَهُ فِی نَاحِیَتِنَا فَاشْتَرَیْتُهَا بِسِتِّمِائَهِ دِینَارٍ وَ هَذِهِ سِتُّمِائَهِ دِینَارٍ فَاسْتَعِنْ بِهَا عَلَى دَهْرِکَ وَ دَفَعَ إِلَیَّ کِتَاباً فَأَدْخَلْتُ الرَّجُلَ وَ الْجَارِیَهَ وَ کَتَبْتُ لَهُ جَوَابَ کِتَابِهِ وَ تَثَبَّتَ الرَّجُلُ ثُمَّ قُلْتُ لِلْجَارِیَهِ مَا اسْمُکِ قَالَتْ حَوْرَاءُ فَهَیَّئُوهَا لِی وَ بِتُّ بِهَا عَرُوساً فَعَلِقَتْ بِهَذَا الْغُلَامِ فَسَمَّیْتُهُ زَیْداً وَ هُوَ هَذَا سَتَرَى مَا قُلْتُ لَکَ قَالَ أَبُو حَمْزَهَ فَوَ اللَّهِ مَا لَبِثْتُ إِلَّا بُرْهَهً حَتَّى رَأَیْتُ زَیْداً بِالْکُوفَهِ فِی دَارِ مُعَاوِیَهَ بْنِ إِسْحَاقَ فَأَتَیْتُهُ فَسَلَّمْتُ عَلَیْهِ ثُمَّ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا أَقْدَمَکَ هَذَا الْبَلَدَ قَالَ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیُ عَنِ الْمُنْکَرِ فَکُنْتُ أَخْتَلِفُ إِلَیْهِ فَجِئْتُ إِلَیْهِ لَیْلَهَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَیْهِ وَ کَانَ یَنْتَقِلُ فِی دُورِ بَارِقٍ وَ بَنِی هِلَالٍ فَلَمَّا جَلَسْتُ عِنْدَهُ قَالَ یَا أَبَا حَمْزَهَ تَقُومُ حَتَّى نَزُورَ قَبْرَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع قُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ ثُمَّ سَاقَ أَبُو حَمْزَهَ الْحَدِیثَ حَتَّى قَالَ أَتَیْنَا الذَّکَوَاتِ الْبِیضَ فَقَالَ هَذَا قَبْرُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع ثُمَّ رَجَعْنَا فَکَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا کَانَ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَیْتُهُ مَقْتُولًا مَدْفُوناً مَنْبُوشاً مَسْلُوباً مَسْحُوباً مَصْلُوباً قَدْ أُحْرِقَ وَ دُقَّ فِی الْهَوَاوِینِ وَ ذُرِیَ فِی الْعُرَیْضِ‏ مِنْ أَسْفَلِ الْعَاقُول‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۳

[۷۹]– الخرائج و الجرائح رُوِیَ أَنَّ وَلِیدَ بْنَ صَبِیحٍ قَالَ: کُنَّا عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ فِی لَیْلَهٍ إِذْ طَرَقَ الْبَابَ طَارِقٌ فَقَالَ لِلْجَارِیَهِ انْظُرِی مَنْ هَذَا فَخَرَجَتْ ثُمَّ دَخَلَتْ فَقَالَتْ هَذَا عَمُّکَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِیٍّ فَقَالَ أَدْخِلِیهِ وَ قَالَ لَنَا ادْخُلُوا الْبَیْتَ فَدَخَلْنَا بَیْتاً فَسَمِعْنَا مِنْهُ حِسّاً- ظَنَنَّا أَنَّ الدَّاخِلَ بَعْضُ نِسَائِهِ فَلَصِقَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ فَلَمَّا دَخَلَ أَقْبَلَ عَلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ‏ فَلَمْ یَدَعْ شَیْئاً مِنَ الْقَبِیحِ إِلَّا قَالَهُ فِی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ خَرَجَ وَ خَرَجْنَا فَأَقْبَلَ یُحَدِّثُنَا- مِنَ الْمَوْضِعِ الَّذِی قَطَعَ کَلَامَهُ فَقَالَ بَعْضُنَا لَقَدِ اسْتَقْبَلَکَ هَذَا بِشَیْ‏ءٍ مَا ظَنَنَّا أَنَّ أَحَداً یَسْتَقْبِلُ بِهِ أَحَداً حَتَّى لَقَدْ هَمَّ بَعْضُنَا أَنْ یَخْرُجَ إِلَیْهِ فَیُوقِعَ بِهِ فَقَالَ مَهْ لَا تَدْخُلُوا فِیمَا بَیْنَنَا- فَلَمَّا مَضَى مِنَ اللَّیْلِ مَا مَضَى طَرَقَ الْبَابَ طَارِقٌ فَقَالَ لِلْجَارِیَهِ انْظُرِی مَنْ هَذَا فَخَرَجَتْ ثُمَّ عَادَتْ فَقَالَتْ هَذَا عَمُّکَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِیٍّ قَالَ لَنَا عُودُوا إِلَى مَوَاضِعِکُمْ ثُمَّ أَذِنَ لَهُ فَدَخَلَ بِشَهِیقٍ وَ نَحِیبٍ وَ بُکَاءٍ وَ هُوَ یَقُولُ یَا ابْنَ أَخِی اغْفِرْ لِی غَفَرَ اللَّهُ لَکَ اصْفَحْ عَنِّی صَفَحَ اللَّهُ عَنْکَ فَقَالَ غَفَرَ اللَّهُ لَکَ یَا عَمِّ مَا الَّذِی أَحْوَجَکَ إِلَى هَذَا قَالَ إِنِّی لَمَّا أَوَیْتُ إِلَى فِرَاشِی أَتَانِی رَجُلَانِ أَسْوَدَانِ فَشَدَّا وَثَاقِی ثُمَّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ انْطَلِقْ بِهِ إِلَى النَّارِ فَانْطَلَقَ بِی فَمَرَرْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ فَقُلْتُ- یَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَعُودُ فَأَمَرَهُ فَخَلَّى عَنِّی وَ إِنِّی لَأَجِدُ أَلَمَ الْوَثَاقِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَوْصِ قَالَ بِمَ أُوصِی مَا لِی مَالٌ وَ إِنَّ لِی عِیَالًا کَثِیراً وَ عَلَیَّ دَیْنٌ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع دَیْنُکَ عَلَیَّ وَ عِیَالُکَ إِلَى عِیَالِی فَأَوْصَى فَمَا خَرَجْنَا مِنَ الْمَدِینَهِ حَتَّى مَاتَ فَضَمَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عِیَالَهُ إِلَیْهِ وَ قَضَى دَیْنَهُ وَ زَوَّجَ ابْنَهُ ابْنَتَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۴

[۸۰]– سوره فاطر آیه ۳۲

[۸۱]– الخرائج و الجرائح رُوِیَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ: ذَکَرْتُ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ فَتَنَقَّصْتُهُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ لَا تَفْعَلْ رَحِمَ اللَّهُ عَمِّی أَتَى أَبِی فَقَالَ إِنِّی أُرِیدُ الْخُرُوجَ عَلَى هَذَا الطَّاغِیَهِ فَقَالَ لَا تَفْعَلْ فَإِنِّی أَخَافُ أَنْ تَکُونَ الْمَقْتُولَ الْمَصْلُوبَ عَلَى ظَهْرِ الْکُوفَهِ أَ مَا عَلِمْتَ یَا زَیْدُ أَنَّهُ لَا یَخْرُجُ أَحَدٌ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَهَ عَلَى أَحَدٍ مِنَ السَّلَاطِینِ قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْیَانِیِّ إِلَّا قُتِلَ ثُمَّ قَالَ أَلَا یَا حَسَنُ إِنَّ فَاطِمَهَ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا- فَحَرَّمَ اللَّهُ ذُرِّیَّتَهَا عَلَى النَّارِ وَ فِیهِمْ نَزَلَتْ- ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ‏ فَإِنَّ الظَّالِمَ لِنَفْسِهِ الَّذِی لَا یَعْرِفُ الْإِمَامَ وَ الْمُقْتَصِدُ الْعَارِفُ بِحَقِّ الْإِمَامِ وَ السَّابِقُ بِالْخَیْرَاتِ هُوَ الْإِمَامُ- ثُمَّ قَالَ یَا حَسَنُ إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ لَا یَخْرُجُ أَحَدُنَا مِنَ الدُّنْیَا حَتَّى یُقِرَّ لِکُلِّ ذِی‏

فَضْلٍ بِفَضْلِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۵

[۸۲]– الإرشاد کَانَ زَیْدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع عَیْنَ إِخْوَتِهِ بَعْدَ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ أَفْضَلَهُمْ وَ کَانَ عَابِداً وَرِعاً فَقِیهاً سَخِیّاً شُجَاعاً وَ ظَهَرَ بِالسَّیْفِ یَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَى عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یَطْلُبُ بِثَارَاتِ الْحُسَیْنِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۶

[۸۳]– أَخْبَرَنِی الشَّرِیفُ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ یَحْیَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ یَحْیَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ قَالَ: قَدِمْتُ الْمَدِینَهَ فَجَعَلْتُ کُلَّمَا سَأَلْتُ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ قِیلَ لِی ذَاکَ حَلِیفُ الْقُرْآنِ- وَ رَوَى هُشَیْمٌ قَالَ سَأَلْتُ خَالِدَ بْنَ صَفْوَانَ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ کَانَ یُحَدِّثُنَا عَنْهُ فَقُلْتُ أَیْنَ لَقِیتَهُ قَالَ بِالرُّصَافَهِ فَقُلْتُ أَیَّ رَجُلٍ کَانَ قَالَ مَا عَلِمْتُ یَبْکِی مِنْ خَشْیَهِ اللَّهِ حَتَّى یَخْتَلِطَ دُمُوعُهُ بِمُخَاطِهِ- وَ اعْتَقَدَ کَثِیرٌ مِنَ الشِّیعَهِ فِیهِ الْإِمَامَهَ وَ کَانَ سَبَبُ اعْتِقَادِهِمْ ذَلِکَ فِیهِ خُرُوجَهُ بِالسَّیْفِ یَدْعُو إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ بَیْتِ مُحَمَّدٍ فَظَنُّوهُ یُرِیدُ بِذَلِکَ نَفْسَهُ وَ لَمْ یَکُنْ یُرِیدُهَا بِهِ لِمَعْرِفَتِهِ بِاسْتِحْقَاقِ أَخِیهِ الْإِمَامَهَ مِنْ قَبْلِهِ وَ وَصِیَّتِهِ عِنْدَ وَفَاتِهِ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع- وَ کَانَ سَبَبَ خُرُوجِ أَبِی الْحُسَیْنِ زَیْدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ الَّذِی ذَکَرْنَاهُ مِنْ غَرَضِهِ فِی الطَّلَبِ بِدَمِ الْحُسَیْنِ ع أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى هِشَامِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ وَ قَدْ جَمَعَ لَهُ هِشَامٌ أَهْلَ الشَّامِ وَ أَمَرَ أَنْ یَتَضَایَقُوا فِی الْمَجْلِسِ حَتَّى لَا یَتَمَکَّنَ مِنَ الْوُصُولِ إِلَى قُرْبِهِ فَقَالَ لَهُ زَیْدٌ إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ أَحَدٌ فَوْقَ أَنْ یُوصِیَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ لَا مِنْ عِبَادِهِ أَحَدٌ دُونَ أَنْ یُوصِیَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ أَنَا أُوصِیکَ بِتَقْوَى اللَّهِ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ فَاتَّقِهِ- فَقَالَ لَهُ هِشَامٌ أَنْتَ الْمُؤَهِّلُ نَفْسَکَ لِلْخِلَافَهِ الرَّاجِی لَهَا وَ مَا أَنْتَ وَ ذَاکَ لَا أُمَّ لَکَ وَ إِنَّمَا أَنْتَ مِنْ أَمَهٍ فَقَالَ لَهُ زَیْدٌ إِنِّی لَا أَعْلَمُ أَحَداً أَعْظَمَ مَنْزِلَهً عِنْدَ اللَّهِ- مِنْ نَبِیٍّ بَعَثَهُ وَ هُوَ ابْنُ أَمَهٍ فَلَوْ کَانَ ذَلِکَ یَقْصُرُ عَنْ مُنْتَهَى غَایَهٍ لَمْ یُبْعَثْ وَ هُوَ إِسْمَاعِیلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ ع فَالنُّبُوَّهُ أَعْظَمُ مَنْزِلَهً عِنْدَ اللَّهِ أَمِ الْخِلَافَهُ یَا هِشَامُ وَ بَعْدُ فَمَا یَقْصُرُ بِرَجُلٍ أَبُوهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ هُوَ ابْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع فَوَثَبَ هِشَامٌ مِنْ مَجْلِسِهِ وَ دَعَا قَهْرَمَانَهُ وَ قَالَ لَا یَبِیتَنَّ هَذَا فِی عَسْکَرِی فَخَرَجَ زَیْدٌ وَ هُوَ یَقُولُ إِنَّهُ لَمْ یَکْرَهْ قَوْمٌ قَطُّ حَرَّ السَّیْفِ إِلَّا ذَلُّوا فَلَمَّا وَصَلَ إِلَى الْکُوفَهِ اجْتَمَعَ إِلَیْهِ أَهْلُهَا فَلَمْ یَزَالُوا بِهِ حَتَّى بَایَعُوهُ عَلَى الْحَرْبِ ثُمَّ نَقَضُوا بَیْعَتَهُ وَ أَسْلَمُوهُ فَقُتِلَ ع وَ صُلِبَ بَیْنَهُمْ أَرْبَعَ سِنِینَ لَا یُنْکِرُ أَحَدٌ مِنْهُمْ وَ لَا یُغَیِّرُ ذَلِکَ بِیَدٍ وَ لَا بِلِسَانٍ- وَ لَمَّا قُتِلَ بَلَغَ ذَلِکَ مِنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ ع کُلَّ مَبْلَغٍ وَ حَزِنَ لَهُ حُزْناً عَظِیماً حَتَّى بَانَ عَلَیْهِ وَ فَرَّقَ مِنْ مَالِهِ فِی عِیَالِ مَنْ أُصِیبَ مَعَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ أَلْفَ دِینَارٍ وَ رَوَى ذَلِکَ أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِیُّ قَالَ سَلَّمَ إِلَیَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ أَلْفَ دِینَارٍ وَ أَمَرَنِی أَنْ أَقْسِمَهَا فِی عِیَالِ مَنْ أُصِیبَ مَعَ زَیْدٍ فَأَصَابَ عِیَالَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَیْرِ أَخِی فُضَیْلٍ الرَّسَّانِ مِنْهَا أَرْبَعَهُ دَنَانِیرَ وَ کَانَ مَقْتَلُهُ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ لِلَیْلَتَیْنِ خَلَتَا مِنْ صَفَرٍ سَنَهَ عِشْرِینَ وَ مِائَهٍ وَ کَانَ سِنُّهُ یَوْمَ قُتِلَ اثْنَتَیْنِ وَ أَرْبَعِینَ سَنَه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۶

[۸۴]– نمد-گلیم

[۸۵]– إعلام الورى شا، الإرشاد وَجَدْتُ بِخَطِّ أَبِی الْفَرَجِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَصْفَهَانِیِّ فِی أَصْلِ کِتَابِهِ الْمَعْرُوفِ بِمَقَاتِلِ الطَّالِبِیِّینَ‏[۸۵] أَخْبَرَنِی عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ شَبَّهَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْهَاشِمِیِّ وَ ابْنِ دَاجَهَ قَالَ أَبُو زَیْدٍ وَ حَدَّثَنِی عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَهَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَیُّوبَ مَوْلَى بَنِی نُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى بْنِ أَعْیَنَ قَالَ وَ حَدَّثَنِی إِبْرَاهِیمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الْکَرَّامِ الْجَعْفَرِیُّ عَنْ أَبِیهِ قَالَ وَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ یَحْیَى قَالَ وَ حَدَّثَنِی عِیسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ وَ قَدْ دَخَلَ حَدِیثُ بَعْضِهِمْ فِی حَدِیثِ الْآخِرِینَ‏ أَنَّ جَمَاعَهً مِنْ بَنِی هَاشِمٍ اجْتَمَعُوا بِالْأَبْوَاءِ[۸۵] وَ فِیهِمْ إِبْرَاهِیمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِ‏ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ وَ أَبُو جَعْفَرٍ الْمَنْصُورُ وَ صَالِحُ بْنُ عَلِیٍّ وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ وَ ابْنَاهُ مُحَمَّدٌ وَ إِبْرَاهِیمُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ- فَقَالَ صَالِحُ بْنُ عَلِیٍّ قَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّکُمُ الَّذِینَ تَمُدُّ النَّاسُ إِلَیْهِمْ أَعْیُنَهُمْ وَ قَدْ جَمَعَکُمُ اللَّهُ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ فَاعْقِدُوا بَیْعَهً لِرَجُلٍ مِنْکُمْ تُعْطُونَهُ إِیَّاهَا مِنْ أَنْفُسِکُمْ وَ تَوَاثَقُوا عَلَى ذَلِکَ حَتَّى یَفْتَحَ اللَّهُ وَ هُوَ خَیْرُ الْفَاتِحِینَ- فَحَمِدَ اللَّهَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ وَ أَثْنَى عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ قَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ ابْنِی هَذَا هُوَ الْمَهْدِیُّ فَهَلُمَّ لِنُبَایِعَهُ- وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ لِأَیِّ شَیْ‏ءٍ تَخْدَعُونَ أَنْفُسَکُمْ وَ اللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا النَّاسُ إِلَى أَحَدٍ أَصْوَرَ[۸۵] أَعْنَاقاً وَ لَا أَسْرَعَ إِجَابَهً مِنْهُمْ إِلَى هَذَا الْفَتَى یُرِیدُ بِهِ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالُوا قَدْ وَ اللَّهِ صَدَقْتَ إِنَّ هَذَا الَّذِی نَعْلَمُ فَبَایَعُوا مُحَمَّداً جَمِیعاً وَ مَسَحُوا عَلَى یَدِهِ- قَالَ عِیسَى وَ جَاءَ رَسُولُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَسَنٍ إِلَى أَبِی أَنِ ائْتِنَا فَإِنَّا مُجْتَمِعُونَ لِأَمْرٍ وَ أَرْسَلَ بِذَلِکَ إِلَى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع- وَ قَالَ غَیْرُ عِیسَى إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ قَالَ لِمَنْ حَضَرَ- لَا تُرِیدُوا جَعْفَراً فَإِنَّا نَخَافُ أَنْ یُفْسِدَ عَلَیْکُمْ أَمْرَکُمْ- قَالَ عِیسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ فَأَرْسَلَنِی أَبِی أَنْظُرُ مَا اجْتَمَعُوا لَهُ فَجِئْتُهُمْ وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ یُصَلِّی عَلَى طِنْفِسَهِ رَحْلٍ مَثْنِیَّهٍ فَقُلْتُ لَهُمْ أَرْسَلَنِی أَبِی إِلَیْکُمْ أَسْأَلُکُمْ لِأَیِّ شَیْ‏ءٍ اجْتَمَعْتُمْ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ اجْتَمَعْنَا لِنُبَایِعَ الْمَهْدِیَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ وَ جَاءَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع فَأَوْسَعَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ إِلَى جَنْبِهِ- فَتَکَلَّمَ بِمِثْلِ کَلَامِهِ- فَقَالَ جَعْفَرٌ ع لَا تَفْعَلُوا فَإِنَّ هَذَا الْأَمْرَ لَمْ یَأْتِ بَعْدُ إِنْ کُنْتَ تَرَى یَعْنِی عَبْدَ اللَّهِ أَنَّ ابْنَکَ هَذَا هُوَ الْمَهْدِیُّ فَلَیْسَ بِهِ وَ لَا هَذَا أَوَانَهُ وَ إِنْ کُنْتَ إِنَّمَا تُرِیدُ أَنْ تُخْرِجَهُ غَضَباً لِلَّهِ وَ لِیَأْمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَى عَنِ الْمُنْکَرِ فَإِنَّا وَ اللَّهِ لَا نَدَعُکَ وَ أَنْتَ شَیْخُنَا وَ نُبَایِعُ ابْنَکَ فِی هَذَا الْأَمْرِ- فَغَضِبَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ وَ قَالَ لَقَدْ عَلِمْتُ خِلَافَ مَا تَقُولُ وَ اللَّهِ مَا اطَّلَعَکَ عَلَى غَیْبِهِ وَ لَکِنْ یَحْمِلُکَ عَلَى هَذَا الْحَسَدُ لِابْنِی- فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا ذَاکَ یَحْمِلُنِی وَ لَکِنْ هَذَا وَ إِخْوَتُهُ وَ أَبْنَاؤُهُمْ دُونَکُمْ وَ ضَرَبَ بِیَدِهِ عَلَى ظَهْرِ أَبِی الْعَبَّاسِ ثُمَّ ضَرَبَ بِیَدِهِ عَلَى کَتِفِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ وَ قَالَ إِنَّهَا وَ اللَّهِ مَا هِیَ إِلَیْکَ وَ لَا إِلَى ابْنَیْکَ وَ لَکِنَّهَا لَهُمْ وَ إِنَّ ابْنَیْکَ لَمَقْتُولَانِ ثُمَّ نَهَضَ فَتَوَکَّأَ عَلَى یَدِ عَبْدِ الْعَزِیزِ بْنِ عِمْرَانَ الزُّهْرِیِّ فَقَالَ أَ رَأَیْتَ صَاحِبَ الرِّدَاءِ الْأَصْفَرِ یَعْنِی أَبَا جَعْفَرٍ فَقَالَ لَهُ نَعَمْ قَالَ قَالَ إِنَّا وَ اللَّهِ نَجِدُهُ یَقْتُلُهُ قَالَ لَهُ عَبْدُ الْعَزِیزِ أَ یَقْتُلُ مُحَمَّداً قَالَ نَعَمْ فَقُلْتُ فِی نَفْسِی حَسَدَهُ وَ رَبِّ الْکَعْبَهِ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ مَا خَرَجْتُ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّى رَأَیْتُهُ قَتَلَهُمَا- قَالَ فَلَمَّا قَالَ جَعْفَرٌ ع ذَلِکَ وَ نَهَضَ الْقَوْمُ وَ افْتَرَقُوا تَبِعَهُ عَبْدُ الصَّمَدِ وَ أَبُو جَعْفَرٍ فَقَالا یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَ تَقُولُ هَذَا قَالَ نَعَمْ أَقُولُهُ وَ اللَّهِ وَ أَعْلَمُهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۷

[۸۶]– قَالَ أَبُو الْفَرَجِ‏ وَ حَدَّثَنِی عَلِیُّ بْنُ الْعَبَّاسِ الْمُقَانِعِیُّ قَالَ أَخْبَرَنَا بَکَّارُ بْنُ أَحْمَدَ قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ حُسَیْنٍ عَنْ عَنْبَسَهَ بْنِ نجاد [بِجَادٍ] الْعَابِدِ قَالَ: کَانَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع إِذَا رَأَى مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ تَغَرْغَرَتْ عَیْنَاهُ ثُمَّ یَقُولُ بِنَفْسِی هُوَ- إِنَّ النَّاسَ لَیَقُولُونَ فِیهِ وَ إِنَّهُ لَمَقْتُولٌ لَیْسَ هُوَ فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع مِنْ خُلَفَاءِ هَذِهِ الْأُمَّه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۸۹

[۸۷]– وَ سَأَلَ زَیْدِیٌّ الشَّیْخَ الْمُفِیدَ وَ أَرَادَ الْفِتْنَهَ فَقَالَ بِأَیِّ شَیْ‏ءٍ اسْتَجَزْتَ إِنْکَارَ إِمَامَهِ زَیْدٍ فَقَالَ إِنَّکَ قَدْ ظَنَنْتَ عَلَیَّ ظَنّاً بَاطِلًا وَ قَوْلِی فِی زَیْدٍ لَا یُخَالِفَنِی فِیهِ أَحَدٌ مِنَ الزَّیْدِیَّهِ فَقَالَ وَ مَا مَذْهَبُکَ فِیهِ قَالَ أُثْبِتُ مِنْ إِمَامَتِهِ مَا تُثْبِتُهُ الزَّیْدِیَّهُ وَ أَنْفِی عَنْهُ مِنْ ذَلِکَ مَا تَنْفِیهِ وَ أَقُولُ کَانَ إِمَاماً فِی الْعِلْمِ وَ الزُّهْدِ وَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أَنْفِی عَنْهُ الْإِمَامَهَ الْمُوجَبَهَ لِصَاحِبِهَا الْعِصْمَهُ وَ النَّصُّ وَ الْمُعْجِزُ فَهَذَا مَا لَا یُخَالِفُنِی عَلَیْهِ أَحَد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۰

[۸۸]– شی، تفسیر العیاشی عَنْ مُوسَى بْنِ بَکْرٍ عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ‏ أَنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ دَخَلَ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ مَعَهُ کُتُبٌ مِنْ أَهْلِ الْکُوفَهِ یَدْعُونَهُ فِیهَا إِلَى أَنْفُسِهِمْ وَ یُخْبِرُونَهُ بِاجْتِمَاعِهِمْ وَ یَأْمُرُونَهُ بِالْخُرُوجِ إِلَیْهِمْ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى- أَحَلَّ حَلَالًا وَ حَرَّمَ حَرَاماً وَ ضَرَبَ أَمْثَالًا وَ سَنَّ سُنَناً وَ لَمْ یَجْعَلِ الْإِمَامَ الْعَالِمَ بِأَمْرِهِ فِی شُبْهَهٍ مِمَّا فَرَضَ اللَّهُ مِنَ الطَّاعَهِ أَنْ یَسْبِقَهُ بِأَمْرٍ قَبْلَ مَحَلِّهِ أَوْ یُجَاهِدَ قَبْلَ حُلُولِهِ‏ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ فِی الصَّیْدِ- لا تَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ‏[۸۸] فَقَتْلُ الصَّیْدِ أَعْظَمُ أَمْ قَتْلُ النَّفْسِ الْحَرَامِ وَ جَعَلَ لِکُلٍّ مَحَلًّا قَالَ‏ وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا[۸۸] وَ قَالَ‏ لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ‏[۸۸] فَجَعَلَ الشُّهُورَ عِدَّهً مَعْلُومَهً وَ جَعَلَ مِنْهَا أَرْبَعَهً حُرُماً وَ قَالَ‏ فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَهَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللَّهِ‏. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۰

[۸۹]– سوره مائده آیه ۵۲

[۹۰]– تفسیر العیاشی عَنْ دَاوُدَ الْبَرْقِیِّ قَالَ: سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ وَ أَنَا حَاضِرٌ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ- فَعَسَى اللَّهُ أَنْ یَأْتِیَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَیُصْبِحُوا عَلى‏ ما أَسَرُّوا فِی أَنْفُسِهِمْ نادِمِینَ‏ فَقَالَ أَذِنَ فِی هَلَاکِ بَنِی أُمَیَّهَ بَعْدَ إِحْرَاقِ زَیْدٍ سَبْعَهَ أَیَّام‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۱

[۹۱]– سوره نساء آیه ۹۵

[۹۲]– سوره توبه آیه ۱۱۱

[۹۳]– السرائر مِنْ کِتَابِ أَبِی الْقَاسِمِ بْنِ قُولَوَیْهِ قَالَ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَکَانَ إِذَا صَلَّى الْفَجْرَ لَمْ یَتَکَلَّمْ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ- فَجَاءُوهُ یَوْمَ وُلِدَ فِیهِ زَیْدٌ فَبَشَّرُوهُ بِهِ بَعْدَ صَلَاهِ الْفَجْرِ قَالَ فَالْتَفَتَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَ قَالَ أَیَّ شَیْ‏ءٍ تَرَوْنَ أَنْ أُسَمِّیَ هَذَا الْمَوْلُودَ قَالَ فَقَالَ کُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ سَمِّهِ کَذَا سَمِّهِ کَذَا قَالَ فَقَالَ یَا غُلَامُ عَلَیَّ بِالْمُصْحَفِ قَالَ فَجَاءُوا بِالْمُصْحَفِ فَوَضَعَهُ عَلَى حَجْرِهِ- قَالَ ثُمَّ فَتَحَهُ فَنَظَرَ إِلَى أَوَّلِ حَرْفٍ فِی الْوَرَقَهِ وَ إِذَا فِیهِ‏ وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِینَ عَلَى الْقاعِدِینَ أَجْراً عَظِیماً قَالَ ثُمَّ طَبَقَهُ ثُمَّ فَتَحَهُ فَنَظَرَ فَإِذَا فِی أَوَّلِ الْوَرَقَهِ إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْراهِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بایَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ‏[۹۳] ثُمَّ قَالَ هُوَ وَ اللَّهِ زَیْدٌ هُوَ وَ اللَّهِ زَیْدٌ فَسُمِّیَ زَیْد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۱

[۹۴]– وَ عَنْ حُذَیْفَهَ بْنِ الْیَمَانِ قَالَ: نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِلَى زَیْدِ بْنِ حَارِثَهَ فَقَالَ الْمَقْتُولُ فِی اللَّهِ وَ الْمَصْلُوبُ فِی أُمَّتِی وَ الْمَظْلُومُ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی سَمِیُّ هَذَا وَ أَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى زَیْدِ بْنِ حَارِثَهَ فَقَالَ ادْنُ مِنِّی یَا زَیْدُ زَادَکَ اسْمُکَ عِنْدِی حُبّاً فَأَنْتَ سَمِیُّ الْحَبِیبِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۲

[۹۵]– کشف الغمه قب، المناقب لابن شهرآشوب‏ بَلَغَ الصَّادِقَ ع قَوْلُ الْحَکِیمِ بْنِ الْعَبَّاسِ الْکَلْبِیِّ-

صَلَبْنَا لَکُمْ زَیْداً عَلَى جِذْعِ نَخْلَهٍ- وَ لَمْ أَرَ مَهْدِیّاً عَلَى الْجِذْعِ یُصْلَبُ-
وَ قِسْتُمْ بِعُثْمَانَ عَلِیّاً سَفَاهَهً- وَ عُثْمَانُ خَیْرٌ مِنْ عَلِیٍّ وَ أَطْیَبُ-

فَرَفَعَ الصَّادِقُ ع یَدَیْهِ إِلَى السَّمَاءِ وَ هُمَا یَرْعَشَانِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ عَبْدُکَ کَاذِباً فَسَلِّطْ عَلَیْهِ کَلْبَکَ فَبَعَثَهُ بَنُو أُمَیَّهَ إِلَى الْکُوفَهِ فَبَیْنَمَا هُوَ یَدُورُ فِی سِکَکِهَا إِذَا افْتَرَسَهُ الْأَسَدُ وَ اتَّصَلَ خَبَرُهُ بِجَعْفَرٍ فَخَرَّ لِلَّهِ سَاجِداً ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَنْجَزَنَا مَا وَعَدَنَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۲

[۹۶]– کشف الغمه مِنْ کِتَابِ الدَّلَائِلِ لِلْحِمْیَرِیِّ، عَنْ جَابِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ‏ لَا یَخْرُجُ عَلَى هِشَامٍ أَحَدٌ إِلَّا قَتَلَهُ فَقُلْنَا لِزَیْدٍ هَذِهِ الْمَقَالَهَ فَقَالَ إِنِّی شَهِدْتُ هِشَاماً وَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُسَبُّ عِنْدَهُ فَلَمْ یُنْکِرْ ذَلِکَ وَ لَمْ یُغَیِّرْهُ فَوَ اللَّهِ لَوْ لَمْ یَکُنْ إِلَّا أَنَا وَ آخَرُ لَخَرَجْتُ عَلَیْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۲

[۹۷]– کشف الغمه قَالَ الصَّادِقُ ع لِأَبِی وَلَّادٍ الْکَاهِلِیِّ رَأَیْتَ عَمِّی زَیْداً قَالَ نَعَمْ رَأَیْتُهُ مَصْلُوباً وَ رَأَیْتُ النَّاسَ بَیْنَ شَامِتٍ حَنِقٍ وَ بَیْنَ مَحْزُونٍ مُحْتَرِقٍ فَقَالَ‏ أَمَّا الْبَاکِی فَمَعَهُ فِی الْجَنَّهِ وَ أَمَّا الشَّامِتُ فَشَرِیکٌ فِی دَمِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۳

[۹۸]– رجال الکشی مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الشَّاذَانِیِّ عَنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی یَعْقُوبَ الْمُقْرِی وَ کَانَ مِنْ کِبَارِ الزَّیْدِیَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ وَ کَانَ مِنْ رُؤَسَاءِ الزَّیْدِیَّهِ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ وَ کَانَ رَأْسَ الزَّیْدِیَّهِ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی جَعْفَرٍ ع جَالِساً إِذْ أَقْبَلَ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهِ أَبُو جَعْفَرٍ ع قَالَ هَذَا سَیِّدُ أَهْلِ بَیْتِی وَ الطَّالِبُ بِأَوْتَارِهِم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۴

[۹۹]–  رجال الکشی حَمْدَوَیْهِ عَنْ أَیُّوبَ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ قَالَ: کُنْتُ جَالِساً عِنْدَ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَیْنِ فَجَاءَ سَعِیدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَ کَانَ مِنْ رُؤَسَاءِ الزَّیْدِیَّهِ فَقَالَ مَا تَرَى فِی النَّبِیذِ فَإِنَّ زَیْداً کَانَ یَشْرَبُهُ عِنْدَنَا قَالَ مَا أُصَدِّقُ عَلَى زَیْدٍ أَنَّهُ شَرِبَ مُسْکِراً قَالَ بَلَى قَدْ یَشْرَبُهُ قَالَ فَإِنْ کَانَ فَعَلَ فَإِنَّ زَیْداً لَیْسَ بِنَبِیٍّ وَ لَا وَصِیِّ نَبِیٍّ إِنَّمَا هُوَ رَجُلٌ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ یُخْطِئُ وَ یُصِیب‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۴

[۱۰۰]– رجال الکشی مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَ کَتَبَ إِلَیَّ الشَّاذَانِیُّ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکِیمِ وَ غَیْرِهِ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ قَالَ: جَاءَنِی سَدِیرٌ فَقَالَ لِی إِنَّ زَیْداً تَبَرَّأَ مِنْکَ قَالَ فَأَخَذْتُ عَلَیَّ ثِیَابِی قَالَ وَ کَانَ أَبُو الصَّبَّاحِ رَجُلًا ضَارِیاً قَالَ فَأَتَیْتُهُ فَدَخَلْتُ عَلَیْهِ وَ سَلَّمْتُ عَلَیْهِ فَقُلْتُ لَهُ یَا أَبَا الْحُسَیْنِ بَلَغَنِی أَنَّکَ قُلْتَ الْأَئِمَّهُ أَرْبَعَهٌ ثَلَاثَهٌ مَضَوْا وَ الرَّابِعُ وَ هُوَ الْقَائِمُ قَالَ زَیْدٌ هَکَذَا قُلْتُ قَالَ فَقُلْتُ لِزَیْدٍ هَلْ تَذْکُرُ قَوْلَکَ لِی بِالْمَدِینَهِ فِی حَیَاهِ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ أَنْتَ تَقُولُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى‏ قَضَى فِی کِتَابِهِ أَنَّهُ‏ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطاناً وَ إِنَّمَا الْأَئِمَّهُ وُلَاهُ الدَّمِ وَ أَهْلُ الْبَابِ فَهَذَا أَبُو جَعْفَرٍ الْإِمَامُ فَإِنْ حَدَثَ بِهِ حَدَثٌ فَإِنَّ فِینَا خَلَفاً وَ قَالَ وَ کَانَ یَسْمَعُ مِنِّی خُطَبَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ أَنَا أَقُولُ فَلَا تُعَلِّمُوهُمْ فَهُمْ أَعْلَمُ مِنْکُمْ فَقَالَ لِی أَ مَا تَذْکُرُ هَذَا الْقَوْلَ فَقُلْتُ فَإِنَّ مِنْکُمْ مَنْ هُوَ کَذَلِکَ ثُمَّ قَالَ ثُمَّ خَرَجْتُ مِنْ عِنْدِهِ فَتَهَیَّأْتُ وَ هَیَّأْتُ رَاحِلَهً وَ مَضَیْتُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع وَ دَخَلْتُ عَلَیْهِ وَ قَصَصْتُ عَلَیْهِ مَا جَرَى بَیْنِی وَ بَیْنَ زَیْدٍ فَقَالَ أَ رَأَیْتَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ابْتَلَى زَیْداً فَخَرَجَ مِنَّا سَیْفَانِ آخَرَانِ بِأَیِّ شَیْ‏ءٍ تَعْرِفُ أَیُّ السُّیُوفِ سَیْفُ الْحَقِّ وَ اللَّهِ مَا هُوَ کَمَا قَالَ وَ لَئِنْ خَرَجَ لَیُقْتَلَنَّ قَالَ فَرَجَعْتُ فَانْتَهَیْتُ إِلَى الْقَادِسِیَّهِ فَاسْتَقْبَلَنِی الْخَبَرُ بِقَتْلِهِ رَحِمَهُ اللَّه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۴

[۱۰۱]– سوره محمّد آیه۴

[۱۰۲]– رجال الکشی الْقُتَیْبِیُّ عَنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عِدَّهٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع رَحِمَ اللَّهُ عَمِّی زَیْداً مَا قُدِّرَ أَنْ یَسِیرَ بِکِتَابِ اللَّهِ سَاعَهً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ قَالَ یَا سُلَیْمَانَ بْنَ خَالِدٍ مَا کَانَ عَدُوُّکُمْ عِنْدَکُمْ قُلْنَا کُفَّارٌ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ- حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً[۱۰۲] فَجَعَلَ الْمَنَّ بَعْدَ الْإِثْخَانِ أَسَرْتُمْ قَوْماً ثُمَّ خَلَّیْتُمْ سَبِیلَهُمْ قَبْلَ الْإِثْخَانِ فَمَنَنْتُمْ قَبْلَ الْإِثْخَانِ وَ إِنَّمَا جَعَلَ اللَّهُ الْمَنَّ بَعْدَ الْإِثْخَانِ حَتَّى خَرَجُوا عَلَیْکُمْ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ فَقَاتَلُوکُم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۶

[۱۰۳]– رجال الکشی مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ وَ عُثْمَانُ بْنُ حَامِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَزْدَادَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِیِّ قَالَ: کَانَ سُلَیْمَانُ بْنُ خَالِدٍ خَرَجَ مَعَ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ حِینَ خَرَجَ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ وَ نَحْنُ وُقُوفٌ فِی نَاحِیَهٍ وَ زَیْدٌ وَاقِفٌ فِی نَاحِیَهٍ مَا تَقُولُ فِی زَیْدٍ هُوَ خَیْرٌ أَمْ جَعْفَرٌ قَالَ سُلَیْمَانُ قُلْتُ وَ اللَّهِ لَیَوْمٌ مِنْ جَعْفَرٍ خَیْرٌ مِنْ زَیْدٍ أَیَّامَ الدُّنْیَا قَالَ فَحَرَّکَ رَأْسَهُ‏ وَ أَتَى زَیْداً وَ قَصَّ عَلَیْهِ الْقِصَّهَ قَالَ فَمَضَیْتُ نَحْوَهُ فَانْتَهَیْتُ إِلَى زَیْدٍ وَ هُوَ یَقُولُ جَعْفَرٌ إِمَامُنَا فِی الْحَلَالِ وَ الْحَرَام‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۶

[۱۰۴]– رجال الکشی مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ قَالَ کَتَبَ إِلَیَّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ یَذْکُرُ عَنِ الْفَضْلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ یُونُسَ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی خَالِدٍ الْقَمَّاطِ قَالَ: قَالَ لِی رَجُلٌ مِنَ الزَّیْدِیَّهِ أَیَّامَ زَیْدٍ مَا مَنَعَکَ أَنْ تَخْرُجَ مَعَ زَیْدٍ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ کَانَ أَحَدٌ فِی الْأَرْضِ مَفْرُوضَ الطَّاعَهِ فَالْخَارِجُ قَبْلَهُ هَالِکٌ وَ إِنْ کَانَ لَیْسَ فِی الْأَرْضِ مَفْرُوضُ الطَّاعَهِ فَالْخَارِجُ وَ الْجَالِسُ مُوَسَّعٌ لَهُمَا فَلَمْ یُرَدَّ عَلَیَّ شَیْ‏ءٌ قَالَ فَمَضَیْتُ مِنْ فَوْرِی إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَ لِیَ الزَّیْدِیُّ وَ بِمَا قُلْتُ لَهُ وَ کَانَ مُتَّکِئاً فَجَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَخَذْتَهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ مِنْ فَوْقِهِ وَ مِنْ تَحْتِهِ ثُمَّ لَمْ تَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۷

[۱۰۵]– رجال الکشی ابْنُ قُتَیْبَهَ عَنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ بَکَّارِ بْنِ أَبِی بَکْرٍ الْحَضْرَمِیِّ قَالَ: دَخَلَ أَبُو بَکْرٍ وَ عَلْقَمَهُ عَلَى زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ کَانَ عَلْقَمَهُ أَکْبَرَ مِنْ أَبِی فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عَنْ یَمِینِهِ وَ الْآخَرُ عَنْ یَسَارِهِ وَ کَانَ بَلَغَهُمَا أَنَّهُ قَالَ لَیْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ أَرْخَى عَلَیْهِ سِتْرَهُ إِنَّمَا الْإِمَامُ مَنْ شَهَرَ سَیْفَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَکْرٍ وَ کَانَ أَجْرَأَهُمَا یَا أَبَا الْحُسَیْنِ أَخْبِرْنِی عَنْ- عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع أَ کَانَ إِمَاماً وَ هُوَ مُرْخٍ عَلَیْهِ سِتْرَهُ أَوْ لَمْ یَکُنْ إِمَاماً حَتَّى خَرَجَ وَ شَهَرَ سَیْفَهُ قَالَ وَ کَانَ زَیْدٌ یُبْصِرُ الْکَلَامَ قَالَ فَسَکَتَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَرَدَّ عَلَیْهِ الْکَلَامَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ کُلَّ ذَلِکَ لَا یُجِیبُهُ بِشَیْ‏ءٍ فَقَالَ لَهُ أَبُو بَکْرٍ إِنْ کَانَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ إِمَاماً فَقَدْ یَجُوزُ أَنْ یَکُونَ بَعْدَهُ إِمَامٌ مُرْخٍ عَلَیْهِ سِتْرَهُ وَ إِنْ کَانَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ ع لَمْ یَکُنْ إِمَاماً وَ هُوَ مُرْخٍ عَلَیْهِ سِتْرَهُ فَأَنْتَ مَا جَاءَ بِکَ هَاهُنَا قَالَ فَطَلَبَ أَبِی عَلْقَمَهَ أَنْ یُکَفَّ عَنْهُ فَکَفَّ عَنْهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۷

[۱۰۶]– کفایه الأثر مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ التَّمِیمِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ زَکَرِیَّا عَنْ هِشَامِ بْنِ یُونُسَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ خَلِیفَهَ عَنْ یَحْیَى بْنِ زَیْدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبِی ع عَنِ الْأَئِمَّهِ فَقَالَ الْأَئِمَّهُ اثْنَا عَشَرَ أَرْبَعَهٌ مِنَ الْمَاضِینَ وَ ثَمَانِیَهٌ مِنَ الْبَاقِینَ قُلْتُ فَسَمِّهِمْ یَا أَبَتِ قَالَ أَمَّا الْمَاضِینَ- فَعَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ وَ مِنَ الْبَاقِینَ أَخِیَ الْبَاقِرُ وَ بَعْدَهُ جَعْفَرٌ الصَّادِقُ ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ مُوسَى ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ عَلِیٌّ ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ مُحَمَّدٌ ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ عَلِیٌّ ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ الْحَسَنُ ابْنُهُ وَ بَعْدَهُ الْمَهْدِیُّ ابْنُهُ فَقُلْتُ لَهُ یَا أَبَتِ أَ لَسْتَ مِنْهُمْ قَالَ لَا وَ لَکِنِّی مِنَ الْعِتْرَهِ قُلْتُ فَمِنْ أَیْنَ عَرَفْتَ أَسَامِیَهُمْ قَالَ عَهْدٌ مَعْهُودٌ عَهِدَهُ إِلَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۸

[۱۰۷]– فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ فَزِیدُ بْنُ عَلِیٍّ ع إِذَا سَمِعَ هَذِهِ الْأَحَادِیثَ مِنَ الثِّقَاتِ الْمَعْصُومِینَ وَ آمَنَ بِهَا وَ اعْتَقَدَهَا فَلِمَ خَرَجَ بِالسَّیْفِ وَ ادَّعَى الْإِمَامَهَ لِنَفْسِهِ وَ أَظْهَرَ الْخِلَافَ عَلَى جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ بِالْمَحَلِّ الشَّرِیفِ الْجَلِیلِ مَعْرُوفٌ بِالسِّتْرِ وَ الصَّلَاحِ مَشْهُورٌ عِنْدَ الْخَاصِّ وَ الْعَامِّ بِالْعِلْمِ وَ الزُّهْدِ وَ هَذَا مَا لَا یَفْعَلُهُ إِلَّا مُعَانِدٌ جَاحِدٌ وَ حَاشَا زَیْداً أَنْ یَکُونَ بِهَذَا الْمَحَلِّ فَأَقُولُ فِی ذَلِکَ وَ بِاللَّهِ التَّوْفِیقُ إِنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ ع خَرَجَ عَلَى سَبِیلِ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ- لَا عَلَى سَبِیلِ الْمُخَالَفَهِ لِابْنِ أَخِیهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع وَ إِنَّمَا وَقَعَ الْخِلَافُ مِنْ جِهَهِ النَّاسِ وَ ذَلِکَ أَنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ ع لَمَّا خَرَجَ وَ لَمْ یَخْرُجْ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع تَوَهَّمَ قَوْمٌ مِنَ الشِّیعَهِ أَنَّ امْتِنَاعَ جَعْفَرٍ کَانَ لِلْمُخَالَفَهِ وَ إِنَّمَا کَانَ لِضَرْبٍ مِنَ التَّدْبِیرِ فَلَمَّا رَأَى الَّذِینَ صَارُوا لِلزَّیْدِیَّهِ سَلَفاً ذَلِکَ قَالُوا لَیْسَ الْإِمَامُ مَنْ جَلَسَ فِی بَیْتِهِ وَ أَغْلَقَ بَابَهُ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ وَ إِنَّمَا الْإِمَامُ مَنْ خَرَجَ بِسَیْفِهِ یَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَى عَنِ الْمُنْکَرِ فهذان [فَهَذَا] سَبَبُ وُقُوعِ الْخِلَافِ بَیْنَ الشِّیعَهِ وَ أَمَّا جَعْفَرٌ وَ زَیْدٌ ع فَمَا کَانَ بَیْنَهُمَا خِلَافٌ وَ الدَّلِیلُ عَلَى صِحَّهِ قَوْلِنَا قَوْلُ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع‏ مَنْ أَرَادَ الْجِهَادَ فَإِلَیَّ وَ مَنْ أَرَادَ الْعِلْمَ فَإِلَى ابْنِ أَخِی جَعْفَرٍ وَ لَوِ ادَّعَى الْإِمَامَهَ لِنَفْسِهِ لَمْ یَنْفِ کَمَالَ الْعِلْمِ عَنْ نَفْسِهِ إِذِ الْإِمَامُ أَعْلَمُ مِنَ الرَّعِیَّهِ وَ مِنْ مَشْهُورِ قَوْلِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع‏ رَحِمَ اللَّهُ عَمِّی زَیْداً لَوْ ظَفِرَ لَوَفَى إِنَّمَا دَعَا إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنَا الرِّضَا. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۸

[۱۰۸]– مَا حَدَّثَنَا بِهِ عَلِیُّ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ عَامِرِ بْنِ عِیسَى بْنِ عَامِرٍ السَّیْرَافِیِّ بِمَکَّهَ فِی ذِی الْحِجَّهِ سَنَهَ إِحْدَى وَ ثَمَانِینَ وَ ثَلَاثِمِائَهٍ قَالَ حَدَّثَنِی أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى بْنِ الْحَسَنِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُطَهَّرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عُمَیْرِ بْنِ الْمُتَوَکِّلِ بْنِ هَارُونَ الْبَجَلِیِّ عَنْ أَبِیهِ الْمُتَوَکِّلِ بْنِ هَارُونَ قَالَ: لَقِیتُ یَحْیَى بْنَ زَیْدٍ بَعْدَ قَتْلِ أَبِیهِ وَ هُوَ مُتَوَجِّهٌ إِلَى خُرَاسَانَ فَمَا رَأَیْتُ مِثْلَهُ رَجُلًا فِی عَقْلِهِ وَ فَضْلِهِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ أَبِیهِ فَقَالَ إِنَّهُ قُتِلَ وَ صُلِبَ بِالْکُنَاسَهِ ثُمَّ بَکَى وَ بَکَیْتُ حَتَّى غُشِیَ عَلَیْهِ فَلَمَّا سَکَنَ قُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ مَا الَّذِی أَخْرَجَهُ إِلَى قِتَالِ هَذَا الطَّاغِی وَ قَدْ عَلِمَ مِنْ أَهْلِ الْکُوفَهِ مَا عَلِمَ فَقَالَ نَعَمْ لَقَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِکَ فَقَالَ سَمِعْتُ أَبِی ع یُحَدِّثُ عَنْ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع قَالَ وَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَدَهُ عَلَى صُلْبِی فَقَالَ یَا حُسَیْنُ یَخْرُجُ مِنْ صُلْبِکَ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ زَیْدٌ یُقْتَلُ شَهِیداً فَإِذَا کَانَ یَوْمَ الْقِیَامَهِ یَتَخَطَّى هُوَ وَ أَصْحَابُهُ رِقَابَ النَّاسِ وَ یَدْخُلُ الْجَنَّهَ فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَکُونَ کَمَا وَصَفَنِی رَسُولُ اللَّهِ ص ثُمَّ قَالَ رَحِمَ اللَّهُ أَبِی زَیْداً کَانَ وَ اللَّهِ أَحَدَ الْمُتَعَبِّدِینَ قَائِمٌ لَیْلَهُ صَائِمٌ نَهَارَهُ یُجَاهِدُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَقَّ جِهَادِهِ فَقُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَکَذَا یَکُونُ الْإِمَامُ بِهَذِهِ الصِّفَهِ فَقَالَ یَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّ أَبِی لَمْ یَکُنْ بِإِمَامٍ وَ لَکِنْ مِنْ سَادَاتِ الْکِرَامِ وَ زُهَّادِهِمْ وَ کَانَ مِنَ الْمُجَاهِدِینَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَمَا إِنَّ أَبَاکَ قَدِ ادَّعَى الْإِمَامَهَ وَ خَرَجَ مُجَاهِداً فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ قَدْ جَاءَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فِیمَنِ ادَّعَى الْإِمَامَهَ کَاذِباً فَقَالَ مَهْ یَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّ أَبِی ع کَانَ أَعْقَلَ مِنْ أَنْ یَدَّعِیَ مَا لَیْسَ لَهُ بِحَقٍّ وَ إِنَّمَا قَالَ أَدْعُوکُمْ إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ عَنَى بِذَلِکَ عَمِّی جَعْفَراً قُلْتُ فَهُوَ الْیَوْمَ صَاحِبُ‏ الْأَمْرِ قَالَ نَعَمْ هُوَ أَفْقَهُ بَنِی هَاشِمٍ ثُمَّ قَالَ یَا عَبْدَ اللَّهِ إِنِّی أُخْبِرُکَ عَنْ أَبِی ع وَ زُهْدِهِ وَ عِبَادَتِهِ أَنَّهُ کَانَ ع یُصَلِّی فِی نَهَارِهِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَإِذَا جَنَّ اللَّیْلُ عَلَیْهِ نَامَ نَوْمَهً خَفِیفَهً ثُمَّ یَقُومُ فَیُصَلِّی فِی جَوْفِ اللَّیْلِ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ یَقُومُ قَائِماً عَلَى قَدَمَیْهِ یَدْعُو اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى وَ یَتَضَرَّعُ لَهُ وَ یَبْکِی بِدُمُوعٍ جَارِیَهٍ حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ- فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ سَجَدَ سَجْدَهً ثُمَّ یَقُومُ یُصَلِّی الْغَدَاهَ إِذَا وَضَحَ الْفَجْرُ فَإِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ قَعَدَ فِی التَّعْقِیبِ إِلَى أَنْ یَتَعَالَى النَّهَارُ ثُمَّ یَقُومُ فِی حَاجَتِهِ سَاعَهً فَإِذَا قَرُبَ الزَّوَالُ قَعَدَ فِی مُصَلَّاهُ فَسَبَّحَ اللَّهَ وَ مَجَّدَهُ إِلَى وَقْتِ الصَّلَاهِ فَإِذَا حَانَ وَقْتُ الصَّلَاهِ قَامَ فَصَلَّى الْأُولَى وَ جَلَسَ هُنَیْئَهً وَ صَلَّى الْعَصْرَ وَ قَعَدَ فِی تَعْقِیبِهِ سَاعَهً ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَهً فَإِذَا غَابَتِ الشَّمْسُ صَلَّى الْعِشَاءَ وَ الْعَتَمَهَ قُلْتُ کَانَ یَصُومُ دَهْرَهُ قَالَ لَا وَ لَکِنَّهُ کَانَ یَصُومُ فِی السَّنَهِ ثَلَاثَهَ أَشْهُرٍ وَ یَصُومُ فِی الشَّهْرِ ثَلَاثَهَ أَیَّامٍ قُلْتُ وَ کَانَ یُفْتِی النَّاسَ فِی مَعَالِمِ دِینِهِمْ قَالَ مَا أَذْکُرُ ذَلِکَ عَنْهُ ثُمَّ أَخْرَجَ إِلَیَّ صَحِیفَهً کَامِلَهً أَدْعِیَهَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۹۹

[۱۰۹]– کفایه الأثر أَبُو عَلِیٍّ أَحْمَدُ بْنُ سُلَیْمَانَ عَنْ أَبِی عَلِیِّ بْنِ هَمَّامٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ الْعَمِّیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَقُلْتُ إِنَّ قَوْماً یَزْعُمُونَ أَنَّکَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ لَا وَ لَکِنِّی مِنَ الْعِتْرَهِ قُلْتُ فَمَنْ یَلِی هَذَا الْأَمْرَ بَعْدَکُمْ قَالَ سَبْعَهٌ مِنَ الْخُلَفَاءِ وَ الْمَهْدِیُّ مِنْهُمْ قَالَ ابْنُ مُسْلِمٍ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى الْبَاقِرِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِکَ فَقَالَ صَدَقَ أَخِی زَیْدٌ صَدَقَ أَخِی زَیْدٌ سَیَلِی هَذَا الْأَمْرَ بَعْدِی سَبْعَهٌ مِنَ الْأَوْصِیَاءِ وَ الْمَهْدِیُّ مِنْهُمْ ثُمَّ بَکَى ع وَ قَالَ کَأَنِّی بِهِ وَ قَدْ صُلِبَ فِی الْکُنَاسَهِ یَا ابْنَ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ قَالَ وَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَدَهُ عَلَى کَتِفِی وَ قَالَ یَا حُسَیْنُ یَخْرُجُ مِنْ صُلْبِکَ رَجُلٌ یُقَالُ لَهُ زَیْدٌ یُقْتَلُ مَظْلُوماً إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهِ حُشِرَ وَ أَصْحَابَهُ إِلَى الْجَنَّه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۰

[۱۱۰]– کفایه الأثر الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْعَلَوِیِّ الْمَعْرُوفِ بِالْجُوَانِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمَدِینِیِّ عَنْ عُمَارَهَ بْنِ زَیْدٍ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلَاءِ قَالَ: قُلْتُ لِزَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع مَا تَقُولُ فِی الشَّیْخَیْنِ قَالَ أَلْعَنُهُمَا قُلْتُ فَأَنْتَ صَاحِبُ الْأَمْرِ قَالَ لَا وَ لَکِنِّی مِنَ- الْعِتْرَهِ قُلْتُ فَإِلَى مَنْ تَأْمُرُنَا قَالَ عَلَیْکَ بِصَاحِبِ الشَّعْرِ وَ أَشَارَ إِلَى الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۱

[۱۱۱]– الأمالی للشیخ الطوسی أَحْمَدُ بْنُ عُبْدُونٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَیْرِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ رِزْقٍ عَنْ مِهْزَمِ بْنِ أَبِی بُرْدَهَ الْأَسَدِیِّ قَالَ: دَخَلْتُ الْمَدِینَهَ حِدْثَانَ صَلْبِ زَیْدٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَسَاعَهَ رَآنِی قَالَ یَا مِهْزَمُ مَا فَعَلَ زَیْدٌ قَالَ قُلْتُ صُلِبَ قَالَ أَیْنَ قَالَ قُلْتُ فِی کُنَاسَهِ بَنِی أَسَدٍ قَالَ أَنْتَ رَأَیْتَهُ مَصْلُوباً فِی کُنَاسَهِ بَنِی أَسَدٍ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَبَکَى حَتَّى بَکَتِ النِّسَاءُ خَلْفَ السُّتُورِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ بَقِیَ لَهُمْ عِنْدَهُ طِلْبَهٌ مَا أَخَذُوهَا مِنْهُ بَعْدُ قَالَ فَجَعَلْتُ أُفَکِّرُ وَ أَقُولُ أَیُّ شَیْ‏ءٍ طِلْبَتُهُمْ بَعْدَ الْقَتْلِ وَ الصَّلْبِ قَالَ فَوَدَّعْتُهُ وَ انْصَرَفْتُ حَتَّى انْتَهَیْتُ إِلَى الْکُنَاسَهِ فَإِذَا أَنَا بِجَمَاعَهٍ فَأَشْرَفْتُ عَلَیْهِمْ فَإِذَا زَیْدٌ قَدْ أَنْزَلُوهُ مِنْ خَشَبَتِهِ یُرِیدُونَ أَنْ یُحْرِقُوهُ قَالَ قُلْتُ هَذِهِ الطِّلْبَهُ الَّتِی قَالَ لِی‏ / بحارالأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۱

[۱۱۲]– و اگر غیب مى‏ دانستم قطعا خیر بیشترى مى‏ اندوختم  / سوره اعراف آیه ۱۸۸

[۱۱۳]– کفایه الأثر عَلِیُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُوسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَخْزُومٍ مَوْلَى بَنِی هَاشِمٍ قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْفَضْلِ الْمَطِیرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْفَرْغَانِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَلَوِیِّ قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ حَدَّثَنَا عُبَیْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ الطَّائِیُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَلَوِیِّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بُکَیْرٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ ع وَ عِنْدَهُ صَالِحُ بْنُ بِشْرٍ فَسَلَّمْتُ عَلَیْهِ وَ هُوَ یُرِیدُ الْخُرُوجَ إِلَى الْعِرَاقِ فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ حَدِّثْنِی بِشَیْ‏ءٍ سَمِعْتَهُ عَنْ أَبِیکَ ع فَقَالَ نَعَمْ‏ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِ بِنِعْمَهٍ فَلْیَحْمَدِ اللَّهَ وَ مَنِ اسْتَبْطَأَ الرِّزْقَ فَلْیَسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَ مَنْ أَحْزَنَهُ أَمْرٌ فَلْیَقُلْ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ فَقُلْتُ زِدْنِی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَرْبَعَهٌ أَنَا لَهُمُ الشَّفِیعُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ الْمُکْرِمُ لِذُرِّیَّتِی وَ الْقَاضِی لَهُمْ حَوَائِجَهُمْ وَ السَّاعِی لَهُمْ فِی أُمُورِهِمْ عِنْدَ اضْطِرَارِهِمْ إِلَیْهِ وَ الْمُحِبُّ لَهُمْ بِقَلْبِهِ وَ لِسَانِهِ قَالَ فَقُلْتُ زِدْنِی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مِنْ فَضْلِ مَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیْکُمْ قَالَ نَعَمْ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَحَبَّنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فِی اللَّهِ حُشِرَ مَعَنَا وَ أَدْخَلْنَاهُ مَعَنَا الْجَنَّهَ یَا ابْنَ بُکَیْرٍ مَنْ تَمَسَّکَ بِنَا فَهُوَ مَعَنَا فِی الدَّرَجَاتِ الْعُلَى یَا ابْنَ بُکَیْرٍ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى اصْطَفَى مُحَمَّداً ص وَ اخْتَارَنَا لَهُ ذُرِّیَّهً فَلَوْلَانَا لَمْ یَخْلُقِ اللَّهُ تَعَالَى الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهَ یَا ابْنَ بُکَیْرٍ بِنَا عُرِفَ اللَّهُ وَ بِنَا عُبِدَ اللَّهُ وَ نَحْنُ السَّبِیلُ إِلَى اللَّهِ وَ مِنَّا الْمُصْطَفَى وَ الْمُرْتَضَى وَ مِنَّا یَکُونُ الْمَهْدِیُّ قَائِمُ هَذِهِ الْأُمَّهِ قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ هَلْ عَهِدَ إِلَیْکُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص مَتَى یَقُومُ قَائِمُکُمْ قَالَ یَا ابْنَ بُکَیْرٍ إِنَّکَ لَنْ تَلْحَقَهُ وَ إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ تَلِیهُ سِتَّهٌ مِنَ الْأَوْصِیَاءِ بَعْدَ هَذَا ثُمَّ یَجْعَلُ اللَّهُ خُرُوجَ قَائِمِنَا فَیَمْلَؤُهَا قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً فَقُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ لَسْتَ صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ أَنَا مِنَ الْعِتْرَهِ فَعُدْتُ فَعَادَ إِلَیَّ فَقُلْتُ هَذَا الَّذِی تَقُولُ عَنْکَ أَوْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ‏ لَوْ کُنْتُ أَعْلَمُ الْغَیْبَ لَاسْتَکْثَرْتُ مِنَ الْخَیْرِ- لَا وَ لَکِنْ عَهْدٌ عَهِدَهُ إِلَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص ثُمَّ أَنْشَأَ یَقُولُ- / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۱

نَحْنُ سَادَاتُ قُرَیْشٍ وَ قِوَامُ الْحَقِّ فِینَا- نَحْنُ الْأَنْوَارُ الَّتِی مِنْ قَبْلِ کَوْنِ الْخَلْقِ کُنَّا
نَحْنُ مِنَّا الْمُصْطَفَى الْمُخْتَارُ وَ الْمَهْدِیُّ مِنَّا فَبِنَا قَدْ عُرِفَ اللَّهُ وَ بِالْحَقِّ أَقَمْنَا
سَوْفَ یَصْلَاهُ سَعِیرٌ مَنْ تَوَلَّى الْیَوْمَ عَنَّا

 

[۱۱۴]– سوره بقره آیه ۲۳۵

[۱۱۵]– الکافی مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْجَارُودِ عَنْ مُوسَى بْنِ بَکْرِ بْنِ دَأْبٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع: أَنَّ زَیْدَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ دَخَلَ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ مَعَهُ کُتُبٌ مِنْ أَهْلِ الْکُوفَهِ یَدْعُونَهُ فِیهَا إِلَى أَنْفُسِهِمْ وَ یُخْبِرُونَهُ بِاجْتِمَاعِهِمْ وَ یَأْمُرُونَهُ بِالْخُرُوجِ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع هَذِهِ الْکُتُبُ ابْتِدَاءٌ مِنْهُمْ أَوْ جَوَابُ مَا کَتَبْتَ بِهِ إِلَیْهِمْ وَ دَعَوْتَهُمْ إِلَیْهِ فَقَالَ بَلِ ابْتِدَاءٌ مِنَ الْقَوْمِ لِمَعْرِفَتِهِمْ بِحَقِّنَا وَ بِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ لِمَا یَجِدُونَ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ وُجُوبِ مَوَدَّتِنَا وَ فَرْضِ طَاعَتِنَا وَ لِمَا نَحْنُ فِیهِ مِنَ الضِّیقِ وَ الضَّنْکِ وَ الْبَلَاءِ- فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ الطَّاعَهَ مَفْرُوضَهٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ سُنَّهٌ أَمْضَاهَا فِی الْأَوَّلِینَ وَ کَذَلِکَ یُجْرِیهَا فِی الْآخِرِینَ وَ الطَّاعَهُ لِوَاحِدٍ مِنَّا وَ الْمَوَدَّهُ لِلْجَمِیعِ وَ أَمْرُ اللَّهِ یَجْرِی لِأَوْلِیَائِهِ بِحُکْمٍ مَوْصُولٍ وَ قَضَاءٍ مَفْصُولٍ وَ حَتْمٍ مَقْضِیٍّ وَ قَدَرٍ مَقْدُورٍ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى لِوَقْتٍ مَعْلُومٍ فَ لا یَسْتَخِفَّنَّکَ الَّذِینَ لا یُوقِنُونَ‏- إِنَّهُمْ لَنْ یُغْنُوا عَنْکَ مِنَ اللَّهِ شَیْئاً فَلَا تَعْجَلْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا یَعْجَلُ لِعَجَلَهِ الْعِبَادِ وَ لَا تَسْبِقَنَّ اللَّهَ فَتُعْجِزُکَ الْبَلِیَّهُ فَتَصْرَعُکَ قَالَ فَغَضِبَ زَیْدٌ عِنْدَ ذَلِکَ ثُمَّ قَالَ لَیْسَ الْإِمَامُ مِنَّا مَنْ جَلَسَ فِی بَیْتِهِ وَ أَرْخَى سِتْرَهُ وَ ثَبَّطَ عَنِ الْجِهَادِ وَ لَکِنَّ الْإِمَامَ مِنَّا مَنْ مَنَعَ حَوْزَتَهُ وَ جَاهَدَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ‏ حَقَّ جِهَادِهِ وَ دَفَعَ عَنْ رَعِیَّتِهِ وَ ذَبَّ عَنْ حَرِیمِهِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع هَلْ تَعْرِفُ یَا أَخِی مِنْ نَفْسِکَ شَیْئاً مِمَّا نَسَبْتَهَا إِلَیْهِ فَتَجِی‏ءَ عَلَیْهِ بِشَاهِدٍ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ أَوْ حُجَّهٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَوْ تَضْرِبَ بِهِ مَثَلًا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَلَّ حَلَالًا وَ حَرَّمَ حَرَاماً وَ فَرَضَ فَرَائِضَ وَ ضَرَبَ أَمْثَالًا وَ سَنَّ سُنَناً وَ لَمْ یَجْعَلِ الْإِمَامَ الْقَائِمَ بِأَمْرِهِ فِی شُبْهَهٍ فِیمَا فَرَضَ لَهُ مِنَ الطَّاعَهِ أَنْ یَسْبِقَهُ بِأَمْرٍ قَبْلَ مَحَلِّهِ أَوْ یُجَاهِدَ فِیهِ قَبْلَ حُلُولِهِ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی الصَّیْدِ- لا تَقْتُلُوا الصَّیْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ‏ أَ فَقَتْلُ الصَّیْدِ أَعْظَمُ أَمْ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ وَ جَعَلَ لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ مَحَلًّا وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَ‏ وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا- وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَ‏ لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ‏ فَجَعَلَ الشُّهُورَ عِدَّهً مَعْلُومَهً فَجَعَلَ فِیهَا أَرْبَعَهً حُرُماً وَ قَالَ‏ فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَهَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللَّهِ‏ ثُمَّ قَالَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى‏ فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ‏ فَجَعَلَ لِذَلِکَ مَحَلًّا وَ قَالَ‏ وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَهَ النِّکاحِ حَتَّى یَبْلُغَ الْکِتابُ أَجَلَهُ‏ فَجَعَلَ لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ مَحَلًّا وَ لِکُلِّ أَجَلٍ کِتَاباً- فَإِنْ کُنْتَ عَلَى بَیِّنَهٍ مِنْ رَبِّکَ وَ یَقِینٍ مِنْ أَمْرِکَ وَ تِبْیَانٍ مِنْ شَأْنِکَ فَشَأْنَکَ وَ إِلَّا فَلَا تَرُومَنَّ أَمْراً أَنْتَ مِنْهُ فِی شَکٍّ وَ شُبْهَهٍ وَ لَا تَتَعَاطَ زَوَالَ مُلْکٍ لَمْ یَنْقَضِ أُکُلُهُ وَ لَمْ یَنْقَطِعْ مَدَاهُ وَ لَمْ یَبْلُغِ الْکِتَابُ أَجَلَهُ فَلَوْ قَدْ بَلَغَ مَدَاهُ وَ انْقَطَعَ أُکُلُهُ وَ بَلَغَ الْکِتَابُ أَجَلَهُ لَانْقَطَعَ الْفَصْلُ وَ تَتَابَعَ النِّظَامُ وَ لَأَعْقَبَ اللَّهُ فِی التَّابِعِ وَ الْمَتْبُوعِ الذُّلَّ وَ الصَّغَارَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ إِمَامٍ ضَلَّ عَنْ وَقْتِهِ فَکَانَ التَّابِعُ فِیهِ أَعْلَمَ مِنَ الْمَتْبُوعِ أَ تُرِیدُ یَا أَخِی أَنْ تُحْیِیَ مِلَّهَ قَوْمٍ قَدْ کَفَرُوا بِآیَاتِ اللَّهِ وَ عَصَوْا رَسُولَهُ وَ اتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ بِغَیْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ وَ ادَّعَوُا الْخِلَافَهَ بِلَا بُرْهَانٍ مِنَ اللَّهِ وَ لَا عَهْدٍ مِنْ رَسُولِهِ أُعِیذُکَ بِاللَّهِ یَا أَخِی أَنْ تَکُونَ غَداً الْمَصْلُوبَ بِالْکُنَاسَهِ ثُمَّ ارْفَضَّتْ عَیْنَاهُ وَ سَالَتْ دُمُوعُهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ مَنْ هَتَکَ سِتْرَنَا وَ جَحَدَنَا حَقَّنَا وَ أَفْشَى سِرَّنَا وَ نَسَبَنَا إِلَى غَیْرِ جَدِّنَا وَ قَالَ فِینَا مَا لَمْ نَقُلْهُ فِی أَنْفُسِنَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۳

[۱۱۶]– الکافی عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ رَجُلٍ ذَکَرَهُ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع کَیْفَ صَنَعْتُمْ بِعَمِّی زَیْدٍ قُلْتُ إِنَّهُمْ کَانُوا یَحْرُسُونَهُ فَلَمَّا شَفَّ النَّاسُ أَخَذْنَا خَشَبَتَهُ فَدَفَنَّاهُ فِی جُرُفٍ عَلَى شَاطِئِ الْفُرَاتِ فَلَمَّا أَصْبَحُوا جَالَتِ الْخَیْلُ یَطْلُبُونَهُ فَوَجَدُوهُ فَأَحْرَقُوهُ فَقَالَ أَ فَلَا أَوْقَرْتُمُوهُ حَدِیداً وَ أَلْقَیْتُمُوهُ فِی الْفُرَاتِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ لَعَنَ اللَّهُ قَاتِلَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۵

[۱۱۷]– سوره حج آیه ۴۰ / ترجمه: و قطعا خدا به کسى که [دین] او را یارى مى ‏کند یارى مى‏ دهد چرا که خدا سخت نیرومند شکست‏ ناپذیر است.

[۱۱۸] – سوره فصلت آیه ۳۳ / ترجمه: و کیست‏ خوشگفتارتر از آن کس که به سوى خدا دعوت نماید و کار نیک کند و گوید من [در برابر خدا] از تسلیم‏شدگانم

[۱۱۹]– تفسیر فرات بن إبراهیم جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ مُعَنْعَناً عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع قَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ فِی کُلِّ زَمَانٍ خِیَرَهً وَ مِنْ کُلِّ خِیَرَهٍ مُنْتَجَباً حَبْوَهً مِنْهُ قَالَ‏ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ‏ فَلَمْ یَزَلِ اللَّهُ یَتَنَاسَخُ خِیَرَتَهُ حَتَّى أَخْرَجَ مُحَمَّداً ص مِنْ أَفْضَلِ تُرْبَهٍ وَ أَطْهَرِ عِتْرَهٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ فَلَمَّا قَبَضَ مُحَمَّداً ص افْتَخَرَتْ قُرَیْشٌ عَلَى سَائِرِ الْأَنْبِیَاءِ بِأَنَّ مُحَمَّداً ص کَانَ قُرَشِیّاً وَ دَانَتِ الْعَجَمُ لِلْعَرَبِ بِأَنَّ مُحَمَّداً ص کَانَ عَرَبِیّاً حَتَّى ظَهَرَتِ الْکَلِمَهُ وَ تَمَّتِ النِّعْمَهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ وَ أَجِیبُوا إِلَى الْحَقِّ وَ کُونُوا أَعْوَاناً لِمَنْ دَعَاکُمْ إِلَیْهِمْ وَ لَا تَأْخُذُوا سُنَّهَ بَنِی إِسْرَائِیلَ کَذَّبُوا أَنْبِیَاءَهُمْ وَ قَتَلُوا أَهْلَ بَیْتِ نَبِیِّهِمْ ثُمَّ أَنَا أُذَکِّرُکُمْ أَیُّهَا السَّامِعُونَ لِدَعْوَتِهِ الْمُتَفَهِّمُونَ مَقَالَتَنَا بِاللَّهِ الْعَظِیمِ الَّذِی لَمْ یَذْکُرِ الْمُذَکِّرُونَ بِمِثْلِهِ إِذَا ذَکَرْتُمُوهُ وَجِلَتْ قُلُوبُکُمْ وَ اقْشَعَرَّتْ لِذَلِکَ جُلُودُکُمْ أَ لَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّا وُلْدُ نَبِیِّکُمُ الْمَظْلُومُونَ الْمَقْهُورُونَ فَلَا سَهْمٌ وُفِّینَا وَ لَا تُرَاثٌ أُعْطِینَا وَ مَا زَالَتْ بُیُوتُنَا تُهْدَمُ وَ حَرَمُنَا تُنْتَهَکُ وَ قَائِلُنَا یُعْرَفُ یُولَدُ مَوْلُودُنَا فِی الْخَوْفِ وَ یَنْشَأُ نَاشِئُنَا بِالْقَهْرِ وَ یَمُوتُ مَیِّتُنَا بِالذُّلِّ وَیْحَکُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَیْکُمْ جِهَادَ أَهْلِ الْبَغْیِ وَ الْعُدْوَانِ مِنْ أُمَّتِکُمْ عَلَى بَغْیِهِمْ وَ فَرَضَ نُصْرَهَ أَوْلِیَائِهِ الدَّاعِینَ إِلَى اللَّهِ وَ إِلَى کِتَابِهِ قَالَ‏ وَ لَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ[۱۱۹] وَیْحَکُمْ إِنَّا قَوْمٌ غَضِبْنَا لِلَّهِ رَبِّنَا وَ نَقِمْنَا الْجَوْرَ الْمَعْمُولَ بِهِ فِی أَهْلِ مِلَّتِنَا وَ وَضَعْنَا مَنْ تَوَارَثَ الْإِمَامَهَ وَ الْخِلَافَهَ وَ یَحْکُمُ بِالْهَوَاءِ وَ نَقَضَ الْعَهْدَ وَ صَلَّى الصَّلَاهَ لِغَیْرِ وَقْتِهَا وَ أَخَذَ الزَّکَاهَ مِنْ غَیْرِ وَجْهِهَا وَ دَفَعَهَا إِلَى غَیْرِ أَهْلِهَا وَ نَسَکَ الْمَنَاسِکَ بِغَیْرِ هَدْیِهَا وَ أَزَالَ الْأَفْیَاءَ وَ الْأَخْمَاسَ وَ الْغَنَائِمَ وَ مَنَعَهَا الْفُقَرَاءَ وَ الْمَسَاکِینَ وَ ابْنَ السَّبِیلِ وَ عَطَّلَ الْحُدُودَ وَ أَخَذَ بِهَا الْجَزِیلَ وَ حَکَمَ بِالرِّشَا وَ الشَّفَاعَاتِ وَ الْمَنَازِلِ وَ قَرَّبَ الْفَاسِقِینَ وَ مَثَّلَ بِالصَّالِحِینَ وَ اسْتَعْمَلَ الْخِیَانَهَ وَ خَوَّنَ أَهْلَ الْأَمَانَهِ وَ سَلَّطَ الْمَجُوسَ وَ جَهَّزَ الْجُیُوشَ وَ خَلَّدَ فِی الْمَحَابِسِ وَ جَلَدَ الْمُبِینَ‏ وَ قَتَلَ الْوَالِدَ وَ أَمَرَ بِالْمُنْکَرِ وَ نَهَى عَنِ الْمَعْرُوفِ بِغَیْرِ مَأْخُوذٍ عَنْ کِتَابِ اللَّهِ وَ لَا سُنَّهِ نَبِیِّهِ ثُمَّ یَزْعُمُ زَاعِمُکُمْ أَنَّ اللَّهَ اسْتَخْلَفَهُ یَحْکُمُ بِخِلَافِهِ وَ یَصُدُّ عَنْ سَبِیلِهِ وَ یَنْتَهِکُ مَحَارِمَهُ وَ یَقْتُلُ مَنْ دَعَا إِلَى أَمْرِهِ فَمَنْ أَشَرُّ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَهً مِمَّنِ‏ افْتَرى‏ عَلَى اللَّهِ کَذِباً* أَوْ صَدَّ عَنْ سَبِیلِهِ أَوْ بَغَاهُ عِوَجاً وَ مَنْ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهُ أَجْراً مِمَّنْ أَطَاعَهُ وَ آذَنَ بِأَمْرِهِ وَ جَاهَدَ فِی سَبِیلِهِ وَ سَارَعَ فِی الْجِهَادِ وَ مَنْ أَحْقَرُ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَهً مِمَّنْ یَزْعُمُ أَنَّ بِغَیْرِ ذَلِکَ یَمُنُّ عَلَیْهِ ثُمَّ یَتْرُکُ ذَلِکَ اسْتِخْفَافاً بِحَقِّهِ وَ تَهَاوُناً فِی أَمْرِ اللَّهِ وَ إِیثَاراً لِلدُّنْیَا- وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِین‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۶

[۱۲۰]– و سکرات مرگ به راستى در رسید این همان است که از آن مى‏ گریختى / سوره ق آیه ۱۹

[۱۲۱]– ، تفسیر فرات بن إبراهیم الْقَاسِمُ بْنُ عُبَیْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ وَشِیکٍ عَنْ سَعِیدِ بْنِ جُبَیْرٍ قَالَ: قُلْتُ لِمُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ کَیْفَ زَیْدُ بْنُ عَلِیٍّ فِی قُلُوبِ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ لَا أُحَدِّثُکَ عَنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ وَ لَکِنْ أُحَدِّثُکَ عَنْ رَجُلٍ یُقَالُ لَهُ النَّازِلِیُّ بِالْمَدِینَهِ قَالَ صَحِبْتُ زَیْداً مَا بَیْنَ مَکَّهَ وَ الْمَدِینَهِ وَ کَانَ یُصَلِّی الْفَرِیضَهَ ثُمَّ یُصَلِّی مَا بَیْنَ الصَّلَاهِ إِلَى الصَّلَاهِ وَ یُصَلِّی اللَّیْلَ کُلَّهُ وَ یُکْثِرُ التَّسْبِیحَ وَ یُرَدِّدُ وَ جاءَتْ سَکْرَهُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِکَ ما کُنْتَ مِنْهُ تَحِیدُ[۱۲۱] فَصَلَّى بِنَا لَیْلَهً ثُمَّ رَدَّدَ هَذِهِ الْآیَهَ إِلَى قَرِیبٍ مِنْ نِصْفِ اللَّیْلِ فَانْتَبَهْتُ وَ هُوَ رَافِعٌ یَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ یَقُولُ إِلَهِی عَذَابُ الدُّنْیَا أَیْسَرُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَهِ ثُمَّ انْتَحَبَ فَقُمْتُ إِلَیْهِ وَ قُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لَقَدْ جَزِعْتَ فِی لَیْلَتِکَ هَذِهِ جَزَعاً مَا کُنْتُ أَعْرِفُهُ قَالَ وَیْحَکَ یَا نَازِلِیُّ إِنِّی رَأَیْتُ اللَّیْلَهَ وَ أَنَا فِی سُجُودِی إِذْ رُفِعَ لِی زُمْرَهٌ مِنَ النَّاسِ عَلَیْهِمْ ثِیَابٌ مَا رَأَتْهُ الْأَبْصَارُ حَتَّى أَحَاطُوا بِی وَ أَنَا سَاجِدٌ فَقَالَ کَبِیرُهُمُ الَّذِی یَسْمَعُونَ مِنْهُ أَ هُوَ ذَلِکَ قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَبْشِرْ یَا زَیْدُ فَإِنَّکَ مَقْتُولٌ فِی اللَّهِ وَ مَصْلُوبٌ وَ مَحْرُوقٌ بِالنَّارِ وَ لَا تَمَسُّکَ النَّارُ بَعْدَهَا أَبَداً فَانْتَبَهْتُ وَ أَنَا فَزِعٌ وَ اللَّهِ یَا نَازِلِیُّ لَوَدِدْتُ أَنِّی أُحْرِقْتُ بِالنَّارِ ثُمَّ أُحْرِقْتُ بِالنَّارِ وَ أَنَّ اللَّهَ أَصْلَحَ لِهَذِهِ الْأُمَّهِ أَمْرَهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۸

[۱۲۲]– المصباح للکفعمی‏ فِی أَوَّلِ یَوْمٍ مِنْ صَفَرٍ کَانَ مَقْتَلُ زَیْد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۸

[۱۲۳]– وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ خَصِیبٍ الْوَابِشِیِّ قَالَ: کُنْتُ إِذَا رَأَیْتُ زَیْدَ بْنَ عَلِیٍّ رَأَیْتُ‏ أَسَارِیرَ النُّورِ فِی وَجْهِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۸

[۱۲۴]– وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ خَالِدٍ مَوْلَى آلِ الزُّبَیْرِ قَالَ: کُنَّا عِنْدَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَدَعَا ابْناً لَهُ یُقَالُ لَهُ زَیْدٌ فَکَبَا لِوَجْهِهِ وَ جَعَلَ یَمْسَحُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ وَ یَقُولُ أُعِیذُکَ بِاللَّهِ أَنْ تَکُونَ زَیْداً الْمَصْلُوبَ بِالْکُنَاسَهِ مَنْ نَظَرَ إِلَى عَوْرَتِهِ مُتَعَمِّداً أَصْلَى اللَّهُ وَجْهَهُ النَّار / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۹

[۱۲۵]– أَخْبَرَنِی الشَّرِیفُ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنِ‏الْحَسَنِ بْنِ یَحْیَى قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْحُسَیْنِ عَنْ یَحْیَى بْنِ مُسَاوِرٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ زِیَادِ بْنِ الْمُنْذِرِ قَالَ: قَدِمْتُ الْمَدِینَهَ فَجَعَلْتُ کُلَّمَا سَأَلْتُ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ قِیلَ لِی ذَلِکَ حَلِیفُ الْقُرْآن‏ / الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج‏۲، ص: ۱۷۱ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۹

[۱۲۶]–  وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِلْحُسَیْنِ یَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ صُلْبِکَ یُقَالُ لَهُ زَیْدٌ یَتَخَطَّى هُوَ وَ أَصْحَابُهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ رِقَابَ النَّاسِ غُرّاً مُحَجَّلِینَ‏ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهَ … بِغَیْرِ حِسابٍ‏. / عیون أخبار الرضا علیه السلام، ج‏۱، ص: ۲۴۹ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۲۰۹

[۱۲۷]– الْمُتَهَجِّدُ، وَ غَیْرُهُ‏ السَّاعَهُ الرَّابِعَهُ مِنِ ارْتِفَاعِ النَّهَارِ إِلَى زَوَالِ الشَّمْسِ- لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع اللَّهُمَّ صَفَا نُورُکَ فِی أَتَمِّ عَظَمَتِکَ وَ عَلَا ضِیَاؤُکَ فِی أَبْهَى ضَوْئِکَ أَسْأَلُکَ بِنُورِکَ الَّذِی نَوَّرْتَ بِهِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ وَ قَصَمْتَ بِهِ الْجَبَابِرَهَ وَ أَحْیَیْتَ بِهِ الْأَمْوَاتَ وَ أَمَتَّ بِهِ الْأَحْیَاءَ وَ جَمَعْتَ بِهِ الْمُتَفَرِّقَ وَ فَرَّقْتَ بِهِ الْمُجْتَمِعَ وَ أَتْمَمْتَ بِهِ الْکَلِمَاتِ وَ أَقَمْتَ بِهِ السَّمَاوَاتِ أَسْأَلُکَ بِحَقِّ وَلِیِّکَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع الذَّابِّ عَنْ دِینِکَ وَ الْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِکَ وَ أُقَدِّمُهُ بَیْنَ یَدَیْ حَوَائِجِی أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۸۳، ص: ۳۴۳

[۱۲۸]– کشف، کشف الغمه وُلِدَ عَلِیٌّ ع بِالْمَدِینَهِ فِی الْخَمِیسِ الْخَامِسِ مِنْ شَعْبَانَ مِنْ سَنَهِ ثَمَانٍ وَ ثَلَاثِینَ مِنَ الْهِجْرَهِ فِی أَیَّامِ جَدِّهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع قَبْلَ وَفَاتِهِ بِسَنَتَیْنِ وَ أُمُّهُ أُمُّ وَلَدٍ اسْمُهَا غَزَالَهُ وَ قِیلَ بَلْ کَانَ اسْمُهَا شَاهْ‏زَنَانَ بِنْتَ یَزْدَجَرْدَ وَ قِیلَ غَیْرُ ذَلِکَ  وَ قَالَ الْحَافِظُ عَبْدُ الْعَزِیزِ أُمُّهُ یُقَالُ لَهَا سَلَامَهُ وَ قَالَ إِبْرَاهِیمُ بْنُ إِسْحَاقَ أُمُّهُ غَزَالَهُ أُمُّ وَلَدٍ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷

[۱۲۹]– َ وَ اسْمُ أُمِّهِ شَهْزَنَانُ وَ قِیلَ شَهْرَبَانُوَیْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳

[۱۳۰]– بصائر الدرجات إِبْرَاهِیمُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِیِّ عَنْ نَصْرِ بْنِ مُزَاحِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: لَمَّا قَدِمَ بِابْنَهِ یَزْدَجَرْدَ عَلَى عُمَرَ وَ أُدْخِلَتِ الْمَدِینَهَ أَشْرَفَ لَهَا عَذَارَى الْمَدِینَهِ وَ أَشْرَقَ الْمَسْجِدُ بِضَوْءِ وَجْهِهَا فَلَمَّا دَخَلَتِ الْمَسْجِدَ وَ رَأَتْ عُمَرَ غَطَّتْ وَجْهَهَا وَ قَالَتْ آهْ بِیرُوجْ بَادَا هُرْمُزَ[۱۳۰] قَالَ فَغَضِبَ عُمَرُ وَ قَالَ تَشْتِمُنِی هَذِهِ وَ هَمَّ بِهَا فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ لَیْسَ لَکَ ذَلِکَ أَعْرِضْ عَنْهَا إِنَّهَا تَخْتَارُ رَجُلًا مِنَ الْمُسْلِمِینَ ثُمَّ احْسُبْهَا بِفَیْئِهِ عَلَیْهِ فَقَالَ عُمَرُ اخْتَارِی قَالَ فَجَاءَتْ حَتَّى وَضَعَتْ یَدَهَا عَلَى رَأْسِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع مَا اسْمُکِ فَقَالَتْ جَهَانْشَاهُ فَقَالَ بَلْ شَهْرَبَانُوَیْهِ ثُمَّ نَظَرَ إِلَى الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ لیلدن [لَیُولَدَنَ‏] لَکَ مِنْهَا غُلَامٌ خَیْرُ أَهْلِ الْأَرْض‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹

[۱۳۱]– َ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ جَرِیرِ بْنِ رُسْتُمَ الطَّبَرِیُ‏ لَیْسَ التَّارِیخِیَ‏ لَمَّا وَرَدَ سَبْیُ الْفُرْسِ إِلَى الْمَدِینَهِ أَرَادَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بَیْعَ النِّسَاءِ وَ أَنْ یَجْعَلَ الرِّجَالَ عَبِیداً فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ أَکْرِمُوا کَرِیمَ کُلِّ قَوْمٍ فَقَالَ عُمَرُ قَدْ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِذَا أَتَاکُمْ کَرِیمُ قَوْمٍ فَأَکْرِمُوهُ وَ إِنْ خَالَفَکُمْ فَقَالَ لَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع‏[۱۳۱] هَؤُلَاءِ قَوْمٌ قَدْ أَلْقَوْا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ وَ رَغِبُوا فِی الْإِسْلَامِ وَ لَا بُدَّ أَنْ یَکُونَ لِی فِیهِمْ ذُرِّیَّهٌ وَ أَنَا أُشْهِدُ اللَّهَ وَ أُشْهِدُکُمْ أَنِّی قَدْ أَعْتَقْتُ نَصِیبِی مِنْهُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ فَقَالَ جَمِیعُ بَنِی هَاشِمٍ قَدْ وَهَبْنَا حَقَّنَا أَیْضاً لَکَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ أَنِّی قَدْ أَعْتَقْتُ مَا وَهَبُوا لِی لِوَجْهِ اللَّه فَقَالَ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ وَ قَدْ وَهَبْنَا حَقَّنَا لَکَ یَا أَخَا رَسُولِ اللَّهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ أَنَّهُمْ قَدْ وَهَبُوا لِی حَقَّهُمْ وَ قَبِلْتُهُ وَ أُشْهِدُکَ أَنِّی قَدْ أَعْتَقْتُهُمْ لِوَجْهِکَ فَقَالَ عُمَرُ لِمَ نَقَضْتَ عَلَیَّ عَزْمِی فِی الْأَعَاجِمِ وَ مَا الَّذِی رَغَّبَکَ عَنْ رَأْیِی فِیهِمْ فَأَعَادَ عَلَیْهِ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِی إِکْرَامِ الْکُرَمَاءِ فَقَالَ عُمَرُ قَدْ وَهَبْتُ لِلَّهِ وَ لَکَ یَا أَبَا الْحَسَنِ مَا یَخُصُّنِی وَ سَائِرَ مَا لَمْ یُوهَبْ لَکَ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع اللَّهُمَّ اشْهَدْ عَلَى مَا قَالُوهُ وَ عَلَى عِتْقِی إِیَّاهُمْ فَرَغِبَ جَمَاعَهٌ مِنْ قُرَیْشٍ فِی أَنْ یَسْتَنْکِحُوا النِّسَاءَ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع هُنَّ لَا یُکْرَهْنَ عَلَى ذَلِکَ وَ لَکِنْ یُخَیَّرْنَ مَا اخْتَرْنَهُ عُمِلَ بِهِ فَأَشَارَ جَمَاعَهٌ إِلَى شَهْرَبَانُوَیْهِ بِنْتِ کِسْرَى فَخُیِّرَتْ وَ خُوطِبَتْ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ وَ الْجَمْعُ حُضُورٌ فَقِیلَ لَهَا مَنْ تَخْتَارِینَ مِنْ خُطَّابِکِ وَ هَلْ أَنْتِ مِمَّنْ تُرِیدِینَ بَعْلًا فَسَکَتَتْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ قَدْ أَرَادَتْ وَ بَقِیَ الِاخْتِیَارُ فَقَالَ عُمَرُ وَ مَا عِلْمُکَ بِإِرَادَتِهَا الْبَعْلَ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ إِذَا أَتَتْهُ کَرِیمَهُ قَوْمٍ لَا وَلِیَّ لَهَا وَ قَدْ خُطِبَتْ یَأْمُرُ أَنْ یُقَالَ لَهَا أَنْتِ رَاضِیَهٌ بِالْبَعْلِ فَإِنِ اسْتَحْیَتْ وَ سَکَتَتْ جَعَلَ إِذْنَهَا صُمَاتَهَا وَ أَمَرَ بِتَزْوِیجِهَا وَ إِنْ قَالَتْ لَا لَمْ یُکْرِهْهَا عَلَى مَا تَخْتَارُهُ وَ إِنَّ شَهْرَبَانُوَیْهِ أُرِیَتِ الْخُطَّابَ فَأَوْمَأَتْ بِیَدِهَا وَ اخْتَارَتِ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ ع فَأُعِیدَ الْقَوْلُ عَلَیْهَا فِی التَّخْیِیرِ فَأَشَارَتْ بِیَدِهَا وَ قَالَتْ هَذَا إِنْ کُنْتُ مُخَیَّرَهً وَ جَعَلَتْ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع وَلِیَّهَا وَ تَکَلَّمَ حُذَیْفَهُ بِالْخِطْبَهِ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع مَا اسْمُکِ فَقَالَتْ شَاهْ‏زَنَانُ بِنْتُ کِسْرَى قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنْتِ شَهْرَبَانُوَیْهِ وَ أُخْتُکِ مُرْوَارِیدُ بِنْتُ کِسْرَى قَالَتْ آریه قَالَ الْمُبَرِّدُ کَانَ اسْمُ أُمِّ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع سُلَافَهَ مِنْ وُلْدِ یَزْدَجَرْدَ مَعْرُوفَهَ النَّسَبِ مِنْ خَیْرَاتِ النِّسَاءِ وَ قِیلَ خَوْلَهُ وَ لَقَبُهُ ع ذُو الثَّفِنَاتِ وَ الْخَالِصُ وَ الزَّاهِدُ وَ الْخَاشِعُ وَ الْبَکَّاءُ وَ الْمُتَهَجِّدُ وَ الرُّهْبَانِیُّ وَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ وَ سَیِّدُ الْعَابِدِینَ وَ السَّجَّادُ وَ کُنْیَتُهُ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ أَبُو الْحَسَنِ بَابُهُ یَحْیَى ابْنُ أُمِّ الطَّوِیلِ الْمَدْفُونُ بِوَاسِطٍ قَتَلَهُ الْحَجَّاجُ لَعَنَهُ اللَّه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۵

[۱۳۲]– وَ کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع وَلَّى حُرَیْثَ بْنَ جَابِرٍ الْحَنَفِیَّ جَانِباً مِنَ الْمَشْرِقِ فَبَعَثَ إِلَیْهِ بِنْتَیْ یَزْدَجَرْدَ بْنِ شَهْرِیَارَ بْنِ کِسْرَى فَنَحَلَ ابْنَهُ الْحُسَیْنَ ع شَاهْ‏زَنَانَ مِنْهُمَا فَأَوْلَدَهَا زَیْنَ الْعَابِدِینَ ع وَ نَحَلَ الْأُخْرَى مُحَمَّدَ بْنَ أَبِی بَکْرٍ فَوَلَدَتْ لَهُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی بَکْرٍ فَهُمَا ابْنَا خَالَهٍ. / الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج‏۲، ص: ۱۳۷

[۱۳۳]– الخرائج و الجرائح رُوِیَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: لَمَّا قَدِمَتِ ابْنَهُ یَزْدَجَرْدَ بْنِ شَهْرِیَارَ آخِرِ مُلُوکِ الْفُرْسِ وَ خَاتِمَتِهِمْ عَلَى عُمَرَ وَ أُدْخِلَتِ الْمَدِینَهَ اسْتَشْرَفَتْ لَهَا عَذَارَى الْمَدِینَهِ وَ أَشْرَقَ الْمَجْلِسُ بِضَوْءِ وَجْهِهَا وَ رَأَتْ عُمَرَ فَقَالَتْ آهْ بِیرُوزْ بَادْ هُرْمُزَ فَغَضِبَ عُمَرُ وَ قَالَ شَتَمَتْنِی هَذِهِ الْعِلْجَهُ وَ هَمَّ بِهَا فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ ع لَیْسَ لَکَ إِنْکَارٌ عَلَى مَا لَا تَعْلَمُهُ فَأَمَرَ أَنْ یُنَادِیَ عَلَیْهَا فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع- لَا یَجُوزُ بَیْعُ بَنَاتِ الْمُلُوکِ وَ إِنْ کُنَّ کَافِرَاتٍ وَ لَکِنِ اعْرِضِ عَلَیْهَا أَنْ تَخْتَارَ رَجُلًا مِنَ‏الْمُسْلِمِینَ حَتَّى تَتَزَوَّجَ مِنْهُ وَ تَحْسُبَ صَدَاقَهَا عَلَیْهِ مِنْ عَطَائِهِ مِنْ بَیْتِ الْمَالِ یَقُومُ مَقَامَ الثَّمَنِ فَقَالَ عُمَرُ أَفْعَلُ وَ عَرَضَ عَلَیْهَا أَنْ تَخْتَارَ فَجَالَتْ فَوَضَعَتْ یَدَهَا عَلَى مَنْکِبِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ چه نام دارى اى کنیزک یَعْنِی مَا اسْمُکِ یَا صَبِیَّهُ قَالَتْ جَهَانْشَاهُ فَقَالَ بَلْ شَهْرَبَانُوَیْهِ قَالَتْ تِلْکَ أُخْتِی قَالَ راست گفتى أَیْ صَدَقْتِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى الْحُسَیْنِ فَقَالَ احْتَفِظْ بِهَا وَ أَحْسِنْ إِلَیْهَا فَسَتَلِدُ لَکَ خَیْرَ أَهْلِ الْأَرْضِ فِی زَمَانِهِ بَعْدَکَ وَ هِیَ أُمُّ الْأَوْصِیَاءِ الذُّرِّیَّهِ الطَّیِّبَهِ فَوَلَدَتْ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ زَیْنَ الْعَابِدِینَ ع‏[۱۳۳] وَ یُرْوَى أَنَّهَا مَاتَتْ فِی نِفَاسِهَا بِهِ وَ إِنَّمَا اخْتَارَتِ الْحُسَیْنَ ع لِأَنَّهَا رَأَتْ فَاطِمَهَ ع وَ أَسْلَمَتْ قَبْلَ أَنْ یَأْخُذَهَا عَسْکَرُ الْمُسْلِمِینَ وَ لَهَا قِصَّهٌ وَ هِیَ أَنَّهَا قَالَتْ رَأَیْتُ فِی النَّوْمِ قَبْلَ وُرُودِ عَسْکَرِ الْمُسْلِمِینَ کَأَنَّ مُحَمَّداً رَسُولَ اللَّهِ ص دَخَلَ دَارَنَا وَ قَعَدَ مَعَ الْحُسَیْنِ ع وَ خَطَبَنِی لَهُ وَ زَوَّجَنِی مِنْهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ کَانَ ذَلِکَ یُؤَثِّرُ فِی قَلْبِی وَ مَا کَانَ لِی خَاطِرٌ غَیْرُ هَذَا فَلَمَّا کَانَ فِی اللَّیْلَهِ الثَّانِیَهِ رَأَیْتُ فَاطِمَهَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ ص قَدْ أَتَتْنِی وَ عَرَضَتْ عَلَیَّ الْإِسْلَامَ فَأَسْلَمْتُ ثُمَّ قَالَتْ إِنَّ الْغَلَبَهَ تَکُونُ لِلْمُسْلِمِینَ وَ إِنَّکِ تَصِلِینَ عَنْ قَرِیبٍ إِلَى ابْنِی الْحُسَیْنِ سَالِمَهً- لَا یُصِیبُکِ بِسُوءٍ أَحَدٌ قَالَتْ وَ کَانَ مِنَ الْحَالِ أَنِّی خَرَجْتُ إِلَى الْمَدِینَهِ مَا مَسَّ یَدِی إِنْسَانٌ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰

[۱۳۴]– الإرشاد سَأَلَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ- شَاهْ‏زَنَانَ بِنْتَ کِسْرَى حِینَ أُسِرَتْ مَا حَفِظْتِ عَنْ أَبِیکِ بَعْدَ وَقْعَهِ الْفِیلِ قَالَتْ حَفِظْتُ عَنْهُ أَنَّهُ کَانَ یَقُولُ إِذَا غَلَبَ اللَّهُ عَلَى أَمْرٍ ذَلَّتِ الْمَطَامِعُ دُونَهُ وَ إِذَا انْقَضَتِ الْمُدَّهُ کَانَ الْحَتْفُ‏[۱۳۴] فِی‏ الْحِیلَهِ فَقَالَ ع مَا أَحْسَنَ مَا قَالَ أَبُوکِ تَذِلُّ الْأُمُورُ لِلْمَقَادِیرِ حَتَّى یَکُونَ الْحَتْفُ فِی التَّدْبِیر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۱

[۱۳۵]– المحاضرات عَنِ الرَّاغِبِ وَ ابْنِ الْجَوْزِیِّ فِی مَنَاقِبِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ أَنَّهُ قَالَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِیزِ یَوْماً وَ قَدْ قَامَ مِنْ عِنْدِهِ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مَنْ أَشْرَفُ النَّاسِ فَقَالُوا أَنْتُمْ فَقَالَ کَلَّا فَإِنَّ أَشْرَفَ النَّاسِ هَذَا الْقَائِمُ مِنْ عِنْدِی‏ آنِفاً مَنْ أَحَبَّ النَّاسُ أَنْ یَکُونُوا مِنْهُ وَ لَمْ یُحِبَّ أَنْ یَکُونَ مِنْ أَحَدٍ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۳

[۱۳۶]– رَبِیعُ الْأَبْرَارِ عَنِ الزَّمَخْشَرِیِّ رُوِیَ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ: لِلَّهِ مِنْ عِبَادِهِ خِیَرَتَانِ فَخِیَرَتُهُ مِنَ الْعَرَبِ قُرَیْشٌ وَ مِنَ الْعَجَمِ فَارِسُ وَ کَانَ یَقُولُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ أَنَا ابْنُ الْخِیَرَتَیْنِ لِأَنَّ جَدَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أُمَّهُ بِنْتُ یَزْدَجَرْدَ الْمَلِکِ  وَ أَنْشَأَ أَبُو الْأَسْوَدِ-

وَ إِنَّ غُلَاماً بَیْنَ کِسْرَى وَ هَاشِمٍ-          لَأَکْرَمُ مَنْ نِیطَتْ عَلَیْهِ التَّمَائِمُ  / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۴

[۱۳۷]– العدد القویه قَالَ رَجُلٌ لِسَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ مَا رَأَیْتُ رَجُلًا أَوْرَعَ مِنْ فُلَانٍ قَالَ فَهَلْ رَأَیْتَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ قَالَ لَا قَالَ مَا رَأَیْتُ رَجُلًا أَوْرَعَ مِنْهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۴۴ / کشف الغمه فی معرفه الأئمه (ط – القدیمه)، ج‏۲، ص: ۸۰

[۱۳۸]– المناقب‏ لابن شهرآشوب سن، المحاسن قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ‏ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ یَمْشِی مِشْیَهً کَأَنَّ عَلَى رَأْسِهِ الطَّیْرَ لَا یَسْبِقُ یَمِینُهُ شِمَالَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۰

[۱۳۹]– الإرشاد رَوَى أَبُو مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِیزِ بْنِ أَبِی حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِی یَقُولُ‏ مَا رَأَیْتُ قَطُّ هَاشِمِیّاً أَفْضَلَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۳

[۱۴۰]– إعلام الورى‏[۱۴۰] شا، الإرشاد رَوَى عَمْرُو بْنُ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ یُصَلِّی فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَهِ أَلْفَ رَکْعَهٍ وَ کَانَتِ الرِّیحُ تُمِیلُهُ بِمَنْزِلَهِ السُّنْبُلَه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۴

[۱۴۱]– الإرشاد رَوَى سُفْیَانُ الثَّوْرِیُّ عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ قَالَ: ذُکِرَ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَضْلُهُ فَقَالَ حَسْبُنَا أَنْ نَکُونَ مِنْ صَالِحِی قَوْمِنَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۴

[۱۴۲]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ سَلَمَهَ بْنِ شَبِیبٍ‏ عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ التَّمِیمِیِّ قَالَ سَمِعْتُ شَیْخاً مِنْ عَبْدِ الْقَیْسِ یَقُولُ قَالَ طَاوُسٌ دَخَلْتُ الْحِجْرَ فِی اللَّیْلِ فَإِذَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع قَدْ دَخَلَ فَقَامَ یُصَلِّی فَصَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ سَجَدَ قَالَ فَقُلْتُ رَجُلٌ صَالِحٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ الْخَیْرِ لَأَسْتَمِعَنَّ إِلَى دُعَائِهِ فَسَمِعْتُهُ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ- عُبَیْدُکَ بِفِنَائِکَ مِسْکِینُکَ بِفِنَائِکَ فَقِیرُکَ بِفِنَائِکَ سَائِلُکَ بِفِنَائِکَ قَالَ طَاوُسٌ فَمَا دَعَوْتُ بِهِنَّ فِی کَرْبٍ إِلَّا فُرِّجَ عَنِّی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۵

[۱۴۳]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنِ عَمَّارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ عَنْ زُرَارَهَ قَالَ: سُمِعَ سَائِلٌ فِی جَوْفِ اللَّیْلِ وَ هُوَ یَقُولُ أَیْنَ الزَّاهِدُونَ فِی الدُّنْیَا أَیْنَ الرَّاغِبُونَ فِی الْآخِرَهِ فَهَتَفَ بِهِ هَاتِفٌ مِنْ نَاحِیَهِ الْبَقِیعِ نَسْمَعُ صَوْتَهُ وَ لَا نَرَى شَخْصَهُ ذَاکَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۶

[۱۴۴]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الرَّافِعِیِّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: حَجَجْتُ مَعَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَالْتَاثَتِ النَّاقَهُ عَلَیْهِ فِی سَیْرِهَا فَأَشَارَ إِلَیْهَا بِالْقَضِیبِ ثُمَّ قَالَ آهِ لَوْ لَا الْقِصَاصُ وَ رَدَّ یَدَهُ عَنْهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۶

[۱۴۵]– الإرشاد بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ: حَجَّ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مَاشِیاً فَسَارَ عِشْرِینَ یَوْماً مِنَ الْمَدِینَهِ إِلَى مَکَّه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۶

[۱۴۶]– الإرشاد رَوَى عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِیِّ قَالَ: لَمْ أُدْرِکْ أَحَداً مِنْ أَهْلِ هَذَا الْبَیْتِ یَعْنِی بَیْتَ النَّبِیِّ ص أَفْضَلَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۶

[۱۴۷]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِی یُونُسَ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِیهِ وَ غَیْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِنَا أَنَّ فَتًى مِنْ قُرَیْشٍ جَلَسَ إِلَى سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ‏فَطَلَعَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ الْقُرَشِیُّ لِابْنِ الْمُسَیَّبِ مَنْ هَذَا یَا أَبَا مُحَمَّدٍ فَقَالَ هَذَا سَیِّدُ الْعَابِدِینَ عَلِیُّ [بْنُ‏] الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِب‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۶

[۱۴۸]– فتح الأبواب ذَکَرَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ مِنْ رُوَاهِ أَصْحَابِنَا فِی أَمَالِیهِ عَنْ عِیسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبِی بَکْرٍ الْکُوفِیِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ حَبِیبٍ الْعَطَّارِ الْکُوفِیِّ قَالَ: خَرَجْنَا حُجَّاجاً فَرَحَلْنَا مِنْ زُبَالَهَ لَیْلًا فَاسْتَقْبَلَتْنَا رِیحٌ سَوْدَاءُ مُظْلِمَهٌ فَتَقَطَّعَتِ الْقَافِلَهَ فَتِهْتُ فِی تِلْکَ الصَّحَارِی وَ الْبَرَارِی فَانْتَهَیْتُ إِلَى وَادٍ قَفْرٍ فَلَمَّا أَنْ جَنَّ اللَّیْلُ أَوَیْتُ إِلَى شَجَرَهٍ عَادِیَهٍ فَلَمَّا أَنِ اخْتَلَطَ الظَّلَامُ إِذَا أَنَا بِشَابٍّ قَدْ أَقْبَلَ عَلَیْهِ أَطْمَارٌ بِیضٌ تَفُوحُ مِنْهُ رَائِحَهُ الْمِسْکِ فَقُلْتُ فِی نَفْسِی هَذَا وَلِیٌّ مِنْ أَوْلِیَاءِ اللَّهِ مَتَى مَا أَحَسَّ بِحَرَکَتِی خَشِیتُ نِفَارَهُ وَ أَنْ أَمْنَعَهُ عَنِ کَثِیرٍ مِمَّا یُرِیدُ فِعَالَهُ فَأَخْفَیْتُ نَفْسِی مَا اسْتَطَعْتُ فَدَنَا إِلَى الْمَوْضِعِ فَتَهَیَّأَ لِلصَّلَاهِ ثُمَّ وَثَبَ قَائِماً وَ هُوَ یَقُولُ یَا مَنْ أَحَازَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ مَلَکُوتاً وَ قَهَرَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ جَبَرُوتاً أَوْلِجْ قَلْبِی فَرَحَ الْإِقْبَالِ عَلَیْکَ وَ أَلْحِقْنِی بِمَیْدَانِ الْمُطِیعِینَ لَکَ قَالَ ثُمَّ دَخَلَ فِی الصَّلَاهِ فَلَمَّا أَنْ رَأَیْتُهُ قَدْ هَدَأَتْ أَعْضَاؤُهُ وَ سَکَنَتْ حَرَکَاتُهُ قُمْتُ إِلَى الْمَوْضِعِ الَّذِی تَهَیَّأَ لِلصَّلَاهِ فَإِذَا بِعَیْنٍ تُفِیضُ بِمَاءٍ أَبْیَضَ فَتَهَیَّأْتُ لِلصَّلَاهِ ثُمَّ قُمْتُ خَلْفَهُ فَإِذَا أَنَا بِمِحْرَابٍ کَأَنَّهُ مُثِّلَ فِی ذَلِکَ الْوَقْتِ فَرَأَیْتُهُ کُلَّمَا مَرَّ بِآیَهٍ فِیهَا ذِکْرُ الْوَعْدِ وَ الْوَعِیدِ یُرَدِّدُهَا بِأَشْجَانِ الْحَنِینِ فَلَمَّا أَنْ تَقَشَّعَ الظَّلَامُ وَثَبَ قَائِماً وَ هُوَ یَقُولُ- یَا مَنْ قَصَدَهُ الطَّالِبُونَ فَأَصَابُوهُ مُرْشِداً وَ أَمَّهُ الْخَائِفُونَ فَوَجَدُوهُ مُتَفَضِّلًا وَ لَجَأَ إِلَیْهِ الْعَابِدُونَ فَوَجَدُوهُ نَوَّالًا مَتَى رَاحَهُ مَنْ نَصَبَ لِغَیْرِکَ بَدَنَهُ وَ مَتَى فَرَحُ مَنْ قَصَدَ سِوَاکَ بِنِیَّتِهِ إِلَهِی قَدْ تَقَشَّعَ الظَّلَامُ وَ لَمْ أَقْضِ مِنْ خِدْمَتِکَ وَطَراً وَ لَا مِنْ حاض [حِیَاضِ‏] مُنَاجَاتِکَ مَدَراً صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ افْعَلْ بِی أَوْلَى الْأَمْرَیْنِ بِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ فَخِفْتُ أَنْ یَفُوتَنِی شَخْصُهُ وَ أَنْ یَخْفَى عَلَیَّ أَثَرُهُ فَتَعَلَّقْتُ بِهِ فَقُلْتُ لَهُ بِالَّذِی أَسْقَطَ عَنْکَ مَلَالَ التَّعَبِ وَ مَنَحَکَ شِدَّهَ شَوْقِ لَذِیذِ الرُّعْبِ إِلَّا أَلْحَقْتَنِی مِنْکَ جَنَاحَ رَحْمَهٍ وَ کَنَفَ‏[۱۴۸] رِقَّهٍ فَإِنِّی ضَالٌّ وَ بُغْیَتِی‏کُلُّ مَا صَنَعْتَ وَ مُنَایَ کُلُّ مَا نَطَقْتَ فَقَالَ لَوْ صَدَقَ تَوَکُّلُکَ مَا کُنْتَ ضَالًّا وَ لَکِنِ اتَّبِعْنِی وَ اقْفُ أَثَرِی فَلَمَّا أَنْ صَارَ بِجَنْبِ الشَّجَرَهِ أَخَذَ بِیَدِی فَخُیِّلَ إِلَیَّ أَنَّ الْأَرْضَ تُمَدُّ مِنْ تَحْتِ قَدَمِی فَلَمَّا انْفَجَرَ عَمُودُ الصُّبْحِ قَالَ لِی أَبْشِرْ فَهَذِهِ مَکَّهُ قَالَ فَسَمِعْتُ الضَّجَّهَ وَ رَأَیْتُ الْمَحَجَّهَ فَقُلْتُ بِالَّذِی تَرْجُوهُ یَوْمَ الْآزِفَهِ وَ یَوْمَ الْفَاقَهِ مَنْ أَنْتَ فَقَالَ لِی أَمَّا إِذْ أَقْسَمْتَ فَأَنَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِین‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۷

[۱۴۹]–  قب، المناقب لابن شهرآشوب وَ کَفَاکَ مِنْ زُهْدِهِ الصَّحِیفَهُ الْکَامِلَهُ وَ النُّدَبُ الْمَرْوِیَّهُ عَنْهُ ع فَمِنْهَا مَا رَوَى الزُّهْرِیُّ یَا نَفْسُ حَتَّامَ إِلَى الْحَیَاهِ سُکُونُکِ وَ إِلَى الدُّنْیَا وَ عِمَارَتِهَا رُکُونُکِ أَمَا اعْتَبَرْتِ بِمَنْ مَضَى مِنْ أَسْلَافِکِ وَ مَنْ وَارَتْهُ الْأَرْضُ مِنْ أُلَّافِکِ وَ مَنْ فُجِعْتِ بِهِ مِنْ إِخْوَانِکِ.

شِعْرٌ-

فَهُمْ فِی بُطُونِ الْأَرْضِ بَعْدَ ظُهُورِهَا-             مَحَاسِنُهُمْ فِیهَا بَوَالٍ دَوَاثِرُ

خَلَتْ دُورُهُمْ مِنْهُمْ وَ أَقْوَتْ عِرَاصُهُمْ-             وَ سَاقَتْهُمْ نَحْوَ الْمَنَایَا الْمَقَادِرُ-

وَ خَلَّوْا عَنِ الدُّنْیَا وَ مَا جَمَعُوا لَهَا-             وَ ضَمَّتْهُمْ تَحْتَ التُّرَابِ الْحَفَائِرُ

وَ مِنْهَا مَا رَوَى الصَّادِقُ ع حَتَّى مَتَى تَعِدُنِی الدُّنْیَا وَ تُخْلِفُ وَ آتَمِنُهَا فَتَخُونُ‏

فهم فی بطون الأرض بعد ظهورها             محاسنهم فیها بوال دواثر

خلت دورهم منهم و أقوت عراصهم             و ساقتهم نحو المنایا المقادر

و خلوا عن الدنیا و ما جمعوا لها             و ضمتهم تحت التراب الحفائر

و أنت على الدنیا مکب منافس             لخطابها فیها حریص مکاثر

على خطر تمسى و تصبح لاهیا             أ تدرى بما ذا لو عقلت تخاطر

و ان امرأ یسعى لدنیاه دائبا             و یذهل عن أخراه لا شک خاسر

و فی ذکر هول الموت و القبر و البلى             عن اللهو و اللذات للمرء زاجر

أبعد اقتراب الأربعین تربص             و شیب قذال منذر للکابر [للاکابر] ظ

کأنّک معنى بما هو ضائر             لنفسک عمدا عن الرشد حائر

وَ أَسْتَنْصِحُهَا فَتَغُشُّ- لَا تُحْدِثُ جَدِیدَهً إِلَّا تُخْلِقُ مِثْلَهَا وَ لَا تَجْمَعُ شَمْلًا إِلَّا بِتَفْرِیقِ بَیْنٍ حَتَّى کَأَنَّهَا غَیْرَى أَوْ مُحْتَجِبَهٌ تَغَارُ عَلَى أُلَّافٍ وَ تَحْسُدُ أَهْلَ النِّعَمِ.

أمسوا رمیما فی التراب و عطلت             مجالسهم منهم و اخلت مقاصر

و حلوا بدار لا تزاور بینهم             و أنى لسکان القبور التزاور

فما أن ترى الا قبورا ثووا بها             مسطحه تسفى علیها الا عاصر

فما صرفت کف المنیه اذ أنت             مبادره تهوى إلیه الذخائر

و لا دفعت عنه الحصون التی بنى             و حف بها أنهارها و الدساکر

و لا قارعت عنه المنیه حیله             و لا طمعت فی الذب عنه العساکر

ملیک عزیز لا یرد قضاؤه             حکیم علیم نافذ الامر قاهر

عنى کل ذى عزّ لعزه وجهه             فکم من عزیز للمهیمن صاغر

لقد خضعت و استسلمت و تضاءلت             لعزه ذى العرش الملوک الجبابر

و فی دون ما عاینت من فجعاتها             الى دفعها داع و بالزهد آمر

فجد و لا تغفل و کن متیقظا             فعما قلیل یترک الدار عامر

فشمر و لا تفتر فعمرک زائل             و أنت الى دار الإقامه صائر

و لا تطلب الدنیا فان نعیمها             و ان نلت منها غبه لک ضائر

فَقَدْ آذَنَتْنِی بِانْقِطَاعٍ وَ فُرْقَهٍ-             وَ أَوْمَضَ لِی مِنْ کُلِّ أُفُقٍ بُرُوقُهَا.

 

وَ مِنْهَا مَا رَوَى سُفْیَانُ بْنُ عُیَیْنَهَ أَیْنَ السَّلَفُ الْمَاضُونَ وَ الْأَهْلُ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ

ألا لا و لکنا نغر نفوسنا             و تشغلنا اللذات عما نحاذر

و کیف یلذ العیش من هو موقف             بموقف عدل یوم تبلى السرائر

کأنا نرى أن لا نشور و أننا             سدى ما لنا بعد الممات مصادر

أما قد نرى فی کل یوم و لیله             یروح علینا صرفها و یباکر

تعاورنا آفاتها و همومها             و کم قد نرى یبقى لها المتعاور

فلا هو مغبوط بدنیاه آمن             و لا هو عن تطلابها النفس قاصر

بل أوردته بعد عزّ و منعه             موارد سوء ما لهن مصادر

فلما رأى أن لا نجاه و أنه             هو الموت لا ینجیه منه التحاذر

تندم اذ لم تغن عنه ندامه             علیه و أبکته الذنوب الکبائر

أحاطت به أحزانه و همومه             و أبلس لما أعجزته المقادر

فلیس له من کربه الموت فارج             و لیس له ممّا یحاذر ناصر

و قد جشأت خوف المنیه نفسه             ترددها منه اللها و الحناجر

الْأَنْبِیَاءُ وَ الْمُرْسَلُونَ طَحَنَتْهُمْ وَ اللَّهُ الْمَنُونُ وَ تَوَالَتْ عَلَیْهِمُ السِّنُونَ وَ فَقَدَتْهُمُ الْعُیُونُ وَ إِنَّا إِلَیْهِمْ لَصَائِرُونَ وَ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ.

فکم موجع یبکى علیه مفجع             و مستنجد صبرا و ما هو صابر

و مسترجع داع له اللّه مخلصا             یعدد منه کل ما هو ذاکر

و کم شامت مستبشر بوفاته             و عما قلیل للذى صار صائر

و حل أحبّ القوم کان بقربه             یحث على تجهیزه و یبادر

و شمر من قد أحضروه لغسله             و وجه لما فاض للقبر حافر

و کفن فی ثوبین و اجتمعت له             مشیعه إخوانه و العشائر

لعاینت من قبح المنیه منظرا             یهال لمرآه و یرتاع ناظر

أکابر أولاد یهیج اکتئابهم             اذا ما تناساه البنون الاصاغر

و ربه نسوان علیه جوازع             مدا معهن فوق الخدود غوازر

فولوا علیه معولین و کلهم             لمثل الذی لاقى أخوه محاذر

کشاء رتاع آمنین بدالها             بمدیته بادى الذراعین حاسر

فریعت و لم ترتع قلیلا و أجفلت             فلما نأى عنها الذی هو جاذر

إِذَا کَانَ هَذَا نَهْجَ مَنْ کَانَ قَبْلَنَا-             فَإِنَّا عَلَى آثَارِهِمْ نَتَلَاحَقُ‏

فَکُنْ عَالِماً أَنْ سَوْفَ تُدْرِکُ مَنْ مَضَى-             وَ لَوْ عَصَمَتْکَ الرَّاسِیَاتُ الشَّوَاهِقُ‏

فَمَا هَذِهِ دَارَ الْمُقَامَهِ فَاعْلَمَنْ             وَ لَوْ عُمِّرَ الْإِنْسَانُ مَا ذَرَّ شَارِقٌ

ثوى مفردا فی لحده و توزعت             مواریثه أولاده و الاصاهر

و أحنوا على أمواله یقسمونها             فلا حامد منهم علیها و شاکر

فیا عامر الدنیا و یا ساعیا لها             و یا آمنا من أن تدور الدوائر

و لم تتزود للرحیل و قد دنا             و أنت على حال و شک مسافر

فیا لهف نفسى کم اسوف توبتى             و عمرى فان و الردى لی ناظر

و کل الذی أسلفت فی الصحف مثبت             یجازى علیه عادل الحکم قاهر

تخرب ما یبقى و تعمر فانیا             فلا ذاک موفور و لا ذاک عامر

و هل لک ان وافاک حتفک بغته             و لم تکتسب خیرا لدى اللّه عاذر

أ ترضى بأن تفنى الحیاه و تنقضى             و دینک منقوص و مالک وافر.

 

[۱۵۰]– المناقب لابن شهرآشوب وَ مِمَّا جَاءَ فِی صَدَقَتِهِ ع مَا رُوِیَ فِی الْحِلْیَهِ، وَ شَرَفِ النَّبِیِّ، وَ الْأَغَانِی‏، وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بِالْإِسْنَادِ عَنِ الثُّمَالِیِّ وَ عَنِ الْبَاقِرِ ع‏ أَنَّهُ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَحْمِلُ جِرَابَ الْخُبْزِ عَلَى ظَهْرِهِ بِاللَّیْلِ فَیَتَصَدَّقُ بِهِ. قَالَ أَبُو حَمْزَهَ الثُّمَالِیُّ وَ سُفْیَانُ الثَّوْرِیُّ کَانَ ع یَقُولُ‏ إِنَّ صَدَقَهَ السِّرِّ تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۸

[۱۵۱]– وَ فِی رِوَایَهِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ‏ أَنَّهُ کَانَ فِی الْمَدِینَهِ کَذَا وَ کَذَا بَیْتاً یَأْتِیهِمْ رِزْقُهُمْ وَ مَا یَحْتَاجُونَ إِلَیْهِ لَا یَدْرُونَ مِنْ أَیْنَ یَأْتِیهِمْ فَلَمَّا مَاتَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ع فَقَدُوا ذَلِکَ فَصَرَخُوا صَرْخَهً وَاحِدَهً. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۸

[۱۵۲]– الْحِلْیَهُ، قَالَ: إِنَّ عَائِشَهَ سَمِعَتْ أَهْلَ الْمَدِینَهِ یَقُولُونَ مَا فَقَدْنَا صَدَقَهَ السِّرِّ حَتَّى مَاتَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۸

[۱۵۳]– وَ فِی خَبَرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع‏ أَنَّهُ کَانَ یَخْرُجُ فِی اللَّیْلَهِ الظَّلْمَاءِ فَیَحْمِلُ الْجِرَابَ عَلَى ظَهْرِهِ حَتَّى یَأْتِیَ بَاباً بَاباً فَیَقْرَعُهُ ثُمَّ یُنَاوِلُ مَنْ کَانَ یَخْرُجُ إِلَیْهِ وَ کَانَ یُغَطِّی وَجْهَهُ إِذَا نَاوَلَ فَقِیراً لِئَلَّا یَعْرِفَهُ الْخَبَرَ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۸

[۱۵۴]– وَ فِی خَبَرٍ أَنَّهُ کَانَ إِذَا جَنَّهُ اللَّیْلُ وَ هَدَأَتِ الْعُیُونُ قَامَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَجَمَعَ مَا یَبْقَى فِیهِ عَنْ قُوتِ أَهْلِهِ وَ جَعَلَهُ فِی جِرَابٍ وَ رَمَى بِهِ عَلَى عَاتِقِهِ وَ خَرَجَ إِلَى دُورِ الْفُقَرَاءِ وَ هُوَ مُتَلَثِّمٌ وَ یُفَرِّقُ عَلَیْهِمْ وَ کَثِیراً مَا کَانُوا قِیَاماً عَلَى أَبْوَابِهِمْ یَنْتَظِرُونَهُ فَإِذَا رَأَوْهُ تَبَاشَرُوا بِهِ وَ قَالُوا جَاءَ صَاحِبُ الْجِرَابِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۹

[۱۵۵]– حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِیدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْمَنْصُورِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ: لَمَّا وُضِعَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع عَلَى السَّرِیرِ لِیُغَسَّلَ نُظِرَ إِلَى ظَهْرِهِ وَ عَلَیْهِ مِثْلُ رُکَبِ الْإِبِلِ مِمَّا کَانَ یَحْمِلُ عَلَى ظَهْرِهِ إِلَى مَنَازِلِ الْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاکِینِ. / علل الشرائع، ج‏۱، ص: ۲۳۱ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۰

[۱۵۶]– الْأَغَانِی‏، قَالَ نَافِعٌ قَالَ ع‏ مَا أَکَلْتُ بِقَرَابَتِی مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص شَیْئاً قَط / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۳

[۱۵۷]– وَ کَانَ ع یَمُرُّ عَلَى الْمَدَرَهِ فِی وَسَطِ الطَّرِیقِ فَیَنْزِلُ عَنْ دَابَّتِهِ حَتَّى یُنَحِّیَهَا بِیَدِهِ عَنِ الطَّرِیق‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۳

[۱۵۸]– عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ‏ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرَّ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص عَلَى الْمُجَذَّمِینَ‏[۱۵۸] وَ هُوَ رَاکِبٌ حِمَارَهُ‏ وَ هُمْ یَتَغَدَّوْنَ‏[۱۵۸] فَدَعَوْهُ إِلَى الْغَدَاءِ فَقَالَ أَمَا إِنِّی لَوْ لَا أَنِّی صَائِمٌ لَفَعَلْتُ فَلَمَّا صَارَ إِلَى مَنْزِلِهِ أَمَرَ بِطَعَامٍ فَصُنِعَ وَ أَمَرَ أَنْ یَتَنَوَّقُوا فِیهِ‏[۱۵۸] ثُمَّ دَعَاهُمْ فَتَغَدَّوْا عِنْدَهُ‏ وَ تَغَدَّى مَعَهُم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۴

[۱۵۹]– علل الشرائع مَاجِیلَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدٍ الْعَطَّارِ عَنِ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَهْلٍ الْبَحْرَانِیِّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: یُنَادِی مُنَادٍ یَوْمَ الْقِیَامَهِ أَیْنَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ فَکَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع یَخْطِرُ بَیْنَ الصُّفُوف‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۳ / علل الشرائع، ج‏۱، ص: ۲۳۰

[۱۶۰]– کشف، کشف الغمه قَالَ أَبُو عُمَرَ الزَّاهِدُ فِی کِتَابِ الْیَوَاقِیتِ فِی اللُّغَهِ قَالَتِ الشِّیعَهُ إِنَّمَا سُمِّیَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ سَیِّدَ الْعَابِدِینَ لِأَنَّ الزُّهْرِیَّ رَأَى فِی مَنَامِهِ کَأَنَّ یَدَهُ مَخْضُوبَهٌ غَمْسَهً قَالَ فَعَبَّرَهَا فَقِیلَ إِنَّکَ تُبْتَلَى بِدَمٍ خَطَأً قَالَ وَ کَانَ عَامِلًا لِبَنِی أُمَیَّهَ فَعَاقَبَ رَجُلًا فَمَاتَ فِی الْعُقُوبَهِ فَخَرَجَ هَارِباً وَ تَوَحَّشَ وَ دَخَلَ إِلَى غَارٍ وَ طَالَ شَعْرُهُ قَالَ وَ حَجَّ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَقِیلَ لَهُ هَلْ لَکَ فِی الزُّهْرِیِّ قَالَ إِنَّ لِی فِیهِ قَالَ أَبُو الْعَبَّاسِ هَکَذَا کَلَامُ الْعَرَبِ إِنَّ لِی فِیهِ لَا یُقَالُ غَیْرُهُ قَالَ فَدَخَلَ عَلَیْهِ فَقَالَ لَهُ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکَ مِنْ قُنُوطِکَ مَا لَا أَخَافُ عَلَیْکَ مِنْ ذَنْبِکَ فَابْعَثْ بِدِیَهٍ مُسَلَّمَهٍ إِلَى أَهْلِهِ وَ اخْرُجْ إِلَى أَهْلِکَ وَ مَعَالِمِ دِینِکَ قَالَ فَقَالَ فَرَّجْتَ عَنِّی یَا سَیِّدِی وَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالاتِهِ وَ کَانَ الزُّهْرِیُّ بَعْدَ ذَلِکَ یَقُولُ یُنَادِی مُنَادٍ فِی الْقِیَامَهِ لِیَقُمْ سَیِّدُ الْعَابِدِینَ فِی زَمَانِهِ فَیَقُومُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْن‏ /  بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷

[۱۶۱]– سوره آل عمرتن ـیه ۱۳۴:  خشم خود را فرو مى ‏برند و از مردم در مى‏ گذرند و خداوند نکوکاران را دوست دارد.

[۱۶۲]– إعلام الورى شا، الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ وَ غَیْرِهِ قَالُوا وَقَفَ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ فَأَسْمَعَهُ وَ شَتَمَهُ فَلَمْ یُکَلِّمْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لِجُلَسَائِهِ لَقَدْ سَمِعْتُمْ مَا قَالَ هَذَا الرَّجُلُ وَ أَنَا أُحِبُّ أَنْ تَبْلُغُوا مَعِی إِلَیْهِ حَتَّى تَسْمَعُوا مِنِّی رَدِّی عَلَیْهِ قَالَ فَقَالُوا لَهُ نَفْعَلُ وَ لَقَدْ کُنَّا نُحِبُّ أَنْ یَقُولَ لَهُ وَ یَقُولَ فَأَخَذَ نَعْلَیْهِ وَ مَشَى وَ هُوَ یَقُولُ- وَ الْکاظِمِینَ الْغَیْظَ وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ‏ فَعَلِمْنَا أَنَّهُ لَا یَقُولُ لَهُ شَیْئاً قَالَ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى مَنْزِلَ الرَّجُلِ فَصَرَخَ بِهِ فَقَالَ قُولُوا لَهُ هَذَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ قَالَ فَخَرَجَ إِلَیْنَا مُتَوَثِّباً لِلشَّرِّ وَ هُوَ لَا یَشُکُّ أَنَّهُ‏ إِنَّمَا جَاءَ مُکَافِئاً لَهُ عَلَى بَعْضِ مَا کَانَ مِنْهُ فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ یَا أَخِی إِنَّکَ کُنْتَ قَدْ وَقَفْتَ عَلَیَّ آنِفاً فَقُلْتَ وَ قُلْتَ فَإِنْ کُنْتَ قُلْتَ مَا فِیَّ فَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْهُ وَ إِنْ کُنْتَ قُلْتَ مَا لَیْسَ فِیَّ فَغَفَرَ اللَّهُ لَکَ قَالَ فَقَبَّلَ الرَّجُلُ بَیْنَ عَیْنَیْهِ وَ قَالَ بَلْ قُلْتُ فِیکَ مَا لَیْسَ فِیکَ وَ أَنَا أَحَقُّ بِهِ‏ قَالَ الرَّاوِی لِلْحَدِیثِ وَ الرَّجُلُ هُوَ الْحَسَنُ بْنُ الْحَسَنِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۴

[۱۶۳]– الکافی عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْقُمِّیُّ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ الْقَصِیرِ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنِ الثُّمَالِیِّ قَالَ: ذُکِرَ عِنْدَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ غَلَاءُ السِّعْرِ فَقَالَ وَ مَا عَلَیَّ مِنْ غَلَائِهِ إِنْ غَلَا فَهُوَ عَلَیْهِ وَ إِنْ رَخُصَ فَهُوَ عَلَی / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۵

[۱۶۴]– فلاح السائل مِنْ کِتَابِ زَهْرَهِ الْمُهَجِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِیزِ الْعَبْدِیِّ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ g إِذَا حَضَرَ الصَّلَاهُ اقْشَعَرَّ جِلْدُهُ وَ اصْفَرَّ لَوْنُهُ وَ ارْتَعَدَ کَالسَّعَفَه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۵

[۱۶۵]– الإرشاد رَوَى الْوَاقِدِیُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَلِیٍّ ع قَالَ: کَانَ هِشَامُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ‏ یُسِی‏ءُ جِوَارِی فَلَقِیَ مِنْهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أَذًى شَدِیدا فَلَمَّا عُزِلَ أَمَرَ بِهِ الْوَلِیدُ أَنْ یُوقَفَ لِلنَّاسِ قَالَ فَمَرَّ بِهِ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع وَ قَدْ أُوقِفَ عِنْدَ دَارِ مَرْوَانَ قَالَ فَسَلَّمَ عَلَیْهِ قَالَ وَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع قَدْ تَقَدَّمَ إِلَى خَاصَّتِهِ أَلَّا یُعَرِّضَ لَهُ أَحَد / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۵

[۱۶۶]– إعلام الورى شا[۱۶۶]، الإرشاد قب، المناقب لابن شهرآشوب رُوِیَ‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع دَعَا مَمْلُوکَهُ مَرَّتَیْنِ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَمَّا أَجَابَهُ فِی الثَّالِثَهِ فَقَالَ لَهُ یَا بُنَیَّ أَ مَا سَمِعْتَ صَوْتِی قَالَ بَلَى قَالَ فَمَا لَکَ لَمْ تُجِبْنِی قَالَ أَمِنْتُکَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ مَمْلُوکِی یَأْمَنُنِی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۶

[۱۶۷]– الإرشاد الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِی نَصْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هَارُونَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِینَارٍ قَالَ: حَضَرَتْ زَیْدَ بْنَ أُسَامَهَ بْنِ زَیْدٍ الْوَفَاهُ فَجَعَلَ یَبْکِی فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ مَا یُبْکِیکَ قَالَ یُبْکِینِی أَنَّ عَلَیَّ خَمْسَهَ عَشَرَ أَلْفَ دِینَارٍ وَ لَمْ أَتْرُکْ لَهَا وَفَاءً فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ لَا تَبْکِ فَهِیَ عَلَیَّ وَ أَنْتَ بَرِی‏ءٌ مِنْهَا فَقَضَاهَا عَنه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۶

[۱۶۸]– الْحُسَیْنِیِّ عَنِ الْآمِدِیِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ قُرَیْبٍ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ عَنِ الزُّهْرِیِّ قَالَ: دَخَلْتُ مَعَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِمَا الصَّلَاهُ وَ السَّلَامُ عَلَى عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ فَاسْتَعْظَمَ عَبْدُ الْمَلِکِ مَا رَأَى مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ بَیْنَ عَیْنَیْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَقَدْ بُیِّنَ عَلَیْکَ الِاجْتِهَادُ وَ لَقَدْ سَبَقَ لَکَ مِنَ اللَّهِ الْحُسْنَى وَ أَنْتَ بَضْعَهٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص قَرِیبُ النَّسَبِ وَکِیدُ السَّبَبِ وَ إِنَّکَ لَذُو فَضْلٍ عَظِیمٍ عَلَى أَهْلِ بَیْتِکَ وَ ذَوِی عَصْرِکَ وَ لَقَدْ أُوتِیتَ مِنَ الْفَضْلِ وَ الْعِلْمِ وَ الدِّینِ وَ الْوَرَعِ مَا لَمْ یُؤْتَهُ أَحَدٌ مِثْلُکَ وَ لَا قَبْلَکَ إِلَّا مَنْ مَضَى مِنْ سَلَفِکَ وَ أَقْبَلَ یُثْنِی عَلَیْهِ وَ یُطْرِیهِ قَالَ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع کُلُّ مَا ذَکَرْتَهُ وَ وَصَفْتَهُ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ تَأْیِیدِهِ وَ تَوْفِیقِهِ فَأَیْنَ شُکْرُهُ عَلَى مَا أَنْعَمَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَقِفُ فِی الصَّلَاهِ حَتَّى تَرِمَ قَدَمَاهُ وَ یَظْمَأُ فِی الصِّیَامِ حَتَّى یُعْصَبَ فُوهُ فَقِیلَ لَهُ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَمْ یَغْفِرْ لَکَ اللَّهُ- ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ فَیَقُولُ ص أَ فَلَا أَکُونُ عَبْداً شَکُوراً الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا أَوْلَى وَ أَبْلَى وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی الْآخِرَهِ وَ الْأُولَى وَ اللَّهِ لَوْ تَقَطَّعَتْ أَعْضَائِی وَ سَالَتْ مُقْلَتَایَ عَلَى صَدْرِی لَنْ أَقُومَ لِلَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ بِشُکْرِ عُشْرِ الْعَشِیرِ مِنْ نِعْمَهٍ وَاحِدَهٍ مِنْ جَمِیعِ نِعَمِهِ الَّتِی لَا یُحْصِیهَا الْعَادُّونَ وَ لَا یَبْلُغُ حَدَّ نِعْمَهٍ مِنْهَا عَلَیَّ جَمِیعُ حَمْدِ الْحَامِدِینَ- لَا وَ اللَّهِ أَوْ یَرَانِیَ اللَّهُ لَا یَشْغَلُنِی شَیْ‏ءٌ عَنْ شُکْرِهِ وَ ذِکْرِهِ فِی لَیْلٍ وَ لَا نَهَارٍ وَ لَا سِرٍّ وَ لَا عَلَانِیَهٍ وَ لَوْ لَا أَنَّ لِأَهْلِی عَلَیَّ حَقّاً وَ لِسَائِرِ النَّاسِ مِنْ خَاصِّهِمْ وَ عَامِّهِمْ عَلَیَّ حُقُوقاً- لَا یَسَعُنِی إِلَّا الْقِیَامُ بِهَا حَسَبَ الْوُسْعِ وَ الطَّاقَهِ حَتَّى أُؤَدِّیَهَا إِلَیْهِمْ لَرَمَیْتُ بِطَرْفِی إِلَى السَّمَاءِ وَ بِقَلْبِی إِلَى اللَّهِ ثُمَّ لَمْ أَرْدُدْهُمَا حَتَّى یَقْضِیَ اللَّهُ عَلَى نَفْسِی‏ وَ هُوَ خَیْرُ الْحاکِمِینَ‏ وَ بَکَى ع وَ بَکَى عَبْدُ الْمَلِکِ وَ قَالَ شَتَّانَ بَیْنَ عَبْدٍ طَلَبَ الْآخِرَهَ وَ سَعى‏ لَها سَعْیَها وَ بَیْنَ مَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا مِنْ أَیْنَ جَاءَتْهُ‏ ما لَهُ فِی الْآخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ‏ ثُمَّ أَقْبَلَ یَسْأَلُهُ عَنْ حَاجَاتِهِ وَ عَمَّا قَصَدَ لَهُ فَشَفَّعَهُ فِیمَنْ شَفَعَ وَ وَصَلَهُ بِمَالٍ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۷

[۱۶۹]– المناقب لابن شهرآشوب کِتَابُ الْأَنْوَارِ إِنَّ إِبْلِیسَ تَصَوَّرَ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ هُوَ قَائِمٌ یُصَلِّی فِی صُورَهِ أَفْعَى لَهُ عَشَرَهُ رُءُوسٍ مُحَدَّدَهُ الْأَنْیَابِ مُتَقَلَّبَهُ الْأَعْیُنِ بِحُمْرَهٍ فَطَلَعَ عَلَیْهِ مِنْ جَوْفِ الْأَرْضِ مِنْ مَوْضِعِ سُجُودِهِ ثُمَّ تَطَاوَلَ فِی مِحْرَابِهِ فَلَمْ یَفْزَعْهُ ذَلِکَ وَ لَمْ یَکْسِرْ طَرْفَهُ إِلَیْهِ فَانْقَضَّ عَلَى رُءُوسِ أَصَابِعِهِ یَکْدُمُهَا بِأَنْیَابِهِ وَ یَنْفُخُ عَلَیْهَا مِنْ نَارِ جَوْفِهِ وَ هُوَ لَا یَکْسِرُ طَرْفَهُ إِلَیْهِ وَ لَا یُحَوِّلُ قَدَمَیْهِ عَنْ مَقَامِهِ وَ لَا یَخْتَلِجُهُ شَکٌّ وَ لَا وَهْمٌ فِی صَلَاتِهِ وَ لَا قِرَاءَتِهِ فَلَمْ یَلْبَثْ إِبْلِیسُ حَتَّى انْقَضَّ إِلَیْهِ شِهَابٌ مُحْرِقٌ مِنَ السَّمَاءِ فَلَمَّا أَحَسَّ بِهِ صَرَخَ وَ قَامَ إِلَى جَانِبِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی صُورَتِهِ الْأُولَى ثُمَّ قَالَ یَا عَلِیُّ أَنْتَ سَیِّدُ الْعَابِدِینَ کَمَا سُمِّیتَ وَ أَنَا إِبْلِیسُ وَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَیْتُ عِبَادَهَ النَّبِیِّینَ مِنْ عِنْدِ أَبِیکَ آدَمَ إِلَیْکَ فَمَا رَأَیْتُ مِثْلَکَ وَ لَا مِثْلَ عِبَادَتِکَ ثُمَّ تَرَکَهُ وَ وَلَّى وَ هُوَ فِی صَلَاتِهِ لَا یَشْغَلُهُ کَلَامُهُ حَتَّى قَضَى صَلَاتَهُ عَلَى تَمَامِه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۸

[۱۷۰]– الکافی الْعِدَّهُ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنِ ابْنِ یَزِیدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ النَّوْفَلِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَمِّهِ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَبْدِ اللَّهِ‏[۱۷۰] بْنِ الْحَارِثِ قَالَ: کَانَتْ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَارُورَهُ مِسْکٍ فِی مَسْجِدِهِ فَإِذَا دَخَلَ إِلَى الصَّلَاهِ أَخَذَ مِنْهُ وَ تَمَسَّحَ بِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۸

[۱۷۱]– لباس گشاد و بلند که بر روی جامه های دیگر پوشند.

[۱۷۲]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا اسْتَقْبَلَهُ مَوْلًى لَهُ فِی لَیْلَهٍ بَارِدَهٍ وَ عَلَیْهِ جُبَّهُ خَزٍّ وَ مِطْرَفُ خَزٍّ[۱۷۲] وَ عِمَامَهُ خَزٍّ وَ هُوَ مُتَغَلِّفٌ بِالْغَالِیَهِ[۱۷۲] فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ فِی مِثْلِ هَذِهِ السَّاعَهِ عَلَى هَذِهِ الْهَیْئَهِ إِلَى أَیْنَ قَالَ فَقَالَ إِلَى مَسْجِدِ جَدِّی رَسُولِ اللَّهِ ص أَخْطُبُ الْحُورَ الْعِینَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۹

[۱۷۳]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنِ الثُّمَالِیِّ قَالَ: رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع قَاعِداً وَاضِعاً إِحْدَى رِجْلَیْهِ عَلَى فَخِذِهِ فَقُلْتُ إِنَّ النَّاسَ یَکْرَهُونَ هَذِهِ الْجِلْسَهَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهَا جِلْسَهُ الرَّبِّ فَقَالَ إِنِّی إِنَّمَا جَلَسْتُ هَذِهِ الْجِلْسَهَ لِلْمَلَالَهِ وَ الرَّبُّ لَا یَمَلُّ وَ لا تَأْخُذُهُ سِنَهٌ وَ لا نَوْمٌ‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۹

[۱۷۴]– الکافی الْعِدَّهُ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی هَاشِمٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی یَحْیَى الْمَدَائِنِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ کَانَ یَرْکَبُ عَلَى قَطِیفَهٍ حَمْرَاءَ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۹

[۱۷۵]– الکافی الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْمُعَلَّى عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَرِضَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع ثَلَاثَ‏ مَرَضَاتٍ فِی کُلِّ مَرْضَهٍ یُوصِی بِوَصِیَّهٍ فَإِذَا أَفَاقَ أَمْضَى وَصِیَّتَه/ بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۵۹

[۱۷۶]– الأمالی للشیخ الطوسی جَمَاعَهٌ عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْعَلَوِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ الْمُنْعِمِ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ أَبِیهِ شَدَّادِ بْنِ رُشَیْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هِنْدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ ع‏ أَنَّ فَاطِمَهَ بِنْتَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ لَمَّا نَظَرَتْ إِلَى مَا یَفْعَلُ ابْنُ أَخِیهَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ بِنَفْسِهِ مِنَ الدَّأْبِ فِی الْعِبَادَهِ أَتَتْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَرَامٍ الْأَنْصَارِیَّ فَقَالَتْ لَهُ یَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ إِنَّ لَنَا عَلَیْکُمْ حُقُوقاً مِنْ حَقِّنَا عَلَیْکُمْ أَنْ إِذَا رَأَیْتُمْ أَحَدَنَا یُهْلِکُ نَفْسَهُ اجْتِهَاداً أَنْ تُذَکِّرُوهُ اللَّهَ وَ تَدْعُوهُ إِلَى الْبُقْیَا عَلَى نَفْسِهِ وَ هَذَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ بَقِیَّهُ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ قَدِ انْخَرَمَ أَنْفُهُ وَ ثَفِنَتْ جَبْهَتُهُ وَ رُکْبَتَاهُ وَ رَاحَتَاهُ إِدْءَاباً مِنْهُ لِنَفْسِهِ فِی الْعِبَادَهِ فَأَتَى جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بَابَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ بِالْبَابِ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ ع فِی أُغَیْلِمَهٍ مِنْ بَنِی هَاشِمٍ قَدِ اجْتَمَعُوا هُنَاکَ فَنَظَرَ جَابِرٌ إِلَیْهِ مُقْبِلًا فَقَالَ هَذِهِ مِشْیَهُ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ سَجِیَّتُهُ فَمَنْ أَنْتَ یَا غُلَامُ قَالَ فَقَالَ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فَبَکَى جَابِرٌ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ أَنْتَ وَ اللَّهِ الْبَاقِرُ عَنِ الْعِلْمِ حَقّاً ادْنُ مِنِّی بِأَبِی أَنْتَ فَدَنَا مِنْهُ فَحَلَّ جَابِرٌ أَزْرَارَهُ وَ وَضَعَ یَدَهُ عَلَى صَدْرِهِ فَقَبَّلَهُ وَ جَعَلَ عَلَیْهِ خَدَّهُ وَ وَجْهَهُ وَ قَالَ لَهُ أُقْرِئُکَ عَنْ جَدِّکَ رَسُولِ اللَّهِ ص السَّلَامَ وَ قَدْ أَمَرَنِی أَنْ أَفْعَلَ بِکَ مَا فَعَلْتُ وَ قَالَ لِی یُوشِکُ أَنْ تَعِیشَ وَ تَبْقَى حَتَّى تَلْقَى مِنْ وَلَدِی مَنِ اسْمُهُ مُحَمَّدٌ یَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً وَ قَالَ لِی إِنَّکَ تَبْقَى حَتَّى تَعْمَى ثُمَّ یُکْشَفُ لَکَ عَنْ بَصَرِکَ ثُمَّ قَالَ لِی ائْذَنْ لِی عَلَى أَبِیکَ فَدَخَلَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَى أَبِیهِ فَأَخْبَرَهُ الْخَبَرَ وَ قَالَ إِنَّ شَیْخاً بِالْبَابِ وَ قَدْ فَعَلَ بِی کَیْتَ وَ کَیْتَ فَقَالَ یَا بُنَیَّ ذَلِکَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ أَ مِنْ بَیْنِ وِلْدَانِ أَهْلِکَ قَالَ لَکَ مَا قَالَ وَ فَعَلَ بِکَ مَا فَعَلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ‏ إِنَّا لِلَّهِ‏ إِنَّهُ لَمْ یَقْصِدْکَ فِیهِ بِسُوءٍ وَ لَقَدْ أَشَاطَ بِدَمِکَ ثُمَّ أَذِنَ لِجَابِرٍ فَدَخَلَ عَلَیْهِ فَوَجَدَهُ فِی مِحْرَابِهِ قَدْ أَنْضَتْهُ الْعِبَادَهُ فَنَهَضَ عَلِیٌّ ع فَسَأَلَهُ عَنْ حَالِهِ سُؤَالًا حَفِیّاً[۱۷۶] ثُمَ‏ أَجْلَسَهُ بِجَنْبِهِ فَأَقْبَلَ جَابِرٌ عَلَیْهِ یَقُولُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى إِنَّمَا خَلَقَ الْجَنَّهَ لَکُمْ وَ لِمَنْ أَحَبَّکُمْ وَ خَلَقَ النَّارَ لِمَنْ أَبْغَضَکُمْ وَ عَادَاکُمْ فَمَا هَذَا الْجَهْدُ الَّذِی کَلَّفْتَهُ نَفْسَکَ قَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ أَ مَا عَلِمْتَ جَدِّی رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ فَلَمْ یَدَعِ الِاجْتِهَادَ وَ تَعَبَّدَ بِأَبِی هُوَ وَ أُمِّی حَتَّى انْتَفَخَ السَّاقُ وَ وَرِمَ الْقَدَمُ وَ قِیلَ لَهُ أَ تَفْعَلُ هَذَا وَ قَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَکَ- ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ قَالَ أَ فَلَا أَکُونُ عَبْداً شَکُوراً فَلَمَّا نَظَرَ جَابِرٌ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ لَیْسَ یُغْنِی فِیهِ قَوْلُ مَنْ یَسْتَمِیلُهُ مِنَ الْجَهْدِ وَ التَّعَبِ إِلَى الْقَصْدِ قَالَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ الْبُقْیَا عَلَى نَفْسِکَ فَإِنَّکَ مِنْ أُسْرَهٍ بِهِمْ یُسْتَدْفَعُ الْبَلَاءُ وَ یُسْتَکْشَفُ اللَّأْوَاءُ وَ بِهِمْ یُسْتَمْطَرُ السَّمَاءُ فَقَالَ لَهُ یَا جَابِرُ لَا أَزَالُ عَلَى مِنْهَاجِ أَبَوَیَّ مُؤْتَسِیاً بِهِمَا صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا حَتَّى أَلْقَاهُمَا فَأَقْبَلَ جَابِرٌ عَلَى مَنْ حَضَرَ فَقَالَ لَهُمْ وَ اللَّهِ مَا أَرَى فِی أَوْلَادِ الْأَنْبِیَاءِ بِمِثْلِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ إِلَّا یُوسُفَ بْنَ یَعْقُوبَ ع وَ اللَّهِ لَذُرِّیَهُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ أَفْضَلُ مِنْ ذُرِّیَّهِ یُوسُفَ بْنِ یَعْقُوبَ إِنَّ مِنْهُمْ لَمَنْ یَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْرا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۰

[۱۷۷]– کیسۀ بزرگ که از پوست دباغی‌شدۀ بز یا گوسفند درست کنند.

[۱۷۸]– الخصال الْمُظَفَّرُ الْعَلَوِیُّ عَنِ ابْنِ الْعَیَّاشِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الطَّیَالِسِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ الْأَزْدِیِّ عَنْ حَمْزَهَ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِیهِ حُمْرَانَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یُصَلِّی فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَهِ أَلْفَ رَکْعَهٍ کَمَا کَانَ یَفْعَلُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع کَانَتْ لَهُ خَمْسُمِائَهِ نَخْلَهٍ فَکَانَ یُصَلِّی عِنْدَ کُلِّ نَخْلَهٍ رَکْعَتَیْنِ وَ کَانَ إِذَا قَامَ فِی صَلَاتِهِ غَشِیَ لَوْنَهُ لَوْنٌ آخَرُ وَ کَانَ قِیَامُهُ فِی صَلَاتِهِ قِیَامَ الْعَبْدِ الذَّلِیلِ بَیْنَ یَدَیِ الْمَلِکِ الْجَلِیلِ کَانَتْ أَعْضَاؤُهُ تَرْتَعِدُ مِنْ خَشْیَهِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ کَانَ یُصَلِّی صَلَاهَ مُوَدِّعٍ یَرَى أَنَّهُ لَا یُصَلِّی بَعْدَهَا أَبَداً وَ لَقَدْ صَلَّى ذَاتَ یَوْمٍ فَسَقَطَ الرِّدَاءُ عَنْ أَحَدِ مَنْکِبَیْهِ فَلَمْ یُسَوِّهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ فَسَأَلَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ عَنْ ذَلِکَ فَقَالَ وَیْحَکَ أَ تَدْرِی بَیْنَ یَدَیْ مَنْ کُنْتُ إِنَّ الْعَبْدَ لَا تُقْبَلُ مِنْ صَلَاتِهِ إِلَّا مَا أَقْبَلَ عَلَیْهِ‏ مِنْهَا بِقَلْبِهِ فَقَالَ الرَّجُلُ هَلَکْنَا فَقَالَ کَلَّا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ مُتَمِّمُ ذَلِکَ بِالنَّوَافِلِ وَ کَانَ ع لَیَخْرُجُ فِی اللَّیْلَهِ الظَّلْمَاءِ فَیَحْمِلُ الْجِرَابَ عَلَى ظَهْرِهِ وَ فِیهِ الصُّرَرُ مِنَ الدَّنَانِیرِ وَ الدَّرَاهِمِ وَ رُبَّمَا حَمَلَ عَلَى ظَهْرِهِ الطَّعَامَ أَوِ الْحَطَبَ حَتَّى یَأْتِیَ بَاباً بَاباً فَیَقْرَعُهُ ثُمَّ یُنَاوِلُ مَنْ یَخْرُجُ إِلَیْهِ وَ کَانَ یُغَطِّی وَجْهَهُ إِذَا نَاوَلَ فَقِیراً لِئَلَّا یَعْرِفَهُ فَلَمَّا تُوُفِّیَ ع فَقَدُوا ذَلِکَ فَعَلِمُوا أَنَّهُ کَانَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع وَ لَمَّا وُضِعَ ع عَلَى الْمُغْتَسَلِ نَظَرُوا إِلَى ظَهْرِهِ وَ عَلَیْهِ مِثْلُ رُکَبِ الْإِبِلِ مِمَّا کَانَ یَحْمِلُ عَلَى ظَهْرِهِ إِلَى مَنَازِلِ الْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاکِینِ وَ لَقَدْ خَرَجَ ذَاتَ یَوْمٍ وَ عَلَیْهِ مِطْرَفُ خَزٍّ فَتَعَرَّضَ لَهُ سَائِلٌ فَتَعَلَّقَ بِالْمِطْرَفِ فَمَضَى وَ تَرَکَهُ وَ کَانَ یَشْتَرِی الْخَزَّ فِی الشِّتَاءِ وَ إِذَا جَاءَ الصَّیْفُ بَاعَهُ فَتَصَدَّقَ بِثَمَنِهِ- وَ لَقَدْ نَظَرَ ع یَوْمَ عَرَفَهَ إِلَى قَوْمٍ یَسْأَلُونَ النَّاسَ فَقَالَ وَیْحَکُمْ أَ غَیْرَ اللَّهِ تَسْأَلُونَ فِی مِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ إِنَّهُ لَیُرْجَى فِی هَذَا الْیَوْمِ لِمَا فِی بُطُونِ الْحَبَالَى أَنْ یَکُونَ سَعِیداً وَ لَقَدْ کَانَ ع یَأْبَى أَنْ یُؤَاکِلَ أُمَّهُ فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَنْتَ أَبَرُّ النَّاسِ وَ أَوْصَلُهُمْ لِلرَّحِمِ فَکَیْفَ لَا تُؤَاکِلُ أُمَّکَ فَقَالَ إِنِّی أَکْرَهُ أَنْ تَسْبِقَ یَدِی إِلَى مَا سَبَقَتْ عَیْنُهَا إِلَیْهِ وَ لَقَدْ قَالَ لَهُ رَجُلٌ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنِّی لَأُحِبُّکَ فِی اللَّهِ حُبّاً شَدِیداً فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ أَنْ أُحَبَّ فِیکَ وَ أَنْتَ لِی مُبْغِضٌ وَ لَقَدْ حَجَّ عَلَى نَاقَهٍ لَهُ عِشْرِینَ حَجَّهً فَمَا قَرَعَهَا بِسَوْطٍ فَلَمَّا نَفَقَتْ‏[۱۷۸] أَمَرَ بِدَفْنِهَا لِئَلَّا یَأْکُلَهَا السِّبَاعُ وَ لَقَدْ سُئِلَتْ عَنْهُ مَوْلَاهٌ لَهُ فَقَالَتْ أُطْنِبُ و [أَوْ] أَخْتَصِرُ فَقِیلَ لَهَا بَلِ اخْتَصِرِی فَقَالَتْ مَا أَتَیْتُهُ بِطَعَامٍ نَهَاراً قَطُّ وَ مَا فَرَشْتُ لَهُ فِرَاشاً بِلَیْلٍ قَطُّ وَ لَقَدِ انْتَهَى ذَاتَ یَوْمٍ إِلَى قَوْمٍ یَغْتَابُونَهُ فَوَقَفَ عَلَیْهِمْ فَقَالَ لَهُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ فَغَفَرَ اللَّهُ لِی وَ إِنْ کُنْتُمْ کَاذِبِینَ فَغَفَرَ اللَّهُ لَکُمْ وَ کَانَ ع إِذَا جَاءَهُ طَالِبُ عِلْمٍ فَقَالَ مَرْحَباً بِوَصِیَّهِ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ یَقُولُ إِنَّ طَالِبَ الْعِلْمِ إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ لَمْ یَضَعْ رِجْلَیْهِ عَلَى رَطْبٍ وَ لَا یَابِسٍ مِنَ الْأَرْضِ إِلَّا سَبَّحَتْ لَهُ إِلَى الْأَرَضِینَ السَّابِعَهِ وَ لَقَدْ کَانَ یَعُولُ مِائَهَ أَهْلِ بَیْتٍ مِنْ فُقَرَاءِ الْمَدِینَهِ وَ کَانَ یُعْجِبُهُ أَنْ یَحْضُرَ طَعَامَهُ الْیَتَامَى وَ الْأَضِرَّاءُ وَ الزَّمْنَى وَ الْمَسَاکِینُ الَّذِینَ لَا حِیلَهَ لَهُمْ وَ کَانَ یُنَاوِلُهُمْ بِیَدِهِ وَ مَنْ کَانَ‏ مِنْهُمْ لَهُ عِیَالٌ حَمَلَ لَهُ إِلَى عِیَالِهِ مِنْ طَعَامِهِ وَ کَانَ لَا یَأْکُلُ طَعَاماً حَتَّى یَبْدَأَ فَیَتَصَدَّقَ بِمِثْلِهِ وَ لَقَدْ کَانَ تَسْقُطُ مِنْهُ کُلَّ سَنَهٍ سَبْعُ ثَفِنَاتٍ مِنْ مَوَاضِعِ سُجُودِهِ لِکَثْرَهِ صَلَاتِهِ وَ کَانَ یَجْمَعُهَا فَلَمَّا مَاتَ دُفِنَتْ مَعَهُ وَ لَقَدْ بَکَى عَلَى أَبِیهِ الْحُسَیْنِ ع عِشْرِینَ سَنَهً وَ مَا وُضِعَ بَیْنَ یَدَیْهِ طَعَامٌ إِلَّا بَکَى حَتَّى قَالَ لَهُ مَوْلًى لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَ مَا آنَ لِحُزْنِکَ أَنْ یَنْقَضِیَ فَقَالَ لَهُ وَیْحَکَ إِنَّ یَعْقُوبَ النَّبِیَّ ع کَانَ لَهُ اثْنَا عَشَرَ ابْناً فَغَیَّبَ اللَّهُ عَنْهُ وَاحِداً مِنْهُمْ فَابْیَضَّتْ عَیْنَاهُ مِنْ کَثْرَهِ بُکَائِهِ عَلَیْهِ وَ شَابَ رَأْسُهُ مِنَ الْحُزْنِ وَ احْدَوْدَبَ ظَهْرُهُ مِنَ الْغَمِّ وَ کَانَ ابْنُهُ حَیّاً فِی الدُّنْیَا وَ أَنَا نَظَرْتُ إِلَى أَبِی وَ أَخِی وَ عَمِّی وَ سَبْعَهَ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی مَقْتُولِینَ حَوْلِی فَکَیْفَ یَنْقَضِی حُزْنِی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۱

[۱۷۹]– علل الشرائع الْمُفَسِّرُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ بَشَّارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَزِیدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ قَالَ: قِیلَ لِلزُّهْرِیِّ مَنْ أَزْهَدُ النَّاسِ فِی الدُّنْیَا قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع حَیْثُ کَانَ وَ قَدْ قِیلَ لَهُ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِیَّهِ مِنَ الْمُنَازَعَهِ فِی صَدَقَاتِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع لَوْ رَکِبْتَ إِلَى الْوَلِیدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ رَکْبَهً لَکَشَفَ‏ عَنْکَ مِنْ غَرَرِ[۱۷۹] شَرِّهِ وَ مَیْلِهِ عَلَیْکَ بِمُحَمَّدٍ فَإِنَّ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُ خَلَّهً قَالَ وَ کَانَ هُوَ بِمَکَّهَ وَ الْوَلِیدُ بِهَا فَقَالَ وَیْحَکَ أَ فِی حَرَمِ اللَّهِ أَسْأَلُ غَیْرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنِّی آنَفُ أَنْ أَسْأَلَ الدُّنْیَا خَالِقَهَا فَکَیْفَ أَسْأَلُهَا مَخْلُوقاً مِثْلِی وَ قَالَ الزُّهْرِیُّ لَا جَرَمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَلْقَى هَیْبَتَهُ فِی قَلْبِ الْوَلِید / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۳

[۱۸۰]– حسادت

[۱۸۱]– علل الشرائع بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ قَالَ: قُلْتُ لِلزُّهْرِیِّ لَقِیتَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع قَالَ نَعَمْ لَقِیتُهُ وَ مَا لَقِیتُ أَحَداً أَفْضَلَ مِنْهُ وَ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ لَهُ صَدِیقاً فِی السِّرِّ وَ لَا عَدُوّاً فِی الْعَلَانِیَهِ فَقِیلَ لَهُ وَ کَیْفَ ذَلِکَ قَالَ لِأَنِّی لَمْ أَرَ أَحَداً وَ إِنْ کَانَ یُحِبُّهُ إِلَّا وَ هُوَ لِشِدَّهِ مَعْرِفَتِهِ بِفَضْلِهِ یَحْسُدُهُ وَ لَا رَأَیْتُ أَحَداً وَ إِنْ کَانَ یُبْغِضُهُ إِلَّا وَ هُوَ لِشِدَّهِ مُدَارَاتِهِ لَهُ یُدَارِیه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۴

[۱۸۲]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ أَبُو دَاوُدَ جَمِیعاً عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی جَهْمَهَ عَنْ جَهْمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ کَانَ أَبِی ع یَقُولُ‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاهِ کَأَنَّهُ سَاقُ شَجَرَهٍ- لَا یَتَحَرَّکُ مِنْهُ شَیْ‏ءٌ إِلَّا مَا حَرَّکَتِ الرِّیحُ مِنْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۴

[۱۸۳]– الکافی مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِیٍّ عَنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاهِ تَغَیَّرَ لَوْنُهُ فَإِذَا سَجَدَ لَمْ یَرْفَعْ رَأْسَهُ حَتَّى یَرْفَضَ‏ عَرَقاً / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۴ / الکافی (ط – الإسلامیه)، ج‏۳، ص: ۳۰۰

[۱۸۴]– تهذیب الأحکام مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُصَیْنِ وَ عَلِیِّ بْنِ حدبه [حَدِیدٍ] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنِ الثُّمَالِیِ‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ‏ الْحُسَیْنِ ع أَتَى مَسْجِدَ الْکُوفَهِ عَمْداً مِنَ الْمَدِینَهِ فَصَلَّى فِیهِ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ ثُمَّ عَادَ حَتَّى رَکِبَ رَاحِلَتَهُ وَ أَخَذَ الطَّرِیق‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۴

[۱۸۵]– الکافی أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُتْبَهَ عَنْ عُبَیْدِ بْنِ هَارُونَ عَنْ أَبِی یَزِیدَ عَنْ حُصَیْنٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا کَانَ شَهْرُ رَمَضَانَ لَمْ یَتَکَلَّمْ إِلَّا بِالدُّعَاءِ وَ التَّسْبِیحِ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ التَّکْبِیرِ فَإِذَا أَفْطَرَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَفْعَلَ فَعَلْت‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۵

[۱۸۶]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ سَهْلٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع کَانَ یَتَزَوَّجُ وَ هُوَ یَتَعَرَّقُ‏[۱۸۶] عَرْقاً یَأْکُلُ فَمَا یَزِیدُ عَلَى أَنْ یَقُولَ- الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ قَدْ زَوَّجْنَاکَ عَلَى شَرْطِ اللَّه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۵

[۱۸۷]– علل الشرائع بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ قَالَ: رَأَى الزُّهْرِیُّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع لَیْلَهً بَارِدَهً مَطِیرَهً وَ عَلَى ظَهْرِهِ دَقِیقٌ وَ هُوَ یَمْشِی فَقَالَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا قَالَ أُرِیدُ سَفَراً أُعِدُّ لَهُ زَاداً أَحْمِلُهُ إِلَى مَوْضِعٍ حَرِیزٍ فَقَالَ الزُّهْرِیُّ فَهَذَا غُلَامِی یَحْمِلُهُ عَنْکَ فَأَبَى قَالَ أَنَا أَحْمِلُهُ عَنْکَ فَإِنِّی أَرْفَعُکَ عَنْ حَمْلِهِ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ لَکِنِّی لَا أَرْفَعُ نَفْسِی عَمَّا یُنْجِینِی فِی سَفَرِی وَ یُحْسِنُ وُرُودِی عَلَى مَا أَرِدُ عَلَیْهِ أَسْأَلُکَ بِحَقِّ اللَّهِ لَمَّا مَضَیْتَ لِحَاجَتِکَ وَ تَرَکْتَنِی فَانْصَرَفَ عَنْهُ فَلَمَّا کَانَ بَعْدَ أَیَّامٍ قَالَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لَسْتُ أَرَى لِذَلِکَ السَّفَرِ الَّذِی ذَکَرْتَهُ أَثَراً قَالَ‏ بَلَى یَا زُهْرِیُّ لَیْسَ مَا ظَنَنْتَ وَ لَکِنَّهُ الْمَوْتُ وَ لَهُ أَسْتَعِدُّ إِنَّمَا الِاسْتِعْدَادُ لِلْمَوْتِ تَجَنُّبُ الْحَرَامِ وَ بَذْلُ النَّدَى فِی الْخَی / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۵

[۱۸۸]– علل الشرائع ابْنُ الْوَلِیدِ عَنِ ابْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ الثُّمَالِیِّ قَالَ: رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع یُصَلِّی فَسَقَطَ رِدَاؤُهُ عَنْ أَحَدِ مَنْکِبَیْهِ فَلَمْ یُسَوِّهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ قَالَ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِکَ فَقَالَ وَیْحَکَ أَ تَدْرِی بَیْنَ یَدَیْ مَنْ کُنْتُ إِنَّ الْعَبْدَ لَا یُقْبَلُ مِنْ صَلَاتِهِ إِلَّا مَا أَقْبَلَ عَلَیْهِ مِنْهَا بِقَلْبِهِ وَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع لَیَخْرُجُ فِی اللَّیْلَهِ الظَّلْمَاءِ فَیَحْمِلُ الْجِرَابَ فِیهِ الصُّرَرُ مِنَ الدَّنَانِیرِ وَ الدَّرَاهِمِ حَتَّى یَأْتِیَ بَاباً بَاباً فَیَقْرَعُهُ ثُمَّ یُنَاوِلُ مَنْ یَخْرُجُ إِلَیْهِ فَلَمَّا مَاتَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَقَدُوا ذَلِکَ فَعَلِمُوا أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ الَّذِی کَانَ یَفْعَلُ ذَلِک‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۶ / علل الشرائع، ج‏۱، ص: ۲۳۲

[۱۸۹]– علل الشرائع عَنْهُ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْمُغِیرَهِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّی رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع إِذَا قَامَ فِی الصَّلَاهِ غَشِیَ لَوْنَهُ لَوْنٌ آخَرُ فَقَالَ لِی وَ اللَّهِ إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ کَانَ یَعْرِفُ الَّذِی یَقُومُ بَیْنَ یَدَیْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۶

[۱۹۰]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ إِذَا أَصْبَحَ خَرَجَ غَادِیاً فِی طَلَبِ الرِّزْقِ فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَیْنَ تَذْهَبُ فَقَالَ أَتَصَدَّقُ لِعِیَالِی قِیلَ لَهُ أَ تَتَصَدَّقُ قَالَ مَنْ طَلَبَ الْحَلَالَ فَهُوَ مِنَ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ صَدَقَهٌ عَلَیْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۷

[۱۹۱]– دَعَوَاتُ الرَّاوَنْدِیِّ، عَنِ الْبَاقِرِ ع قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع‏ مَرِضْتُ مَرَضاً شَدِیداً فَقَالَ لِی أَبِی ع مَا تَشْتَهِی فَقُلْتُ أَشْتَهِی أَنْ أَکُونَ مِمَّنْ- لَا أَقْتَرِحُ عَلَى اللَّهِ رَبِّی مَا یُدَبِّرُهُ لِی فَقَالَ لِی أَحْسَنْتَ ضَاهَیْتَ إِبْرَاهِیمَ الْخَلِیلَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ حَیْثُ قَالَ جَبْرَئِیلُ ع هَلْ مِنْ حَاجَهٍ فَقَالَ لَا أَقْتَرِحُ عَلَى رَبِّی بَلْ حَسْبِیَ اللَّهُ‏ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ‏. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۷

[۱۹۲]– علل الشرائع الْمُظَفَّرُ الْعَلَوِیُّ عَنِ ابْنِ الْعَیَّاشِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِیزِ بْنِ أَبِی حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ یَقُولُ‏ مَا رَأَیْتُ هَاشِمِیّاً أَفْضَلَ مِنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ کَانَ ع یُصَلِّی فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَهِ أَلْفَ رَکْعَهٍ حَتَّى خَرَجَ بِجَبْهَتِهِ وَ آثَارِ سُجُودِهِ مِثْلُ کِرْکِرَهِ الْبَعِیر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۷

[۱۹۳]– الأمالی للصدوق الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى الْعَلَوِیُّ عَنْ یَحْیَى بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ شَیْخٍ مِنْ أَهْلِ الْیَمَنِ یُقَالُ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّزَّاقِ یَقُولُ‏ جَعَلَتْ‏ جَارِیَهٌ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع تَسْکُبُ الْمَاءَ عَلَیْهِ وَ هُوَ یَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاهِ فَسَقَطَ الْإِبْرِیقُ مِنْ یَدِ الْجَارِیَهِ عَلَى وَجْهِهِ فَشَجَّهُ‏ فَرَفَعَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع رَأْسَهُ إِلَیْهَا فَقَالَتِ الْجَارِیَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ- وَ الْکاظِمِینَ الْغَیْظَ فَقَالَ لَهَا قَدْ کَظَمْتُ غَیْظِی قَالَتْ‏ وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ‏ قَالَ لَهَا قَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْکِ قَالَتْ‏ وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ‏ قَالَ اذْهَبِی فَأَنْتِ حُرَّه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۷

[۱۹۴]– الأمالی للصدوق الْهَمْدَانِیُّ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَهَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ بِالْمَدِینَهِ رَجُلٌ بَطَّالٌ یَضْحَکُ النَّاسُ مِنْهُ فَقَالَ قَدْ أَعْیَانِی هَذَا الرَّجُلُ أَنْ أُضْحِکَهُ یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ قَالَ فَمَرَّ عَلِیٌّ ع وَ خَلْفَهُ مَوْلَیَانِ لَهُ قَالَ فَجَاءَ الرَّجُلُ حَتَّى انْتَزَعَ رِدَاءَهُ مِنْ رَقَبَتِهِ ثُمَّ مَضَى فَلَمْ یَلْتَفِتْ إِلَیْهِ عَلِیٌّ ع فَاتَّبَعُوهُ وَ أَخَذُوا الرِّدَاءَ مِنْهُ فَجَاءُوا بِهِ فَطَرَحُوهُ عَلَیْهِ فَقَالَ لَهُمْ مَنْ هَذَا فَقَالُوا هَذَا رَجُلٌ بَطَّالٌ یُضْحِکُ أَهْلَ الْمَدِینَهِ فَقَالَ قُولُوا لَهُ إِنَّ لِلَّهِ یَوْماً یَخْسَرُ فِیهِ الْمُبْطِلُون‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۸

[۱۹۵]– عیون أخبار الرضا علیه السلام الْحُسَیْنُ بْنُ أَحْمَدَ الْبَیْهَقِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى الصَّوْلِیِّ عَنِ الْجَوْهَرِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عِیسَى بْنِ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع لَا یُسَافِرُ إِلَّا مَعَ رِفْقَهٍ لَا یَعْرِفُونَهُ وَ یَشْتَرِطُ عَلَیْهِمْ أَنْ یَکُونَ مِنْ خَدَمِ الرِّفْقَهِ فِیمَا یَحْتَاجُونَ إِلَیْهِ فَسَافَرَ مَرَّهً مَعَ قَوْمٍ فَرَآهُ رَجُلٌ فَعَرَفَهُ فَقَالَ لَهُمْ أَ تَدْرُونَ مَنْ هَذَا فَقَالُوا لَا قَالَ هَذَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَوَثَبُوا إِلَیْهِ فَقَبَّلُوا یَدَهُ وَ رِجْلَهُ وَ قَالُوا یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَرَدْتَ أَنْ تُصْلِیَنَا نَارَ جَهَنَّمَ لَوْ بَدَرَتْ مِنَّا إِلَیْکَ یَدٌ أَوْ لِسَانٌ أَ مَا کُنَّا قَدْ هَلَکْنَا إِلَى آخِرِ الدَّهْرِ فَمَا الَّذِی یَحْمِلُکَ عَلَى هَذَا فَقَالَ إِنِّی کُنْتُ سَافَرْتُ مَرَّهً مَعَ قَوْمٍ یَعْرِفُونَنِی فَأَعْطَوْنِی بِرَسُولِ اللَّهِ ص مَا لَا أَسْتَحِقُّ فَإِنِّی أَخَافُ أَنْ تُعْطُونِی مِثْلَ ذَلِکَ فَصَارَ کِتْمَانُ أَمْرِی أَحَبَّ إِلَی‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۹

[۱۹۶]-الأمالی للشیخ الطوسی جَمَاعَهٌ عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ بِإِسْنَادِهِ إِلَى شَقِیقٍ الْبَلْخِیِّ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالَ: قِیلَ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع کَیْفَ أَصْبَحْتَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ أَصْبَحْتُ مَطْلُوباً بِثَمَانٍ اللَّهُ تَعَالَى یَطْلُبُنِی بِالْفَرَائِضِ وَ النَّبِیُّ ص بِالسُّنَّهِ وَ الْعِیَالُ بِالْقُوتِ وَ النَّفْسُ بِالشَّهْوَهِ وَ الشَّیْطَانُ بِاتِّبَاعِهِ وَ الْحَافِظَانِ بِصِدْقِ الْعَمَلِ وَ مَلَکُ الْمَوْتِ بِالرُّوحِ وَ الْقَبْرُ بِالْجَسَدِ فَأَنَا بَیْنَ هَذِهِ الْخِصَالِ مَطْلُوب / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۹

[۱۹۷]–  الإحتجاج رُوِیَ أَنَّ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع کَانَ حَسَنَ الصَّوْتِ حَسَنَ الْقِرَاءَهِ وَ قَالَ یَوْماً مِنَ الْأَیَّامِ إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع کَانَ یَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَرُبَّمَا مَرَّ بِهِ الْمَارُّ فَصَعِقَ مِنْ حُسْنِ صَوْتِهِ وَ إِنَّ الْإِمَامَ لَوْ أَظْهَرَ مِنْ ذَلِکَ شَیْئاً لَمَا احْتَمَلَهُ النَّاسُ قِیلَ لَهُ أَ لَمْ یَکُنْ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی بِالنَّاسِ وَ یَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ یُحَمِّلُ مَنْ خَلْفَهُ مَا یُطِیقُون / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۶۹

[۱۹۸]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْحَجَّالِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَهَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا أَحْسَنَ النَّاسِ صَوْتاً بِالْقُرْآنِ وَ کَانَ السَّقَّاءُونَ یَمُرُّونَ فَیَقِفُونَ بِبَابِهِ یَسْتَمِعُونَ قِرَاءَتَهُ وَ کَانَ أَبُو جَعْفَرٍ ع أَحْسَنَ النَّاسِ صَوْتا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۰

[۱۹۹]– ثواب الأعمال ابْنُ الْوَلِیدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع لِابْنِهِ مُحَمَّدٍ ع حِینَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاهُ إِنَّنِی قَدْ حَجَجْتُ عَلَى نَاقَتِی هَذِهِ عِشْرِینَ حَجَّهً فَلَمْ أَقْرَعْهَا بِسَوْطٍ قَرْعَهً فَإِذَا نَفَقَتْ فَادْفِنْهَا لَا تَأْکُلْ لَحْمَهَا السِّبَاعُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ مَا مِنْ بَعِیرٍ یُوقَفُ عَلَیْهِ مَوْقِفَ عَرَفَهَ سَبْعَ حِجَجٍ إِلَّا جَعَلَهُ اللَّهُ مِنْ نَعَمِ الْجَنَّهِ وَ بَارَکَ فِی نَسْلِهِ فَلَمَّا نَفَقَتْ حَفَرَ لَهَا أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ دَفَنَهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۰

[۲۰۰]– المحاسن مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ سَیَابَهَ بْنِ ضُرَیْسٍ عَنْ حَمْزَهَ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا کَانَ‏ الْیَوْمُ الَّذِی یَصُومُ فِیهِ یَأْمُرُ بِشَاهٍ فَتُذْبَحُ وَ تُقْطَعُ أَعْضَاؤُهَا وَ تُطْبَخُ وَ إِذَا کَانَ عِنْدَ الْمَسَاءِ أَکَبَّ عَلَى الْقُدُورِ حَتَّى یَجِدَ رِیحَ الْمَرَقِ وَ هُوَ صَائِمٌ ثُمَّ یَقُولُ هَاتُوا الْقِصَاعَ اغْرِفُوا لِآلِ فُلَانٍ وَ اغْرِفُوا لِآلِ فُلَانٍ حَتَّى یَأْتِیَ عَلَى آخِرِ الْقُدُورِ ثُمَّ یُؤْتَى بِخُبْزٍ وَ تَمْرٍ فَیَکُونُ ذَلِکَ عَشَاءَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۱

[۲۰۱]– المحاسن بَعْضُ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا سَافَرَ إِلَى مَکَّهَ لِلْحَجِّ وَ الْعُمْرَهِ تَزَوَّدَ مِنْ أَطْیَبِ الزَّادِ مِنَ اللَّوْزِ وَ السُّکَّرِ وَ السَّوِیقِ الْمُحَمَّضِ وَ الْمُحَلَّى. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۱

[۲۰۲]– المحاسن أَبِی عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یُعْجِبُهُ الْعِنَبُ فَکَانَ ذَاتَ یَوْمٍ صَائِماً فَلَمَّا أَفْطَرَ کَانَ أَوَّلَ مَا جَاءَتِ الْعِنَبُ أَتَتْهُ أُمُّ وَلَدٍ لَهُ بِعُنْقُودٍ فَوَضَعَتْهُ بَیْنَ یَدَیْهِ فَجَاءَ السَّائِلُ فَدَفَعَ إِلَیْهِ فَدَسَّتْ إِلَیْهِ أَعْنِی إِلَى السَّائِلِ فَاشْتَرَتْهُ مِنْهُ ثُمَّ أَتَتْهُ فَوَضَعَتْهُ بَیْنَ یَدَیْهِ فَجَاءَ سَائِلٌ آخَرُ فَأَعْطَاهُ فَفَعَلَتْ أُمُّ الْوَلَدِ مِثْلَ ذَلِکَ حَتَّى فَعَلَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَلَمَّا کَانَ فِی الرَّابِعِ أَکَلَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۲

[۲۰۳]– المحاسن ابْنُ یَزِیدَ وَ ابْنُ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع لَیَبْتَاعُ الرَّاحِلَهَ بِمِائَهِ دِینَارٍ یُکْرِمُ بِهَا نَفْسَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۲

[۲۰۴]– الخرائج و الجرائح رُوِیَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: ذُکِرَ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَتْلُ الْحُسَیْنِ ع وَ أَمْرُ ابْنِهِ فِی حَمْلِهِ إِلَى الشَّامِ فَقَالَ إِنَّهُ لَمَّا وَرَدَ إِلَى السِّجْنِ قَالَ بَعْضُ مَنْ فِیهِ لِبَعْضٍ مَا أَحْسَنَ بُنْیَانَ هَذَا الْجِدَارِ وَ کَانَ عَلَیْهِ کِتَابَهٌ بِالرُّومِیَّهِ فَقَرَأَهَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَتَرَاطَنَ الرُّومُ بَیْنَهُمْ وَ قَالُوا مَا فِی هَؤُلَاءِ مَنْ هُوَ أَوْلَى بِدَمِ الْمَقْتُولِ مِنْ هَذَا یَعْنُونَ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۲

[۲۰۵]– برانگیخته شدن

[۲۰۶]– الإرشاد الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ جَدِّهِ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى‏ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ وَ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى وَ إِسْمَاعِیلَ بْنِ یَعْقُوبَ جَمِیعاً عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: کَانَتْ أُمِّی فَاطِمَهُ بِنْتُ الْحُسَیْنِ ع تَأْمُرُنِی أَنْ أَجْلِسَ إِلَى خَالِی عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَمَا جَلَسْتُ إِلَیْهِ قَطُّ إِلَّا قُمْتُ بِخَیْرٍ قَدْ أَفَدْتُهُ إِمَّا خَشْیَهٌ لِلَّهِ تَحْدُثُ لِلَّهِ فِی قَلْبِی لِمَا أَرَى مِنْ خَشْیَتِهِ لِلَّهِ أَوْ عِلْمٌ اسْتَفَدْتُهُ مِنْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۳

[۲۰۷]– الإرشاد مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِیِّ قَالَ: کَانَ‏ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا تَوَضَّأَ اصْفَرَّ لَوْنُهُ فَیَقُولُ لَهُ أَهْلُهُ مَا الَّذِی یَغْشَاکَ فَیَقُولُ أَ تَدْرُونَ لِمَنْ أَتَأَهَّبُ لِلْقِیَامِ بَیْنَ یَدَیْهِ‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۳

 

[۲۰۸]– الأمالی للشیخ الطوسی ابْنُ عُبْدُونٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَیْرِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ زُرْقٍ عَنْ أَبِی أُسَامَهَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَقُولُ‏ مَا تَجَرَّعْتُ جُرْعَهَ غَیْظٍ أَحَبَّ إِلَیَّ مِنْ جُرْعَهِ غَیْظٍ أَعْقَبَهَا صَبْراً وَ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِی بِذَلِکَ حُمْرَ النَّعَمِ قَالَ وَ کَانَ یَقُولُ الصَّدَقَهُ تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ قَالَ وَ کَانَ لَا تَسْبِقُ یَمِینُهُ شِمَالَهُ وَ کَانَ یُقَبِّلُ الصَّدَقَهَ قَبْلَ أَنْ یُعْطِیَهَا السَّائِلَ قِیلَ لَهُ مَا یَحْمِلُکَ عَلَى هَذَا قَالَ فَقَالَ لَسْتُ أُقَبِّلُ یَدَ السَّائِلِ إِنَّمَا أُقَبِّلُ یَدَ رَبِّی إِنَّهَا تَقَعُ فِی یَدِ رَبِّی قَبْلَ أَنْ تَقَعَ فِی یَدِ السَّائِلِ قَالَ وَ لَقَدْ کَانَ یَمُرُّ عَلَى الْمَدَرَهِ فِی وَسَطِ الطَّرِیقِ فَیَنْزِلُ عَنْ دَابَّتِهِ حَتَّى یُنَحِّیَهَا بِیَدِهِ عَنِ الطَّرِیقِ قَالَ وَ لَقَدْ مَرَّ بِمَجْذُومِینَ فَسَلَّمَ عَلَیْهِمْ وَ هُمْ یَأْکُلُونَ فَمَضَى ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْمُتَکَبِّرِینَ فَرَجَعَ إِلَیْهِمْ فَقَالَ إِنِّی صَائِمٌ وَ قَالَ ائْتُونِی بِهِمْ فِی الْمَنْزِلِ قَالَ فَأَتَوْهُ فَأَطْعَمَهُمْ ثُمَّ أَعْطَاهُم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۴

[۲۰۹] – یکی از انواع خرما که فواید زیادی برای آن ذکر شده است.

[۲۱۰]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَیْمُونٍ الْبَزَّازِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ أَبِی عَلِیِّ بْنِ زِیَادِ بْنِ رُسْتُمَ‏ عَنْ سَعِیدِ بْنِ کُلْثُومٍ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فَذَکَرَ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع فَأَطْرَاهُ وَ مَدَحَهُ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ مَا أَکَلَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ مِنَ الدُّنْیَا حَرَاماً قَطُّ حَتَّى مَضَى لِسَبِیلِهِ وَ مَا عُرِضَ لَهُ أَمْرَانِ قَطُّ هُمَا لِلَّهِ رِضًا إِلَّا أَخَذَ بِأَشَدِّهِمَا عَلَیْهِ فِی دِینِهِ وَ مَا نَزَلَتْ بِرَسُولِ اللَّهِ ص نَازِلَهٌ قَطُّ إِلَّا دَعَاهُ ثِقَهً بِهِ وَ مَا أَطَاقَ عَمَلَ رَسُولِ اللَّهِ ص مِنْ هَذِهِ الْأُمَّهِ غَیْرُهُ وَ إِنْ کَانَ لَیَعْمَلُ عَمَلَ رَجُلٍ کَأَنَّ وَجْهَهُ بَیْنَ الْجَنَّهِ وَ النَّارِ یَرْجُو ثَوَابَ هَذِهِ وَ یَخَافُ عِقَابَ هَذِهِ وَ لَقَدْ أَعْتَقَ مِنْ مَالِهِ أَلْفَ مَمْلُوکٍ فِی طَلَبِ وَجْهِ اللَّهِ وَ النَّجَاهِ مِنَ النَّارِ مِمَّا کَدَّ بِیَدَیْهِ وَ رَشَحَ مِنْهُ جَبِینُهُ وَ إِنْ کَانَ لَیَقُوتُ أَهْلَهُ بِالزَّیْتِ وَ الْخَلِّ وَ الْعَجْوَهِ وَ مَا کَانَ لِبَاسُهُ إِلَّا الْکَرَابِیسَ إِذَا فَضَلَ شَیْ‏ءٌ عَنْ یَدِهِ مِنْ کُمِّهِ دَعَا بِالْجَلَمِ‏[۲۱۰] فَقَصَّهُ وَ مَا أَشْبَهَهُ مِنْ وُلْدِهِ وَ لَا أَهْلِ بَیْتِهِ أَحَدٌ أَقْرَبُ شَبَهاً بِهِ فِی لِبَاسِهِ وَ فِقْهِهِ مِنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ لَقَدْ دَخَلَ أَبُو جَعْفَرٍ ابْنُهُ عَلَیْهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ بَلَغَ مِنَ الْعِبَادَهِ مَا لَمْ یَبْلُغْهُ أَحَدٌ فَرَآهُ وَ قَدِ اصْفَرَّ لَوْنُهُ مِنَ السَّهَرِ وَ رَمِضَتْ عَیْنَاهُ مِنَ الْبُکَاءِ وَ دَبِرَتْ جَبْهَتُهُ وَ انْخَرَمَ أَنْفُهُ مِنَ السُّجُودِ وَ قَدْ وَرِمَتْ سَاقَاهُ وَ قَدَمَاهُ مِنَ الْقِیَامِ فِی الصَّلَاهِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع فَلَمْ أَمْلِکْ حِینَ رَأَیْتُهُ بِتِلْکَ الْحَالِ الْبُکَاءَ فَبَکَیْتُ رَحْمَهً لَهُ فَإِذَا هُوَ یُفَکِّرُ فَالْتَفَتَ إِلَیَّ بَعْدَ هُنَیْئَهٍ مِنْ دُخُولِی فَقَالَ یَا بُنَیَّ أَعْطِنِی بَعْضَ تِلْکَ الصُّحُفِ الَّتِی فِیهَا عِبَادَهُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع فَأَعْطَیْتُهُ فَقَرَأَ فِیهَا شَیْئاً یَسِیراً ثُمَّ تَرَکَهَا مِنْ یَدِهِ تَضَجُّراً وَ قَالَ مَنْ یَقْوَى عَلَى عِبَادَهِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۴

[۲۱۱]– المناقب لابن شهرآشوب فِی زُهْدِهِ ع حِلْیَهُ الْأَوْلِیَاءِ، وَ فَضَائِلُ الصَّحَابَهِ، کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ إِذَا فَرَغَ مِنْ وُضُوءِ الصَّلَاهِ وَ صَارَ بَیْنَ وُضُوئِهِ وَ صَلَاتِهِ أَخَذَتْهُ رِعْدَهٌ وَ نُفَضَهٌ فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ وَیْحَکُمْ أَ تَدْرُونَ إِلَى مَنْ أَقُومُ وَ مَنْ أُرِیدُ أُنَاجِی وَ فِی کُتُبِنَا أَنَّهُ کَانَ إِذَا تَوَضَّأَ اصْفَرَّ لَوْنُهُ فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ أَ تَدْرُونَ مَنْ أَتَأَهَّبُ لِلْقِیَامِ بَیْنَ یَدَیْهِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۸

[۲۱۲]– تَهْذِیبُ الْأَحْکَامِ، الصَّادِقُ ع‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاهِ تَغَیَّرَ لَوْنُهُ فَإِذَا سَجَدَ لَمْ یَرْفَعْ رَأْسَهُ حَتَّى یَرْفَضَّ عَرَقا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۹

[۲۱۳]– الْبَاقِرُ ع‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ یُصَلِّی فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَهِ أَلْفَ رَکْعَهٍ وَ کَانَتِ الرِّیحُ تُمِیلُهُ بِمَنْزِلَهِ السُّنْبُلَهِ وَ کَانَتْ لَهُ خَمْسُمِائَهِ نَخْلَهٍ فَکَانَ یُصَلِّی عِنْدَ کُلِّ نَخْلَهٍ رَکْعَتَیْنِ وَ کَانَ إِذَا قَامَ فِی صَلَاتِهِ غَشِیَ لَوْنَهُ لَوْنٌ آخَرُ وَ کَانَ قِیَامُهُ فِی صَلَاتِهِ قِیَامَ الْعَبْدِ الذَّلِیلِ بَیْنَ یَدَیِ الْمَلِکِ الْجَلِیلِ کَانَ أَعْضَاؤُهُ تَرْتَعِدُ مِنْ خَشْیَهِ اللَّهِ وَ کَانَ یُصَلِّی صَلَاهَ مُوَدِّعٍ یَرَى أَنَّهُ لَا یُصَلِّی بَعْدَهَا أَبَداً. وَ رُوِیَ‏ أَنَّهُ کَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاهِ تَغَیَّرَ لَوْنُهُ وَ أَصَابَتْهُ رِعْدَهٌ وَ حَالَ أَمْرُهُ فَرُبَّمَا سَأَلَهُ عَنْ حَالِهِ مَنْ لَا یَعْرِفُ أَمْرَهُ فِی ذَلِکَ فَیَقُولُ إِنِّی أُرِیدُ الْوُقُوفَ بَیْنَ یَدَیْ مَلِکٍ عَظِیمٍ- وَ کَانَ إِذَا وَقَفَ فِی الصَّلَاهِ لَمْ یَشْتَغِلْ بِغَیْرِهَا وَ لَمْ یَسْمَعْ شَیْئاً لِشُغْلِهِ بِالصَّلَاهِ- وَ سَقَطَ بَعْضُ وُلْدِهِ بَعْضَ اللَّیَالِی فَانْکَسَرَتْ یَدُهُ فَصَاحَ أَهْلُ الدَّارِ وَ أَتَاهُمُ الْجِیرَانُ وَ جِی‏ءَ بِالْمُجَبِّرِ فَجَبَّرَ الصَّبِیَّ وَ هُوَ یَصِیحُ مِنَ الْأَلَمِ وَ کُلُّ ذَلِکَ لَا یَسْمَعُهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ رَأَى الصَّبِیَّ یَدَهُ مَرْبُوطَهً إِلَى عُنُقِهِ فَقَالَ مَا هَذَا فَأَخْبَرُوهُ- وَ وَقَعَ حَرِیقٌ فِی بَیْتٍ هُوَ فِیهِ سَاجِدٌ فَجَعَلُوا یَقُولُونَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ النَّارَ النَّارَ فَمَا رَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى أُطْفِئَتْ فَقِیلَ لَهُ بَعْدَ قُعُودِهِ مَا الَّذِی أَلْهَاکَ عَنْهَا قَالَ أَلْهَتْنِی عَنْهَا النَّارُ الْکُبْرَى. /بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۷۹

[۲۱۴]– الْأَصْمَعِیُ‏ کُنْتُ أَطُوفُ حَوْلَ الْکَعْبَهِ لَیْلَهً فَإِذَا شَابٌّ ظَرِیفُ الشَّمَائِلِ وَ عَلَیْهِ ذُؤَابَتَانِ وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْکَعْبَهِ وَ هُوَ یَقُولُ- نَامَتِ الْعُیُونُ وَ عَلَتِ النُّجُومُ وَ أَنْتَ الْمَلِکُ الْحَیُّ الْقَیُّومُ غَلَّقَتِ الْمُلُوکُ أَبْوَابَهَا وَ أَقَامَتْ عَلَیْهَا حُرَّاسَهَا وَ بَابُکَ مَفْتُوحٌ لِلسَّائِلِینَ جِئْتُکَ لِتَنْظُرَ إِلَیَّ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ ثُمَّ أَنْشَأَ یَقُولُ-

یَا مَنْ یُجِیبُ دُعَا الْمُضْطَرِّ فِی الظُّلَمِ- یَا کَاشِفَ الضُّرِّ وَ الْبَلْوَى مَعَ السَّقَمِ‏
قَدْ نَامَ وَفْدُکَ حَوْلَ الْبَیْتِ قَاطِبَهً- وَ أَنْتَ وَحْدَکَ یَا قَیُّومُ لَمْ تَنَمْ‏
أَدْعُوکَ رَبِّ دُعَاءً قَدْ أَمَرْتَ بِهِ- فَارْحَمْ بُکَائِی بِحَقِّ الْبَیْتِ وَ الْحَرَمِ‏
إِنْ کَانَ عَفْوُکَ لَا یَرْجُوهُ ذُو سَرَفٍ- فَمَنْ یَجُودُ عَلَى الْعَاصِینَ بِالنِّعَم

قَالَ فَاقْتَفَیْتُهُ فَإِذَا هُوَ زَیْنُ الْعَابِدِین‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۰

[۲۱۵]– سوره مؤمنون آیه ۱۰۱ وقتى در صور دمیده شود دیگر خویشاوندى نیست و از کسى سؤال نمیشود با چه کسى نسبت دارى.

[۲۱۶]– طَاوُسٌ الْفَقِیهُ‏ رَأَیْتُهُ یَطُوفُ مِنَ الْعِشَاءِ إِلَى سَحَرٍ وَ یَتَعَبَّدُ فَلَمَّا لَمْ یَرَ أَحَداً رَمَقَ السَّمَاءَ بِطَرْفِهِ وَ قَالَ إِلَهِی غَارَتْ نُجُومُ سَمَاوَاتِکَ وَ هَجَعَتْ عُیُونُ أَنَامِکَ وَ أَبْوَابُکَ مُفَتَّحَاتٌ لِلسَّائِلِینَ جِئْتُکَ لِتَغْفِرَ لِی وَ تَرْحَمَنِی وَ تُرِیَنِی وَجْهَ جَدِّی مُحَمَّدٍ ص فِی عَرَصَاتِ الْقِیَامَهِ ثُمَّ بَکَى وَ قَالَ وَ عِزَّتِکَ وَ جَلَالِکَ مَا أَرَدْتُ بِمَعْصِیَتِی مُخَالَفَتَکَ وَ مَا عَصَیْتُکَ إِذْ عَصَیْتُکَ وَ أَنَا بِکَ شَاکٌّ وَ لَا بِنَکَالِکَ جَاهِلٌ وَ لَا لِعُقُوبَتِکَ مُتَعَرِّضٌ وَ لَکِنْ‏ سَوَّلَتْ لِی نَفْسِی‏ وَ أَعَانَنِی عَلَى ذَلِکَ سَتْرُکَ الْمُرْخَى بِهِ عَلَیَّ فَالْآنَ مِنْ عَذَابِکَ مَنْ یَسْتَنْقِذُنِی وَ بِحَبْلِ مِنَ أَعْتَصِمُ إِنْ قَطَعْتَ حَبْلَکَ عَنِّی فَوَا سَوْأَتَاهْ غَداً مِنَ الْوُقُوفِ بَیْنَ یَدَیْکَ إِذَا قِیلَ لِلْمُخِفِّینَ جُوزُوا وَ لِلْمُثْقِلِینَ حُطُّوا أَ مَعَ الْمُخِفِّینَ أَجُوزُ أَمْ مَعَ الْمُثْقِلِینَ أَحُطُّ وَیْلِی کُلَّمَا طَالَ عُمُرِی کَثُرَتْ خَطَایَایَ وَ لَمْ أَتُبْ أَ مَا آنَ لِی أَنْ أَسْتَحِیَ مِنْ رَبِّی ثُمَّ بَکَى وَ أَنْشَأَ یَقُولُ

أَ تُحْرِقُنِی بِالنَّارِ یَا غَایَهَ الْمُنَى فَأَیْنَ رَجَائِی ثُمَّ أَیْنَ مَحَبَّتِی‏
أَتَیْتُ بِأَعْمَالٍ قِبَاحٍ زَرِیَّهٍ وَ مَا فِی الْوَرَى خَلْقٌ جَنَى کَجِنَایَتِی

ثُمَّ بَکَى وَ قَالَ سُبْحَانَکَ تُعْصَى کَأَنَّکَ لَا تَرَى وَ تَحْلُمُ کَأَنَّکَ لَمْ تُعْصَ تَتَوَدَّدُ إِلَى خَلْقِکَ بِحُسْنِ الصَّنِیعِ کَأَنَّ بِکَ الْحَاجَهَ إِلَیْهِمْ وَ أَنْتَ یَا سَیِّدِی الْغَنِیُّ عَنْهُمْ ثُمَّ خَرَّ إِلَى الْأَرْضِ سَاجِداً قَالَ فَدَنَوْتُ مِنْهُ وَ شُلْتُ بِرَأْسِهِ وَ وَضَعْتُهُ عَلَى رُکْبَتِی وَ بَکَیْتُ حَتَّى جَرَتْ دُمُوعِی عَلَى خَدِّهِ فَاسْتَوَى جَالِساً وَ قَالَ مَنِ الَّذِی أَشْغَلَنِی عَنِ ذِکْرِ رَبِّی فَقُلْتُ أَنَا طَاوُسٌ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الْجَزَعُ وَ الْفَزَعُ وَ نَحْنُ یَلْزَمُنَا أَنْ نَفْعَلَ مِثْلَ هَذَا وَ نَحْنُ عَاصُونَ جَانُونَ أَبُوکَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ وَ أُمُّکَ فَاطِمَهُ الزَّهْرَاءُ وَ جَدُّکَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ فَالْتَفَتَ إِلَیَّ وَ قَالَ هَیْهَاتَ هَیْهَاتَ یَا طَاوُسُ دَعْ عَنِّی حَدِیثَ أَبِی وَ أُمِّی وَ جَدِّی خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّهَ لِمَنْ أَطَاعَهُ وَ أَحْسَنَ وَ لَوْ کَانَ عَبْداً حَبَشِیّاً وَ خَلَقَ النَّارَ لِمَنْ عَصَاهُ وَ لَوْ کَانَ وَلَداً قُرَشِیّاً أَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَهُ تَعَالَى‏ فَإِذا نُفِخَ فِی الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ‏[۲۱۶] وَ اللَّهِ لَا یَنْفَعُکَ غَداً إِلَّا تَقْدِمَهٌ تُقَدِّمُهَا مِنْ عَمَلٍ صَالِح‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۱

[۲۱۷]– سوره آۀ عمران آیه۹۲: هرگز به نیکوکارى نخواهید رسید تا از آنچه دوست دارید انفاق کنید.

[۲۱۸]– شَرَفُ الْعَرُوسِ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الدَّامَغَانِیِ‏ أَنَّهُ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَتَصَدَّقُ بِالسُّکَّرِ وَ اللَّوْزِ فَسُئِلَ عَنْ ذَلِکَ فَقَرَأَ قَوْلَهُ تَعَالَى- لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ‏[۲۱۸] وَ کَانَ ع یُحِبُّهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۹

[۲۱۹]– الصَّادِق‏gإِنَّهُ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یُعْجَبُ بِالْعِنَبِ فَدَخَلَ مِنْهُ إِلَى الْمَدِینَهِ شَیْ‏ءٌ حَسَنٌ فَاشْتَرَتْ مِنْهُ أُمُّ وَلَدِهِ شَیْئاً وَ أَتَتْهُ بِهِ عِنْدَ إِفْطَارِهِ فَأَعْجَبَهُ فَقَبْلَ أَنْ یَمُدَّ یَدَهُ وَقَفَ بِالْبَابِ سَائِلٌ فَقَالَ لَهَا احْمِلِیهِ إِلَیْهِ قَالَتْ یَا مَوْلَایَ بَعْضُهُ یَکْفِیهِ قَالَ لَا وَ اللَّهِ وَ أَرْسَلَهُ إِلَیْهِ کُلَّهُ فَاشْتَرَتْ لَهُ مِنْ غَدٍ وَ أَتَتْ بِهِ فَوَقَفَ السَّائِلُ فَفَعَلَ مِثْلَ ذَلِکَ فَأَرْسَلَتْ فَاشْتَرَتْ لَهُ وَ أَتَتْهُ بِهِ فِی اللَّیْلَهِ الثَّالِثَهِ وَ لَمْ یَأْتِ سَائِلٌ فَأَکَلَ وَ قَالَ مَا فَاتَنَا مِنْهُ شَیْ‏ءٌ وَ الْحَمْدُ لِلَّه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۸۹

[۲۲۰]– الْحِلْیَهُ، قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ أَبَاهُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع قَاسَمَ اللَّهَ مَالَهُ مَرَّتَیْنِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۰

[۲۲۱]– الزُّهْرِیُ‏ لَمَّا مَاتَ زَیْنُ الْعَابِدِینَ ع فَغَسَّلُوهُ وُجِدَ عَلَى ظَهْرِهِ مَجْلٌ‏ فَبَلَغَنِی أَنَّهُ کَانَ یَسْتَقِی لِضَعَفَهِ جِیرَانِهِ بِاللَّیْل‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۰

[۲۲۲]– الْحِلْیَهُ، قَالَ عَمْرُو بْنُ ثَابِتٍ لَمَّا مَاتَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ فَغَسَّلُوهُ جَعَلُوا یَنْظُرُونَ إِلَى آثَارِ سَوَادٍ فِی ظَهْرِهِ وَ قَالُوا مَا هَذَا فَقِیلَ کَانَ یَحْمِلُ جُرُبَ الدَّقِیقِ لَیْلًا عَلَى ظَهْرِهِ یُعْطِیهِ فُقَرَاءَ أَهْلِ الْمَدِینَهِ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۰

[۲۲۳]– وَ کَانَ ع إِذَا انْقَضَى الشِّتَاءُ تَصَدَّقَ بِکِسْوَتِهِ وَ إِذَا انْقَضَى الصَّیْفُ تَصَدَّقَ بِکِسْوَتِهِ وَ کَانَ یَلْبَسُ مِنْ خَزِّ اللِّبَاسِ فَقِیلَ لَهُ تُعْطِیهَا مَنْ لَا یَعْرِفُ قِیمَتَهَا وَ لَا یَلِیقُ بِهِ لِبَاسُهَا فَلَوْ بِعْتَهَا فَتَصَدَّقْتَ بِثَمَنِهَا فَقَالَ إِنِّی أَکْرَهُ أَنْ أَبِیعَ ثَوْباً صَلَّیْتُ فِیه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۰

[۲۲۴]– المناقب لابن شهرآشوب وَ مِمَّا جَاءَ فِی صَوْمِهِ وَ حَجِّهِ ع مُعَتِّبٌ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع شَدِیدَ الِاجْتِهَادِ فِی الْعِبَادَهِ نَهَارُهُ صَائِمٌ وَ لَیْلُهُ قَائِمٌ فَأَضَرَّ ذَلِکَ بِجِسْمِهِ فَقُلْتُ لَهُ یَا أَبَتِ کَمْ هَذَا الدُّءُوبُ فَقَالَ لَهُ أَتَحَبَّبُ إِلَى رَبِّی لَعَلَّهُ یُزْلِفُنِی وَ حَجَّ ع مَاشِیاً فَسَارَ فِی عِشْرِینَ یَوْماً مِنَ الْمَدِینَهِ إِلَى مَکَّهَ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۱

[۲۲۵]– زُرَارَهُ بْنُ أَعْیَنَ‏ لَقَدْ حَجَّ عَلَى نَاقَهٍ عِشْرِینَ حَجَّهً فَمَا قَرَعَهَا بِسَوْطٍ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۱

[۲۲۶]– إِبْرَاهِیمُ الرَّافِعِیُّ قَالَ: الْتَاثَتْ عَلَیْهِ نَاقَتُهُ فَرَفَعَ الْقَضِیبَ وَ أَشَارَ إِلَیْهَا وَ قَالَ لَوْ لَا خَوْفُ الْقِصَاصِ لَفَعَلْتُ وَ فِی رِوَایَهٍ آهِ مِنَ الْقِصَاصِ وَ رَدَّ یَدَهُ عَنْهَا. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۱

[۲۲۷]– َ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُبَارَکٍ‏ حَجَجْتُ بَعْضَ السِّنِینَ إِلَى مَکَّهَ فَبَیْنَمَا أَنَا سَائِرٌ فِی عَرْضِ الْحَاجِّ وَ إِذَا صَبِیٌّ سُبَاعِیٌّ أَوْ ثُمَانِیٌّ وَ هُوَ یَسِیرُ فِی نَاحِیَهٍ مِنَ الْحَاجِّ بِلَا زَادٍ وَ لَا رَاحِلَهٍ فَتَقَدَّمْتُ إِلَیْهِ وَ سَلَّمْتُ عَلَیْهِ وَ قُلْتُ لَهُ مَعَ مَنْ قَطَعْتَ الْبَرَّ قَالَ مَعَ الْبَارِّ فَکَبُرَ فِی عَیْنِی فَقُلْتُ یَا وَلَدِی أَیْنَ زَادُکَ وَ رَاحِلَتُکَ فَقَالَ زَادِی تَقْوَایَ وَ رَاحِلَتِی رِجْلَایَ وَ قَصْدِی مَوْلَایَ فَعَظُمَ فِی نَفْسِی فَقُلْتُ یَا وَلَدِی مِمَّنْ تَکُونُ فَقَالَ مُطَّلِبِیٌّ فَقُلْتُ أَبِنْ لِی فَقَالَ هَاشِمِیٌّ فَقُلْتُ أَبِنْ لِی فَقَالَ عَلَوِیٌّ فَاطِمِیٌّ فَقُلْتُ یَا سَیِّدِی هَلْ قُلْتَ شَیْئاً مِنَ الشِّعْرِ فَقَالَ نَعَمْ فَقُلْتُ أَنْشِدْنِی شَیْئاً مِنْ شِعْرِکَ فَأَنْشَدَ-

مَّ غَابَ عَنْ عَیْنِی إِلَى أَنْ أَتَیْتُ مَکَّهَ فَقَضَیْتُ حَجَّتِی وَ رَجَعْتُ فَأَتَیْتُ الْأَبْطَحَ فَإِذَا بِحَلْقَهٍ مُسْتَدِیرَهٍ فَاطَّلَعْتُ لِأَنْظُرَ مَنْ بِهَا فَإِذَا هُوَ صَاحِبِی فَسَأَلْتُ عَنْهُ فَقِیلَ‏ وَ یُرْوَى لَهُ ع‏- / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۱

[۲۲۸]– کتاب حسین بن سعید و النوادر الْجَوْهَرِیُّ عَنِ الْبَطَائِنِیِّ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: إِنَّ أَبِی ضَرَبَ غُلَاماً لَهُ قَرْعَهً وَاحِدَهٍ بِسَوْطٍ وَ کَانَ بَعَثَهُ فِی حَاجَهٍ فَأَبْطَأَ عَلَیْهِ فَبَکَى الْغُلَامُ وَ قَالَ اللَّهَ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ تَبْعَثُنِی فِی حَاجَتِکَ ثُمَّ تَضْرِبُنِی فَبَکَى أَبِی وَ قَالَ یَا بُنَیَّ اذْهَبْ إِلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ خَطِیئَتَهُ یَوْمَ الدِّینِ ثُمَّ قَالَ لِلْغُلَامِ اذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ لِوَجْهِ اللَّهِ قَالَ أَبُو بَصِیرٍ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ کَانَ الْعِتْقُ کَفَّارَهَ الضَّرْبِ فَسَکَت‏ / بحار الأنوار (طبیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۲

[۲۲۹]– کتاب حسین بن سعید و النوادر الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع‏ إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع ضَرَبَ مَمْلُوکاً ثُمَّ دَخَلَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَأَخْرَجَ السَّوْطَ ثُمَّ تَجَرَّدَ لَهُ ثُمَّ قَالَ اجْلِدْ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ فَأَبَى عَلَیْهِ فَأَعْطَاهُ خَمْسِینَ دِینَارا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۲

[۲۳۰]– المناقب لابن شهرآشوب النَّسَوِیُّ فِی التَّارِیخِ‏ قَالَ نَافِعُ بْنُ جُبَیْرٍ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع إِنَّکَ تُجَالِسُ أَقْوَاماً دُوناً فَقَالَ لَهُ إِنِّی أُجَالِسُ مَنْ أَنْتَفِعُ بِمُجَالَسَتِهِ فِی دِینِی وَ قِیلَ لَهُ ع إِذَا سَافَرْتَ کَتَمْتَ نَفْسَکَ أَهْلَ الرِّفْقَهِ فَقَالَ أَکْرَهُ أَنْ آخُذَ بِرَسُولِ اللَّهِ مَا لَا أُعْطِی مِثْلَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۳

[۲۳۱]–  قب، المناقب لابن شهرآشوب سُفْیَانُ بْنُ عُیَیْنَهَ قَالَ: مَا رُئِیَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع قَطُّ جَائِزاً بِیَدَیْهِ فَخِذَیْهِ وَ هُوَ یَمْشِی. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۳

[۲۳۲]– عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُسْکَانَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ‏ أَنَّهُ کَانَ یَدْعُو خَدَمَهُ کُلَّ شَهْرٍ وَ یَقُولُ إِنِّی قَدْ کَبِرْتُ وَ لَا أَقْدِرُ عَلَى النِّسَاءِ فَمَنْ أَرَادَ مِنْکُنَّ التَّزْوِیجَ زَوَّجْتُهَا أَوِ الْبَیْعَ بِعْتُهَا أَوِ الْعِتْقَ أَعْتَقْتُهَا فَإِذَا قَالَتْ إِحْدَاهُنَّ لَا قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ حَتَّى یَقُولَ ثَلَاثاً وَ إِنْ سَکَتَتْ وَاحِدَهٌ مِنْهُنَّ قَالَ لِنِسَائِهِ سَلُوهَا مَا تُرِیدُ وَ عَمِلَ عَلَى مُرَادِهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۳

[۲۳۳]– الْکَافِی، عِیسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: احْتُضِرَ عَبْدُ اللَّهِ فَاجْتَمَعَ غُرَمَاؤُهُ فَطَالَبُوهُ بِدَیْنٍ لَهُمْ فَقَالَ لَا مَالَ عِنْدِی أُعْطِیکُمْ وَ لَکِنِ ارْضَوْا بِمَنْ شِئْتُمْ مِنِ ابْنَیْ عَمِّی- عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ فَقَالَ الْغُرَمَاءُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ مَلِیٌّ مَطُولٌ وَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ رَجُلٌ لَا مَالَ لَهُ صَدُوقٌ فَهُوَ أَحَبُّ إِلَیْنَا فَأَرْسَلَ إِلَیْهِ فَأَخْبَرَهُ الْخَبَرَ فَقَالَ ع أَضْمَنُ لَکُمُ الْمَالَ إِلَى غَلَّهٍ وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ غَلَّهٌ قَالَ فَقَالَ الْقَوْمُ قَدْ رَضِینَا وَ ضَمِنَهُ فَلَمَّا أَتَتِ الْغَلَّهُ أَتَاحَ اللَّهُ لَهُ الْمَالَ فَأَوْفَاه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۴ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۱۱

[۲۳۴]– َ مِمَّا جَاءَ فِی صَبْرِهِ ع الْحِلْیَهُ[۲۳۴]، قَالَ إِبْرَاهِیمُ بْنُ سَعْدٍ سَمِعَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع وَاعِیَهً فِی بَیْتِهِ وَ عِنْدَهُ جَمَاعَهٌ فَنَهَضَ إِلَى مَنْزِلِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مَجْلِسِهِ فَقِیلَ لَهُ أَ مِنْ حَدَثٍ کَانَتِ الْوَاعِیَهُ قَالَ نَعَمْ فَعَزَّوْهُ وَ تَعَجَّبُوا مِنْ صَبْرِهِ فَقَالَ إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ نُطِیعُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِیمَا نُحِبُّ وَ نَحْمَدُهُ فِیمَا نَکْرَهُ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۵

[۲۳۵]– فِیهَا قَالَ الْعُتْبِیُ‏ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع وَ کَانَ مِنْ أَفْضَلِ بَنِی هَاشِمٍ لِابْنِهِ یَا بُنَیَّ اصْبِرْ عَلَى النَّوَائِبِ وَ لَا تَتَعَرَّضْ لِلْحُقُوقِ وَ لَا تُجِبْ أَخَاکَ إِلَى الْأَمْرِ الَّذِی مَضَرَّتُهُ عَلَیْکَ أَکْثَرُ مِنْ مَنْفَعَتِهِ لَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۵

[۲۳۶]– سوره حج آیه ۳۸: خدا هیچ خیانتکار ناسپاسى را دوست ندارد

[۲۳۷]– مَحَاسِنُ الْبَرْقِیِ‏  بَلَغَ عَبْدَ الْمَلِکِ أَنَّ سَیْفَ رَسُولِ اللَّهِ ص عِنْدَهُ فَبَعَثَ یَسْتَوْهِبُهُ مِنْهُ وَ یَسْأَلُهُ الْحَاجَهَ فَأَبَى عَلَیْهِ فَکَتَبَ إِلَیْهِ عَبْدُ الْمَلِکِ یُهَدِّدُهُ وَ أَنَّهُ یَقْطَعُ رِزْقَهُ مِنْ بَیْتِ الْمَالِ فَأَجَابَهُ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ ضَمِنَ لِلْمُتَّقِینَ الْمَخْرَجَ مِنْ حَیْثُ یَکْرَهُونَ وَ الرِّزْقَ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُونَ وَ قَالَ جَلَّ ذِکْرُهُ‏ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ خَوَّانٍ کَفُورٍ فَانْظُرْ أَیُّنَا أَوْلَى بِهَذِهِ الْآیَهِ فِی حِلْمِهِ وَ تَوَاضُعِهِ. شَتَمَ بَعْضُهُمْ زَیْنَ الْعَابِدِینَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ فَقَصَدَهُ غِلْمَانُهُ فَقَالَ دَعُوهُ فَإِنَّ مَا خَفِیَ مِنَّا أَکْثَرُ مِمَّا قَالُوا ثُمَّ قَالَ لَهُ أَ لَکَ حَاجَهٌ یَا رَجُلُ فَخَجِلَ الرَّجُلُ فَأَعْطَاهُ ثَوْبَهُ وَ أَمَرَ لَهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَانْصَرَفَ الرَّجُلُ صَارِخاً یَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّکَ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ‏ وَ نَالَ مِنْهُ الْحَسَنُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع فَلَمْ یُکَلِّمْهُ ثُمَّ أَتَى مَنْزِلَهُ وَ صَرَخَ بِهِ فَخَرَجَ الْحَسَنُ مُتَوَثِّباً لِلشَّرِّ فَقَالَ لِلْحَسَنِ یَا أَخِی إِنْ کُنْتَ قُلْتَ مَا فِیَّ فَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِنْهُ وَ إِنْ کُنْتَ قُلْتَ مَا لَیْسَ فِیَّ یَغْفِرُ اللَّهُ لَکَ فَقَبَّلَ الْحَسَنُ بَیْنَ عَیْنَیْهِ وَ قَالَ بَلْ قُلْتُ مَا لَیْسَ فِیکَ وَ أَنَا أَحَقُّ بِهِ‏[۲۳۷] وَ شَتَمَهُ آخَرُ فَقَالَ یَا فَتَى إِنَّ بَیْنَ أَیْدِینَا عَقَبَهً کَئُوداً فَإِنْ جُزْتُ مِنْهَا فَلَا أُبَالِی بِمَا تَقُولُ وَ إِنْ أَتَحَیَّرُ فِیهَا فَأَنَا شَرٌّ مِمَّا تَقُولُ‏ ابْنُ جعدیه [جُعْدُبَهَ] قَالَ: سَبَّهُ ع رَجُلٌ فَسَکَتَ عَنْهُ فَقَالَ إِیَّاکَ أَعْنِی فَقَالَ ع وَ عَنْکَ أُغْضِی‏ وَ کَسَرَتْ جَارِیَهٌ لَهُ قَصْعَهً فِیهَا طَعَامٌ فَاصْفَرَّ وَجْهُهَا فَقَالَ لَهَا اذْهَبِی فَأَنْتِ حُرَّهٌ لِوَجْهِ اللَّهِ‏ وَ قِیلَ‏ إِنَّ مَوْلًى لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع یَتَوَلَّى عِمَارَهَ ضَیْعَهٍ لَهُ فَجَاءَ لِیَطَّلِعَهَا فَأَصَابَ فِیهَا فَسَاداً وَ تَضْیِیعاً کَثِیراً غَاضَهُ مِنْ ذَلِکَ مَا رَآهُ وَ غَمَّهُ فَقَرَعَ الْمَوْلَى بِسَوْطٍ کَانَ فِی یَدِهِ وَ نَدِمَ عَلَى ذَلِکَ فَلَمَّا انْصَرَفَ إِلَى مَنْزِلِهِ أَرْسَلَ فِی طَلَبِ الْمَوْلَى فَأَتَاهُ فَوَجَدَهُ عَارِیاً وَ السَّوْطُ بَیْنَ یَدَیْهِ فَظَنَّ أَنَّهُ یُرِیدُ عُقُوبَتَهُ فَاشْتَدَّ خَوْفُهُ فَأَخَذَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ السَّوْطَ وَ مَدَّ یَدَهُ إِلَیْهِ وَ قَالَ یَا هَذَا قَدْ کَانَ مِنِّی إِلَیْکَ مَا لَمْ یَتَقَدَّمْ مِنِّی مِثْلُهُ وَ کَانَتْ هَفْوَهً وَ زَلَّهً فَدُونَکَ السَّوْطَ وَ اقْتَصَّ مِنِّی فَقَالَ الْمَوْلَى یَا مَوْلَایَ وَ اللَّهِ إِنْ ظَنَنْتُ إِلَّا أَنَّکَ تُرِیدُ عُقُوبَتِی وَ أَنَا مُسْتَحِقٌّ لِلْعُقُوبَهِ فَکَیْفَ أَقْتَصُّ مِنْکَ قَالَ وَیْحَکَ اقْتَصَّ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْتَ فِی حِلٍّ وَ سَعَهٍ فَکَرَّرَ ذَلِکَ عَلَیْهِ مِرَاراً وَ الْمَوْلَى کُلَّ ذَلِکَ یَتَعَاظَمُ قَوْلَهُ وَ یُجَلِّلُهُ فَلَمَّا لَمْ یَرَهُ یَقْتَصُّ قَالَ لَهُ أَمَّا إِذَا أَبَیْتَ فَالضَّیْعَهُ صَدَقَهٌ عَلَیْکَ وَ أَعْطَاهُ إِیَّاهَا وَ انْتَهَى ع إِلَى قَوْمٍ یَغْتَابُونَهُ فَوَقَفَ عَلَیْهِمْ فَقَالَ لَهُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ فَغَفَرَ اللَّهُ لِی وَ إِنْ کُنْتُمْ کَاذِبِینَ فَغَفَرَ اللَّهُ لَکُم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۵

[۲۳۸]– سوره رعد آیه۳۹: خدا آنچه را بخواهد محو یا اثبات مى ‏کند

[۲۳۹]– المناقب لابن شهرآشوب حِلْیَهُ أَبِی نُعَیْمٍ‏، وَ تَارِیخُ النَّسَائِیِّ، رُوِیَ عَنْ أَبِی حَازِمٍ وَ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ وَ الزُّهْرِیِّ قَالَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ‏ مَا رَأَیْتُ هَاشِمِیّاً أَفْضَلَ مِنْ زَیْنِ الْعَابِدِینَ وَ لَا أَفْقَهَ مِنْهُ‏. وَ قَالَ ع‏ فِی قَوْلِهِ تَعَالَى‏ یَمْحُوا اللَّهُ ما یَشاءُ لَوْ لَا هَذِهِ الْآیَهُ لَأَخْبَرْتُکُمْ بِمَا هُوَ کَائِنٌ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَه / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۷

[۲۴۰]– َ قَالَ سُفْیَانُ‏ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ إِنَّ فُلَاناً قَدْ وَقَعَ فِیکَ وَ آذَاکَ قَالَ فَانْطَلِقْ بِنَا إِلَیْهِ فَانْطَلَقَ مَعَهُ وَ هُوَ یَرَى أَنَّهُ سَیَنْصُرُ لِنَفْسِهِ فَلَمَّا أَتَاهُ قَالَ لَهُ یَا هَذَا إِنْ کَانَ مَا قُلْتَ فِیَّ حَقّاً فَإِنَّهُ تَعَالَى یَغْفِرُهُ لِی وَ إِنْ کَانَ مَا قُلْتَ فِیَّ بَاطِلًا فَاللَّهُ یَغْفِرُهُ لَکَ‏[۲۴۰]- وَ کَانَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ أَنْ تَحْسُنَ فِی لَوَامِحِ الْعُیُونِ عَلَانِیَتِی وَ تَقْبُحَ عِنْدَکَ سَرِیرَتِی اللَّهُمَّ کَمَا أَسَأْتُ وَ أَحْسَنْتَ إِلَیَّ فَإِذَا عُدْتُ فَعُدْ عَلَیَ‏[۲۴۰] وَ کَانَ إِذَا أَتَاهُ السَّائِلُ یَقُولُ مَرْحَباً بِمَنْ یَحْمِلُ زَادِی إِلَى الْآخِرَهِ[۲۴۰] وَ إِنَّهُ ع کَانَ لَا یُحِبُّ أَنْ یُعِینَهُ عَلَى طَهُورِهِ أَحَدٌ وَ کَانَ یَسْتَقِی الْمَاءَ لِطَهُورِهِ وَ یُخَمِّرُهُ قَبْلَ أَنْ یَنَامَ فَإِذَا قَامَ مِنَ اللَّیْلِ بَدَأَ بِالسِّوَاکِ ثُمَّ تَوَضَّأَ ثُمَّ یَأْخُذُ فِی صَلَاتِهِ وَ کَانَ یَقْضِی مَا فَاتَهُ مِنْ صَلَاهِ نَافِلَهِ النَّهَارِ فِی اللَّیْلِ وَ یَقُولُ یَا بُنَیَّ لَیْسَ‏هَذَا عَلَیْکُمْ بِوَاجِبٍ وَ لَکِنْ أُحِبُّ لِمَنْ عَوَّدَ مِنْکُمْ نَفْسَهُ عَادَهً مِنَ الْخَیْرِ أَنْ یَدُومَ عَلَیْهَا وَ کَانَ لَا یَدَعُ صَلَاهَ اللَّیْلِ فِی السَّفَرِ وَ الْحَضَر / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۸

[۲۴۱]– کشف الغمه وَ کَانَ ع یَوْماً خَارِجاً فَلَقِیَهُ رَجُلٌ فَسَبَّهُ فَثَارَتْ إِلَیْهِ الْعَبِیدُ وَ الْمَوَالِی فَقَالَ لَهُمْ عَلِیٌّ مَهْلًا کُفُّوا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى ذَلِکَ الرَّجُلِ فَقَالَ مَا سُتِرَ عَنْکَ مِنْ أَمْرِنَا أَکْثَرُ أَ لَکَ حَاجَهٌ نُعِینُکَ عَلَیْهَا فَاسْتَحْیَا الرَّجُلُ فَأَلْقَى إِلَیْهِ عَلِیٌّ خَمِیصَهً[۲۴۱] کَانَتْ عَلَیْهِ وَ أَمَرَ لَهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ فَکَانَ ذَلِکَ الرَّجُلُ بَعْدَ ذَلِکَ یَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّکَ مِنْ أَوْلَادِ الرُّسُل‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۹

[۲۴۲]– وَ کَانَ عِنْدَهُ قَوْمٌ أَضْیَافٌ فَاسْتَعْجَلَ خَادِمٌ لَهُ بِشِوَاءٍ کَانَ فِی التَّنُّورِ فَأَقْبَلَ بِهِ الْخَادِمُ مُسْرِعاً فَسَقَطَ السَّفُّودُ مِنْهُ عَلَى رَأْسِ بُنَیٍّ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع تَحْتَ الدَّرَجَهِ فَأَصَابَ رَأْسَهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ عَلِیٌّ لِلْغُلَامِ وَ قَدْ تَحَیَّرَ الْغُلَامُ وَ اضْطَرَبَ أَنْتَ حُرٌّ فَإِنَّکَ لَمْ تَعْتَمِدْهُ وَ أَخَذَ فِی جَهَازِ ابْنِهِ وَ دَفْنِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۹

[۲۴۳]– وَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ: کَانَ أَبِی یُصَلِّی بِاللَّیْلِ حَتَّى یَزْحَفَ إِلَى فِرَاشِه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۹

[۲۴۴]– کشف الغمه الْحَافِظُ عَبْدُ الْعَزِیزِ بْنُ الْأَخْضَرِ رُوِیَ عَنْ یُوسُفَ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: دَخَلْتُ مَسْجِدَ الْکُوفَهِ فَإِذَا شَابٌّ یُنَاجِی رَبَّهُ وَ هُوَ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ- سَجَدَ وَجْهِی مُتَعَفِّراً فِی التُّرَابِ لِخَالِقِی وَ حَقٌّ لَهُ فَقُمْتُ إِلَیْهِ فَإِذَا هُوَ عَلِیُّ بْنُ‏ الْحُسَیْنِ ع فَلَمَّا انْفَجَرَ الْفَجْرُ نَهَضْتُ إِلَیْهِ فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ تُعَذِّبُ نَفْسَکَ وَ قَدْ فَضَّلَکَ اللَّهُ بِمَا فَضَّلَکَ فَبَکَى ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِی عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ عَنْ أُسَامَهَ بْنِ زَیْدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص کُلُّ عَیْنٍ بَاکِیَهٌ یَوْمَ الْقِیَامَهِ إِلَّا أَرْبَعَهَ أَعْیُنٍ عَیْنٌ بَکَتْ مِنْ خَشْیَهِ اللَّهِ وَ عَیْنٌ فُقِئَتْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ عَیْنٌ غُضَّتْ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ وَ عَیْنٌ بَاتَتْ سَاهِرَهً سَاجِدَهً یُبَاهِی بِهَا اللَّهُ الْمَلَائِکَهَ وَ یَقُولُ انْظُرُوا إِلَى عَبْدِی رُوحُهُ عِنْدِی وَ جَسَدُهُ فِی طَاعَتِی قَدْ جَافَى بَدَنَهُ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونِی خَوْفاً مِنْ عَذَابِی وَ طَمَعاً فِی رَحْمَتِی اشْهَدُوا أَنِّی قَدْ غَفَرْتُ لَه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۹۹

-[۲۴۵] سوره جاثیه آیه ۱۴ بگو بمؤمنین ببخشند کسانى را که امید دیدار خدا را ندارند.

[۲۴۶]– عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ قَالَ: أَذْنَبَ غُلَامٌ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع ذَنْباً اسْتَحَقَّ بِهِ الْعُقُوبَهَ فَأَخَذَ لَهُ السَّوْطَ وَ قَالَ‏ قُلْ لِلَّذِینَ آمَنُوا یَغْفِرُوا لِلَّذِینَ لا یَرْجُونَ أَیَّامَ اللَّهِ‏[۲۴۶] فَقَالَ الْغُلَامُ وَ مَا أَنَا کَذَاکَ إِنِّی لَأَرْجُو رَحْمَهَ اللَّهِ وَ أَخَافُ عَذَابَهُ فَأَلْقَى السَّوْطَ وَ قَالَ أَنْتَ عَتِیقٌ‏ وَ سَقَطَ لَهُ ابْنٌ فِی بِئْرٍ فَتَفَزَّعَ أَهْلُ الْمَدِینَهِ لِذَلِکَ حَتَّى أَخْرَجُوهُ وَ کَانَ قَائِماً یُصَلِّی فَمَا زَالَ عَنْ مِحْرَابِهِ فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ مَا شَعَرْتُ إِنِّی کُنْتُ أُنَاجِی رَبّاً عَظِیماً وَ کَانَ لَهُ ابْنُ عَمٍّ یَأْتِیهِ بِاللَّیْلِ مُتَنَکِّراً فَیُنَاوِلُهُ شَیْئاً مِنَ الدَّنَانِیرِ فَیَقُولُ لَکِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ لَا یُوَاصِلُنِی- لَا جَزَاهُ اللَّهُ عَنِّی خَیْراً فَیَسْمَعُ ذَلِکَ وَ یَحْتَمِلُ وَ یَصْبِرُ عَلَیْهِ وَ لَا یُعَرِّفُهُ بِنَفْسِهِ فَلَمَّا مَاتَ عَلِیٌّ ع فَقَدَهَا فَحِینَئِذٍ عَلِمَ أَنَّهُ هُوَ کَانَ فَجَاءَ إِلَى قَبْرِهِ وَ بَکَى عَلَیْهِ‏[۲۴۶] وَ کَانَ ع یَقُولُ فِی دُعَائِهِ- اللَّهُمَّ مَنْ أَنَا حَتَّى تَغْضَبَ عَلَیَّ فَوَ عِزَّتِکَ مَا یُزَیِّنُ مُلْکَکَ إِحْسَانِی وَ لَا یُقَبِّحُهُ إِسَاءَتِی وَ لَا یَنْقُصُ مِنْ خَزَائِنِکَ غِنَایَ وَ لَا یَزِیدُ فِیهَا فَقْرِی. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۰

[۲۴۷]– َ قَالَ ابْنُ الْأَعْرَابِیِ‏ لَمَّا وَجَّهَ یَزِیدُ بْنُ مُعَاوِیَهَ عَسْکَرَهُ لِاسْتِبَاحَهِ أَهْلِ الْمَدِینَهِ ضَمَّ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَمِائَهٍ مِنَّا یَعُولُهُنَّ إِلَى أَنِ انْقَرَضَ جَیْشُ مُسْلِمِ بْنِ عُقْبَهَ وَ قَدْ حُکِیَ عَنْهُ مِثْلُ ذَلِکَ عِنْدَ إِخْرَاجِ ابْنِ الزُّبَیْرِ بَنِی أُمَیَّهَ مِنَ الْحِجَاز / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۱

[۲۴۸]– وَ قَالَ رَجُلٌ لِرَجُلٍ مِنْ آلِ الزُّبَیْرِ کَلَاماً أَقْذَعَ فِیهِ فَأَعْرَضَ الزُّبَیْرِیُّ عَنْهُ ثُمَّ دَارَ الْکَلَامَ فَسَبَّ الزُّبَیْرِیُّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ فَأَعْرَضَ عَنْهُ وَ لَمْ یُجِبْهُ فَقَالَ لَهُ الزُّبَیْرِیُّ مَا یَمْنَعُکَ مِنْ جَوَابِی قَالَ مَا یَمْنَعُکَ مِنْ جَوَابِ الرَّجُلِ وَ مَاتَ لَهُ ابْنٌ فَلَمْ یُرَ مِنْهُ جَزَعٌ فَسُئِلَ عَنْ ذَلِکَ فَقَالَ أَمْرٌ کُنَّا نَتَوَقَّعُهُ فَلَمَّا وَقَعَ لَمْ نُنْکِرْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۱

[۲۴۹]– سوره مومنون آیه ۱۰۱

[۲۵۰]– سوره انبیا آیه ۲۸

[۲۵۱]– سوره اعراف آیه۵۶

[۲۵۲]– کشف الغمه قَالَ طَاوُسٌ‏ رَأَیْتُ رَجُلًا یُصَلِّی فِی الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ تَحْتَ الْمِیزَابِ یَدْعُو وَ یَبْکِی فِی دُعَائِهِ فَجِئْتُهُ حِینَ فَرَغَ مِنَ الصَّلَاهِ فَإِذَا هُوَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَقُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ رَأَیْتُکَ عَلَى حَالَهِ کَذَا وَ لَکَ ثَلَاثَهٌ أَرْجُو أَنْ تُؤْمِنَکَ مِنَ الْخَوْفِ أَحَدُهَا أَنَّکَ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ وَ الثَّانِی شَفَاعَهُ جَدِّکَ وَ الثَّالِثُ رَحْمَهُ اللَّهِ فَقَالَ یَا طَاوُسُ أَمَّا أَنِّی ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ ص فَلَا یُؤْمِنُنِی وَ قَدْ سَمِعْتُ اللَّهَ تَعَالَى یَقُولُ- فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ‏[۲۵۲] وَ أَمَّا شَفَاعَهُ جَدِّی فَلَا تُؤْمِنُنِی لِأَنَّ اللَّهَ‏ تَعَالَى یَقُولُ‏ وَ لا یَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى‏[۲۵۲] وَ أَمَّا رَحْمَهُ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى یَقُولُ إِنَّهَا قَرِیبَهٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ‏[۲۵۲] وَ لَا أَعْلَمُ أَنِّی مُحْسِن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۱

[۲۵۳]– الکافی أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ عِیسَى بْنِ أَیُّوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ فَضَالَهَ عَنْ مُعَاوِیَهَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا یَقُولُ‏ إِنِّی لَأُحِبُّ أَنْ أُقْدِمَ عَلَى الْعَمَلِ وَ إِنْ قَل‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۲

[۲۵۴]– عَنْ فَضَالَهَ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ gیَقُولُ إِنِّی لَأُحِبُّ أَنْ أَقْدَمَ عَلَى رَبِّی وَ عَمَلِی مُسْتَو / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۲

[۲۵۵]– أَقُولُ رَوَى ابْنُ أَبِی الْحَدِیدِ[۲۵۵] عَنْ سُفْیَانَ الثَّوْرِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّهَ عَنْ أَبِی الْبَخْتَرِیِّ قَالَ: أَثْنَى رَجُلٌ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی وَجْهِهِ وَ کَانَ یُبْغِضُهُ قَالَ أَنَا دُونَ مَا تَقُولُ وَ فَوْقَ مَا فِی نَفْسِکَ. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۳

[۲۵۶]– سوره نور آیه۲۲

[۲۵۷]– إقبال الأعمال بِإِسْنَادِنَا إِلَى هَارُونَ بْنِ مُوسَى التَّلَّعُکْبَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ بِإِسْنَادِهِ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ‏ کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ لَا یَضْرِبُ عَبْداً لَهُ وَ لَا أَمَهً وَ کَانَ إِذَا أَذْنَبَ الْعَبْدُ وَ الْأَمَهُ یَکْتُبُ عِنْدَهُ أَذْنَبَ فُلَانٌ أَذْنَبَتْ فُلَانَهُ یَوْمَ کَذَا وَ کَذَا وَ لَمْ یُعَاقِبْهُ فَیَجْتَمِعُ عَلَیْهِمُ الْأَدَبُ حَتَّى إِذَا کَانَ آخِرُ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ دَعَاهُمْ وَ جَمَعَهُمْ حَوْلَهُ‏ ثُمَّ أَظْهَرَ الْکِتَابَ ثُمَّ قَالَ یَا فُلَانُ فَعَلْتَ کَذَا وَ کَذَا وَ لَمْ أُؤَدِّبْکَ أَ تَذْکُرُ ذَلِکَ فَیَقُولُ بَلَى یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى یَأْتِیَ عَلَى آخِرِهِمْ وَ یُقَرِّرُهُمْ جَمِیعاً ثُمَّ یَقُومُ وَسْطَهُمْ وَ یَقُولُ لَهُمُ ارْفَعُوا أَصْوَاتَکُمْ وَ قُولُوا یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ إِنَّ رَبَّکَ قَدْ أَحْصَى عَلَیْکَ کُلَّ مَا عَمِلْتَ کَمَا أَحْصَیْتَ عَلَیْنَا کُلَّ مَا عَمِلْنَا وَ لَدَیْهِ کِتَابٌ یَنْطِقُ عَلَیْکَ بِالْحَقِّ- لا یُغادِرُ صَغِیرَهً وَ لا کَبِیرَهً مِمَّا أَتَیْتَ‏ إِلَّا أَحْصاها وَ تَجِدُ کُلَّ مَا عَمِلْتَ لَدَیْهِ حَاضِراً کَمَا وَجَدْنَا کُلَّ مَا عَمِلْنَا لَدَیْکَ حَاضِراً فَاعْفُ وَ اصْفَحْ کَمَا تَرْجُو مِنَ الْمَلِیکِ الْعَفْوَ وَ کَمَا تُحِبُّ أَنْ یَعْفُوَ الْمَلِیکُ عَنْکَ فَاعْفُ عَنَّا تَجِدْهُ عَفُوّاً وَ بِکَ رَحِیماً وَ لَکَ غَفُوراً وَ لا یَظْلِمُ رَبُّکَ أَحَداً کَمَا لَدَیْکَ کِتَابٌ یَنْطِقُ بِالْحَقِّ عَلَیْنَا- لا یُغادِرُ صَغِیرَهً وَ لا کَبِیرَهً مِمَّا أَتَیْنَاهَا إِلَّا أَحْصاها فَاذْکُرْ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ذُلَّ مَقَامِکَ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّکَ الْحَکَمِ الْعَدْلِ الَّذِی لَا یَظْلِمُ‏ مِثْقالَ حَبَّهٍ مِنْ خَرْدَلٍ‏ وَ یَأْتِی بِهَا یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَ کَفى‏ بِاللَّهِ حَسِیباً وَ شَهِیداً فَاعْفُ وَ اصْفَحْ یَعْفُ عَنْکَ الْمَلِیکُ وَ یَصْفَحْ فَإِنَّهُ یَقُولُ‏ وَ لْیَعْفُوا وَ لْیَصْفَحُوا أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ‏- وَ هُوَ یُنَادِی بِذَلِکَ عَلَى نفسک [نَفْسِهِ‏] وَ یُلَقِّنُهُمْ وَ هُمْ یُنَادُونَ مَعَهُ وَ هُوَ وَاقِفٌ بَیْنَهُمْ یَبْکِی وَ یَنُوحُ وَ یَقُولُ رَبِّ إِنَّکَ أَمَرْتَنَا أَنْ نَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَنَا وَ قَدْ عَفَوْنَا عَمَّنْ ظَلَمَنَا کَمَا أَمَرْتَ فَاعْفُ عَنَّا فَإِنَّکَ أَوْلَى بِذَلِکَ مِنَّا وَ مِنَ الْمَأْمُورِینَ وَ أَمَرْتَنَا أَنْ لَا نَرُدَّ سَائِلًا عَنْ أَبْوَابِنَا وَ قَدْ أَتَیْنَاکَ سُؤَّالًا وَ مَسَاکِینَ وَ قَدْ أَنَخْنَا بِفِنَائِکَ وَ بِبَابِکَ نَطْلُبُ نَائِلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ وَ عَطَاءَکَ فَامْنُنْ بِذَلِکَ عَلَیْنَا وَ لَا تُخَیِّبْنَا فَإِنَّکَ أَوْلَى بِذَلِکَ مِنَّا وَ مِنَ الْمَأْمُورِینَ إِلَهِی کَرُمْتَ فَأَکْرِمْنِی إِذْ کُنْتُ مِنْ سُؤَّالِکَ وَ جُدْتَ بِالْمَعْرُوفِ فَاخْلِطْنِی بِأَهْلِ نَوَالِکَ یَا کَرِیمُ ثُمَّ یُقْبِلُ عَلَیْهِمْ فَیَقُولُ قَدْ عَفَوْتُ عَنْکُمْ فَهَلْ عَفَوْتُمْ عَنِّی وَ مِمَّا کَانَ مِنِّی إِلَیْکُمْ مِنْ سُوءِ مَلَکَهٍ فَإِنِّی مَلِیکُ سُوءٍ لَئِیمٌ ظَالِمٌ مَمْلُوکٌ لِمَلِیکٍ کَرِیمٍ جَوَادٍ عَادِلٍ مُحْسِنٍ مُتَفَضِّلٍ فَیَقُولُونَ قَدْ عَفَوْنَا عَنْکَ یَا سَیِّدَنَا وَ مَا أَسَأْتَ فَیَقُولُ لَهُمْ قُولُوا اللَّهُمَّ اعْفُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ کَمَا عَفَا عَنَّا فَأَعْتِقْهُ مِنَ النَّارِ کَمَا أَعْتَقَ رِقَابَنَا مِنَ الرِّقِّ فَیَقُولُونَ ذَلِکَ فَیَقُولُ اللَّهُمَّ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِینَ اذْهَبُوا فَقَدْ عَفَوْتُ عَنْکُمْ وَ أَعْتَقْتُ رِقَابَکُمْ رَجَاءً لِلْعَفْوِ عَنِّی وَ عِتْقِ رَقَبَتِی فَیُعْتِقُهُمْ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْفِطْرِ أَجَازَهُمْ بِجَوَائِزَ تَصُونُهُمْ وَ تُغْنِیهِمْ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ وَ مَا مِنْ سَنَهٍ إِلَّا وَ کَانَ یُعْتِقُ فِیهَا فِی آخِرِ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مَا بَیْنَ الْعِشْرِینَ رَأْساً إِلَى أَقَلَّ أَوْ أَکْثَرَ وَ کَانَ یَقُولُ إِنَّ لِلَّهِ تَعَالَى فِی کُلِّ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عِنْدَ الْإِفْطَارِ سَبْعِینَ أَلْفَ أَلْفِ عَتِیقٍ مِنَ النَّارِ کُلًّا قَدِ اسْتَوْجَبَ النَّارَ فَإِذَا کَانَ آخِرُ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَعْتَقَ فِیهَا مِثْلَ مَا أَعْتَقَ فِی جَمِیعِهِ وَ إِنِّی لَأُحِبُّ أَنْ یَرَانِیَ اللَّهُ وَ قَدْ أَعْتَقْتُ رِقَاباً فِی مِلْکِی فِی دَارِ الدُّنْیَا رَجَاءَ أَنْ یُعْتِقَ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ وَ مَا اسْتَخْدَمَ خَادِماً فَوْقَ حَوْلٍ کَانَ إِذَا مَلَکَ عَبْداً فِی أَوَّلِ السَّنَهِ أَوْ فِی وَسَطِ السَّنَهِ إِذَا کَانَ لَیْلَهُ الْفِطْرِ أَعْتَقَ وَ اسْتَبْدَلَ سِوَاهُمْ فِی الْحَوْلِ الثَّانِی ثُمَّ أَعْتَقَ کَذَلِکَ کَانَ یَفْعَلُ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ تَعَالَى وَ لَقَدْ کَانَ یَشْتَرِی السُّودَانَ وَ مَا بِهِ إِلَیْهِمْ مِنْ حَاجَهٍ یَأْتِی بِهِمْ عَرَفَاتٍ فَیَسُدُّ بِهِمْ تِلْکَ الْفُرَجَ وَ الْخِلَالَ فَإِذَا أَفَاضَ أَمَرَ بِعِتْقِ رِقَابِهِمْ وَ جَوَائِزَ لَهُمْ مِنَ الْمَال‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۳

[۲۵۸]– الکافی عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَهَ بْنِ مَیْمُونٍ عَمَّنْ یَرْوِی عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا تَزَوَّجَ سُرِّیَّهً کَانَتْ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ع فَبَلَغَ ذَلِکَ عَبْدَ الْمَلِکِ بْنَ مَرْوَانَ فَکَتَبَ إِلَیْهِ فِی ذَلِکَ کِتَاباً أَنَّکَ صِرْتَ بَعْلَ الْإِمَاءِ فَکَتَبَ إِلَیْهِ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أَنَّ اللَّهَ رَفَعَ بِالْإِسْلَامِ الْخَسِیسَهَ وَ أَتَمَّ بِهِ النَّاقِصَهَ وَ أَکْرَمَ بِهِ مِنَ اللُّؤْمِ فَلَا لُؤْمَ عَلَى مُسْلِمٍ إِنَّمَا اللُّؤْمُ لُؤْمُ الْجَاهِلِیَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَنْکَحَ عَبْدَهُ وَ نَکَحَ أَمَتَهُ فَلَمَّا انْتَهَى الْکِتَابُ إِلَى عَبْدِ الْمَلِکِ قَالَ لِمَنْ عِنْدَهُ أَخْبِرُونِی عَنْ رَجُلٍ إِذَا أَتَى مَا یَضَعُ النَّاسَ لَمْ یَزِدْهُ إِلَّا شَرَفاً قَالُوا ذَاکَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ لَا وَ اللَّهِ مَا هُوَ ذَاکَ قَالُوا مَا نَعْرِفُ إِلَّا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ فَلَا وَ اللَّهِ مَا هُوَ بِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ لَکِنَّهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْن‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۵

[۲۵۹]– تهذیب الأحکام الْحُسَیْنُ بْنُ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَهَ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لُبْسِ الْخَزِّ فَقَالَ لَا بَأْسَ بِهِ إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع کَانَ یَلْبَسُ الْکِسَاءَ الْخَزَّ فِی الشِّتَاءِ فَإِذَا جَاءَ الصَّیْفُ بَاعَهُ وَ تَصَدَّقَ‏ بِثَمَنِهِ وَ کَانَ یَقُولُ إِنِّی لَأَسْتَحْیِی مِنْ رَبِّی أَنْ آکُلَ ثَمَنَ ثَوْبٍ قَدْ عَبَدْتُ اللَّهَ فِیهِ‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۵

[۲۶۰]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ سَهْلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع وَ عَلَیْهِ دُرَّاعَهٌ سَوْدَاءُ وَ طَیْلَسَانٌ‏ أَزْرَق‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۶

[۲۶۱]– الکافی الْعِدَّهُ عَنْ سَهْلٍ عَنِ الْبَزَنْطِیِّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا یَلْبَسُ الْجُبَّهَ الْخَزَّ بِخَمْسِینَ دِینَاراً وَ الْمِطْرَفَ الْخَزَّ بِخَمْسِینَ دِینَاراً. / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۶

[۲۶۲]– تهذیب الأحکام الْحُسَیْنُ بْنُ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَهَ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لُبْسِ الْخَزِّ فَقَالَ لَا بَأْسَ بِهِ إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع کَانَ یَلْبَسُ الْکِسَاءَ الْخَزَّ فِی الشِّتَاءِ فَإِذَا جَاءَ الصَّیْفُ بَاعَهُ وَ تَصَدَّقَ‏ بِثَمَنِهِ وَ کَانَ یَقُولُ إِنِّی لَأَسْتَحْیِی مِنْ رَبِّی أَنْ آکُلَ ثَمَنَ ثَوْبٍ قَدْ عَبَدْتُ اللَّهَ فِیه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۵

[۲۶۳]– ، الکافی عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَتْ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَسَائِدُ وَ أَنْمَاط فِیهَا تَمَاثِیلُ یَجْلِسُ عَلَیْهَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۶

[۲۶۴]– الکافی عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَهَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع فِی فِنَاءِ الْکَعْبَهِ فِی اللَّیْلِ وَ هُوَ یُصَلِّی فَأَطَالَ الْقِیَامَ حَتَّى جَعَلَ مَرَّهً یَتَوَکَّأُ عَلَى رِجْلِهِ الْیُمْنَى وَ مَرَّهً عَلَى رِجْلِهِ الْیُسْرَى ثُمَّ سَمِعْتُهُ یَقُولُ بِصَوْتٍ کَأَنَّهُ بَاکٍ یَا سَیِّدِی تُعَذِّبُنِی وَ حُبُّکَ فِی قَلْبِی أَمَا وَ عِزَّتِکَ لَئِنْ فَعَلْتَ لَتَجْمَعَنَّ بَیْنِی وَ بَیْنَ قَوْمٍ طَالَمَا عَادَیْتُهُمْ فِیک‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۷

[۲۶۵]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ وَ الْقَاسَانِیِّ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَهَ عَنِ الزُّهْرِیِّ قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع‏ لَوْ مَاتَ مَنْ بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لَمَا اسْتَوْحَشْتُ بَعْدَ أَنْ یَکُونَ الْقُرْآنُ مَعِی وَ کَانَ ع إِذَا قَرَأَ مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ‏ یُکَرِّرُهَا حَتَّى کَادَ أَنْ یَمُوت‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۷

[۲۶۶]– الکافی عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ الْأَسَدِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ قَالَ: حَضَرْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع یَوْماً حِینَ صَلَّى الْغَدَاهَ فَإِذَا سَائِلٌ بِالْبَابِ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ أُعْطُوا السَّائِلَ وَ لَا تَرُدُّوا سَائِلا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۰۷

[۲۶۷]– الْفُصُولُ الْمُهِمَّهُ، قَالَ سُفْیَانُ‏ أَرَادَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع الْحَجَّ فَأَنْفَذَتْ إِلَیْهِ أُخْتُهُ سُکَیْنَهُ بِنْتُ الْحُسَیْنِ ع أَلْفَ دِرْهَمٍ فَلَحِقُوهُ بِهَا بِظَهْرِ الْحَرَّهِ[۲۶۷] فَلَمَّا نَزَلَ فَرَّقَهَا عَلَى الْمَسَاکِین‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۱۴

[۲۶۸]– مهج الدعوات نَقَلَ مِنْ مَجْمُوعٍ عَتِیقٍ قَالَ: کَتَبَ الْوَلِیدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِکِ إِلَى صَالِحِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُرِّیِّ عَامِلِهِ عَلَى الْمَدِینَهِ أَبْرِزِ الْحَسَنَ بْنَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ وَ کَانَ مَحْبُوساً فِی حَبْسِهِ وَ اضْرِبْهُ فِی مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ص خَمْسَمِائَهِ سَوْطٍ فَأَخْرَجَهُ صَالِحٌ إِلَى الْمَسْجِدِ وَ اجْتَمَعَ النَّاسُ وَ صَعِدَ صَالِحٌ الْمِنْبَرَ یَقْرَأُ عَلَیْهِمُ الْکِتَابَ ثُمَّ یَنْزِلُ فَیَأْمُرُ بِضَرْبِ الْحَسَنِ فَبَیْنَمَا هُوَ یَقْرَأُ الْکِتَابَ إِذْ دَخَلَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَأَفْرَجَ النَّاسُ عَنْهُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْحَسَنِ فَقَالَ لَهُ یَا ابْنَ عَمِّ ادْعُ اللَّهَ بِدُعَاءِ الْکَرْبِ یُفَرِّجْ عَنْکَ فَقَالَ مَا هُوَ یَا ابْنَ عَمِّ فَقَالَ قُلْ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ قَالَ وَ انْصَرَفَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع وَ أَقْبَلَ الْحَسَنُ یُکَرِّرُهَا فَلَمَّا فَرَغَ صَالِحٌ مِنْ قِرَاءَهِ الْکِتَابِ وَ نَزَلَ قَالَ أَرَى سَجِیَّهَ رَجُلٍ مَظْلُومٍ أَخِّرُوا أَمْرَهُ وَ أَنَا أُرَاجِعُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ فِیهِ وَ کَتَبَ صَالِحٌ إِلَى الْوَلِیدِ فِی ذَلِکَ فَکَتَبَ إِلَیْهِ أَطْلِقْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۱۴

[۲۶۹]– الإرشاد أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَدِّهِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْقَاسِمِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ زَیْدٍ عَنْ عَمِّهِ عُمَرَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع أَنَّهُ کَانَ یَقُولُ‏ لَمْ أَرَ مِثْلَ التَّقَدُّمِ فِی الدُّعَاءِ فَإِنَّ الْعَبْدَ لَیْسَ تَحْضُرُهُ الْإِجَابَهُ فِی کُلِّ وَقْتٍ وَ کَانَ مِمَّا حُفِظَ عَنْهُ ع مِنَ الدُّعَاءِ حِینَ بَلَغَهُ تَوَجُّهُ مُسْرِفِ بْنِ عُقْبَهَ إِلَى الْمَدِینَهِ- رَبِّ کَمْ مِنْ نِعْمَهٍ أَنْعَمْتَ بِهَا عَلَیَّ قَلَّ لَکَ عِنْدَهَا شُکْرِی وَ کَمْ مِنْ بَلِیَّهٍ ابْتَلَیْتَنِی بِهَا قَلَّ لَکَ عِنْدَهَا صَبْرِی فَیَا مَنْ قَلَّ عِنْدَ نِعْمَتِهِ شُکْرِی فَلَمْ یَحْرِمْنِی وَ قَلَّ عِنْدَ بَلَائِهِ صَبْرِی فَلَمْ یَخْذُلْنِی یَا ذَا الْمَعْرُوفِ الَّذِی لَا یَنْقَطِعُ أَبَداً وَ یَا ذَا النَّعْمَاءِ الَّتِی لَا تُحْصَى عَدَداً صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ادْفَعْ عَنِّی شَرَّهُ فَإِنِّی أَدْرَأُ بِکَ فِی نَحْرِهِ وَ أَسْتَعِیذُ بِکَ مِنْ شَرِّهِ فَقَدِمَ مُسْرِفُ بْنُ عُقْبَهَ الْمَدِینَهَ وَ کَانَ یُقَالُ لَا یُرِیدُ غَیْرَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَسَلِمَ مِنْهُ وَ أَکْرَمَهُ وَ حَبَاهُ وَ وَصَلَهُ وَ جَاءَ الْحَدِیثُ مِنْ غَیْرِ وَجْهٍ أَنَّ مُسْرِفَ بْنَ عُقْبَهَ لَمَّا قَدِمَ الْمَدِینَهَ أَرْسَلَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَأَتَاهُ فَلَمَّا صَارَ إِلَیْهِ قَرَّبَهُ وَ أَکْرَمَهُ وَ قَالَ لَهُ أَوْصَانِی أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ بِبِرِّکَ وَ تَمْیِیزِکَ مِنْ غَیْرِکَ فَجَزَاهُ خَیْراً ثُمَّ قَالَ أَسْرِجُوا لَهُ بَغْلَتِی وَ قَالَ لَهُ انْصَرِفْ إِلَى أَهْلِکَ فَإِنِّی أَرَى أَنْ قَدْ أَفْزَعْنَاهُمْ وَ أَتْعَبْنَاکَ بِمَشْیِکَ إِلَیْنَا وَ لَوْ کَانَ بِأَیْدِینَا مَا نَقْوَى بِهِ عَلَى صِلَتِکَ بِقَدْرِ حَقِّکَ لَوَصَلْنَاکَ فَقَالَ لَهُ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مَا أَعْذَرَنِی لِلْأَمِیرِ وَ رَکِبَ فَقَالَ مُسْرِفُ بْنُ عُقْبَهَ لِجُلَسَائِهِ هَذَا الْخَیْرُ الَّذِی لَا شَرَّ فِیهِ مَعَ مَوْضِعِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ مَکَانِهِ مِنْه‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۲۲

[۲۷۰]– الکافی حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنْ عُبَیْدِ اللَّهِ الدِّهْقَانِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ الطَّاطَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ بَیَّاعِ السَّابِرِیِّ عَنْ أَبَانٍ عَنْ فُضَیْلٍ وَ عُبَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَ مُحَمَّدَ بْنَ أُسَامَهَ الْمَوْتُ دَخَلَتْ عَلَیْهِ بَنُو هَاشِمٍ فَقَالَ لَهُمْ قَدْ عَرَفْتُمْ قَرَابَتِی وَ مَنْزِلَتِی مِنْکُمْ وَ عَلَیَّ دَیْنٌ فَأُحِبُّ أَنْ تَضْمَنُوهُ عَنِّی فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أَمَا وَ اللَّهِ ثُلُثُ دَیْنِکَ عَلَیَّ ثُمَّ سَکَتَ وَ سَکَتُوا فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع عَلَیَّ دَیْنُکَ کُلُّهُ ثُمَّ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَمْنَعْنِی أَنْ أَضْمَنَهُ أَوَّلًا إِلَّا کَرَاهَهُ أَنْ تَقُولُوا سَبَقَنَا / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳۷

[۲۷۱]–  کتاب حسین بن سعید و النوادر النَّضْرُ عَنْ حَسَنِ بْنِ مُوسَى عَنْ زُرَارَهَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ: إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع تَزَوَّجَ أُمَّ وَلَدِ عَمِّهِ الْحَسَنِ ع وَ زَوَّجَ أُمَّهُ مَوْلَاهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِکَ عَبْدَ الْمَلِکِ بْنَ مَرْوَانَ کَتَبَ إِلَیْهِ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ کَأَنَّکَ لَا تَعْرِفُ مَوْضِعَکَ مِنْ قَوْمِکَ وَ قَدْرَکَ عِنْدَ النَّاسِ وَ تَزَوَّجْتَ مَوْلَاهً وَ زَوَّجْتَ مَوْلَاکَ بِأُمِّکَ‏ فَکَتَبَ إِلَیْهِ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَهِمْتُ کِتَابَکَ وَ لَنَا أُسْوَهٌ بِرَسُولِ اللَّهِ ص فَقَدْ زَوَّجَ زَیْنَبَ بِنْتَ عَمِّهِ زَیْداً مَوْلَاهُ وَ تَزَوَّجَ مَوْلَاتَهُ صَفِیَّهَ بِنْتَ حُیَیِّ بْنِ أَخْطَب‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۳۹ / جامع أحادیث الشیعه (للبروجردی)، ج‏۲۵، ص: ۲۱۴

[۲۷۲]– الکافی عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ بَزِیعٍ جَمِیعاً عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِی وَ جَدِّی وَ عَمِّی حَمَّاماً بِالْمَدِینَهِ فَإِذَا رَجُلٌ فِی بَیْتِ الْمَسْلَخِ فَقَالَ لَنَا مِمَّنِ الْقَوْمُ فَقُلْنَا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالَ وَ أَیُّ الْعِرَاقِ فَقُلْنَا کُوفِیُّونَ فَقَالَ مَرْحَباً بِکُمْ یَا أَهْلَ الْکُوفَهِ أَنْتُمُ الشِّعَارُ دُونَ الدِّثَارِ ثُمَّ قَالَ مَا یَمْنَعُکُمْ مِنَ الْأُزُرِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ عَوْرَهُ الْمُؤْمِنِ‏عَلَى الْمُؤْمِنِ حَرَامٌ قَالَ ثُمَّ بَعَثَ إِلَى أَبِی کِرْبَاسَهً فَشَقَّهَا بِأَرْبَعَهٍ ثُمَّ أَعْطَى کُلَّ وَاحِدٍ مِنَّا وَاحِداً فَدَخَلْنَا فِیهَا فَلَمَّا کُنَّا فِی الْبَیْتِ الْحَارِّ صَمَدَ لِجَدِّی فَقَالَ یَا کَهْلُ مَا یَمْنَعُکَ مِنَ الْخِضَابِ فَقَالَ لَهُ جَدِّی أَدْرَکْتُ مَنْ هُوَ خَیْرٌ مِنِّی وَ مِنْکَ لَا یَخْتَضِبُ قَالَ فَغَضِبَ لِذَلِکَ حَتَّى عَرَفْنَا غَضَبَهُ فِی الْحَمَّامِ قَالَ وَ مَنْ ذَاکَ الَّذِی هُوَ خَیْرٌ مِنِّی فَقَالَ أَدْرَکْتُ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع وَ هُوَ لَا یَخْتَضِبُ قَالَ فَنَکَسَ رَأْسَهُ وَ تَصَابَّ عَرَقاً فَقَالَ صَدَقْتَ وَ بَرِرْتَ ثُمَّ قَالَ یَا کَهْلُ إِنْ تَخْتَضِبْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ خَضَبَ وَ هُوَ خَیْرٌ مِنْ عَلِیٍّ وَ إِنْ تَتْرُکْ فَلَکَ بِعَلِیٍّ سُنَّهٌ قَالَ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ الرَّجُلِ فَإِذَا هُوَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ وَ مَعَهُ ابْنُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِم‏ / بحار الأنوار (ط – بیروت)، ج‏۴۶، ص: ۱۴۱

[۲۷۳]– رُوِیَ‏ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع کَانَ إِذَا حَزَنَهُ أَمْرٌ لَبِسَ أَنْظَفَ ثِیَابِهِ وَ أَسْبَغَ الْوُضُوءَ وَ صَعِدَ أَعْلَى سَطْحِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی الْأُولَى الْحَمْدَ وَ إِذَا زُلْزِلَتْ وَ فِی الثَّانِیَهِ الْحَمْدَ وَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ فِی الثَّالِثَهِ الْحَمْدَ وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ وَ فِی الرَّابِعَهِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ یَرْفَعُ یَدَیْهِ إِلَى السَّمَاءِ وَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَسْمَائِکَ الَّتِی إِذَا دُعِیتَ بِهَا عَلَى مَغَالِقِ أَبْوَابِ السَّمَاءِ لِلْفَتْحِ انْفَتَحَتْ وَ إِذَا دُعِیتَ بِهَا عَلَى مَضَایِقِ الْأَرَضِینَ لِلْفَرَجِ انْفَرَجَتْ وَ أَسْأَلُکَ بِأَسْمَائِکَ الَّتِی إِذَا دُعِیتَ بِهَا عَلَى أَبْوَابِ الْعُسْرِ لِلْیُسْرِ تَیَسَّرَتْ وَ أَسْأَلُکَ بِأَسْمَائِکَ الَّتِی إِذَا دُعِیتَ بِهَا عَلَى الْقُبُورِ لِلنُّشُورِ انْتَشَرَتْ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اقْلِبْنِی بِقَضَاءِ حَاجَتِی قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذاً وَ اللَّهِ لَا یَزُولَ قَدَمُهُ حَتَّى تُقْضَى حَاجَتُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى. / مکارم الأخلاق، ص: ۳۳۸ / مکارم الأخلاق / ترجمه میرباقرى، ج‏۲، ص: ۱۵۴

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.